I SA/Kr 1301/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia [...], nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Prezydenta Miasta, z dnia [...], nr [...] odmawiającego umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 17 769 zł. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P. Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] , nr [...], w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Prezydenta Miasta z dnia [...]. , nr [...] odmawiającego umorzenia zaległości podatkowej w kwocie 17 769 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów P. Ł. prowadzi gospodarstwo domowe wraz matką E. M. P.Ł. otrzymuje rentę w wysokości 445 zł. miesięcznie, netto, natomiast E. M. pobiera emeryturę w wysokości 624 ,82 zł. miesięcznie , netto. Wydatki rodziny obejmują: czynsz za mieszkanie– 430 zł. , opłatę za prąd – 120 zł. , opłatę za gaz – 60 zł. , opłatę za telefon – 50 zł. , podatek od nieruchomości - 10 zł. , opłatę za wodę – 20 zł. , opłatę za prąd – 50 zł. Oboje są współwłaścicielami domu w W. oraz mieszkania własnościowego w K. położonego przy ul. S. Nieruchomości te zostały nabyte w wyniku dziedziczenia. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przede wszystkim bezzasadny jest wniosek strony skarżącej o przyznanie radcy prawnego podczas gdy od początku przedmiotowego postępowania jest ona reprezentowana przez radcę prawnego dr hab. A. C. Tym bardziej dziwi takie postępowanie kiedy we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podpisała się pod oświadczeniem , iż nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym , doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Ponadto wniosek ten był analizowany przez fachowego pełnomocnika – radcę prawnego, o czym świadczy potwierdzenie przez niego zgodności kopi wniosku z oryginałem . Z kolei rozpatrując żądanie zwolnienia od kosztów sądowych należy podkreślić, iż zarówno syn jak i matka uzyskują stały miesięczny dochód, nie spłacają zobowiązań cywilnoprawnych oraz posiadają dwie nieruchomości. Pamiętać natomiast trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Jej sytuacja finansowa nie ma bowiem znamion ubóstwa a utrzymywanie samochodu świadczy o tym, iż strona skarżąca jest w stanie wygospodarować pewne środki w ramach dochodów rodziny. Orzecznik w swojej ocenie, wziął jednak pod uwagę fakt , iż uzyskiwane świadczenia syna i matki nie stanowią w dzisiejszych realiach zbyt wysokiego dochodu (1069,82 zł. na dwie osoby). Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych, w ½ części będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami sądowymi, co spowodować mogłoby pogorszenie warunków bytowych matki i syna. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§2-4, art. 246§1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.