I SA/Kr 1302/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Maja Chodacka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 września 2015 r. wniosku Z.S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata sprawy ze skargi Z.S. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 lutego 2012 r. postanawia: - oddalić wniosek - W dniu 11 sierpnia 2014r., skarżący Z.S. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną G. oraz trójką dzieci: M. ur. 1996r., J. ur. 2000r. i M. ur. 1996r. Rodzina utrzymuje się z pomocy społecznej przyznanej G.S. w wysokości "20 groszy na dzień na osobę". W skład majątku skarżącego wchodzi lokal mieszkalny o powierzchni 41 m². Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Jako uzasadnienie wniosku skarżący podał "brak adwokata z T" i "brak ukarania skarbówki z T i K". W odpowiedzi na wezwanie o uzupełnienie wniosku skarżący przesłał kopie decyzji MOPS w T. z dnia 3 września 2014 roku o przyznaniu G.S. zasiłku okresowego z powodu bezrobocia w kwocie 811,50 zł miesięcznie oraz o przyznaniu G.S. świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na zakup żywności w wysokości 500 zł oraz kopię zaświadczenia Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 28 sierpnia 2014 roku o zarejestrowaniu G.S.jako osoby bezrobotnej. Skarżący oświadczył, że nie pobiera dodatku mieszkaniowego i nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy. Podał, iż nie przedkłada spisu wydatków miesięcznych, gdyż nie otrzymał z MOPS żadnych pieniędzy. Postanowieniem z dnia 16 października 2014r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego, uzasadniając, że pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie odniósł się do zapytania, czy uzyskuje jakiekolwiek dochody np. z prac dorywczych. Oświadczył jedynie, że nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie pobiera dodatku mieszkaniowego. Nie jest zatem do końca wyjaśniona kwestia źródeł dochodów rodziny i ich wysokości. Skarżący nie podał też żadnych informacji o wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny. Nie przesłał rachunków, ani faktur dokumentujących wysokość wydatków za media, ani oświadczenia, jaka jest wysokość pozostałych wydatków rodziny ponoszonych na utrzymanie (wyżywienie, ewentualne leczenie, czy środki czystości). Orzekający nie może zatem dokonać sumarycznego zestawienia wysokości dochodów i wydatków, aby ustalić, czy stronie pozostają do dyspozycji wolne środki finansowe, które mogłyby zostać przeznaczone na koszty sądowe i wynagrodzenie pełnomocnika. W takiej sytuacji uznano, że przedstawione przez skarżącego oświadczenia i dokumenty nie mogły wyjaśnić wątpliwości, jakie powstały w toku rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu 27 maja 2015r. skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z córkami: M., J. i M. Źródłem utrzymania rodziny są zasiłki z pomocy społecznej w wysokości 300 zł miesięcznie. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi lokal mieszkalny o powierzchni 41 m². Strona nie dysponuje zasobami pieniężnymi, ani przedmiotami wartościowymi. Jako uzasadnienie wniosku skarżący podał "wydanie nakazu z art. 108 kpa, zagrożenie życia". W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku skarżący w piśmie z dnia 1 sierpnia 2015 roku oświadczył, że nie posiada żadnych dochodów. Według skarżącego kopie decyzji z MOPS nie są doręczane, a pracownicy MOPS fałszują dokumenty. "Wydatki są poniżej krytyki", gdyż pracownik MOPS okrada rodzinę wnioskodawcy. Strona domaga się przyznania adwokata z T, a "nie dziada z K". Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego, uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na powyższe postanowienie skarżący złożył skutecznie sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienie, przeciwko któremu wniesiono sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd, na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie jest związany ustaleniami dokonanymi przez referendarza sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza powyższych przepisów wskazuje, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia, czy wnioskodawca spełnia warunki przyznania mu wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przepisach regulujących instytucję przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012r., sygn. akt II FZ 940/12, Baza NSA). Oznacza to, że powinien on poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Rozpoznając przedmiotową sprawę wskazać należy w pierwszej kolejności, że kwestia zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych była już przedmiotem rozważań Sądu. Postanowieniem z dnia 16 października 2014r. referendarz sądowy uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności nie dawały podstaw do zastosowania nadzwyczajnej instytucji zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Tymczasem skarżący, składając kolejny wniosek w dniu 27 maja 2015r. nie przedstawił żadnych nowych okoliczności, poza okolicznościami przedstawionymi już w pierwotnym wniosku, które wskazywałby na zmianę okoliczności faktycznych. W szczególności należy zwrócić uwagę, że składając ponowne żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, wnioskodawca - mimo wezwania referendarza - nie usunął wątpliwości, jakie budziło już wcześniej złożone oświadczenie majątkowe. W aktualnie przedłożonym formularzu o prawo pomocy zawarto te same informacje co poprzednio. Kolejne oświadczenie majątkowe skarżącego o podobnej treści, które nie wyczerpuje reguły dokładnego oświadczenia o stanie rodziny, majątku i dochodach, i nie zawiera jakichkolwiek informacji o aktualnej, czy pogarszającej się sytuacji finansowej, majątkowej lub osobistej skarżącego, pozwala przyjąć, że skarżący nadal uchyla się od przedstawienia swoich rzeczywistych zdolności płatniczych. Oznacza to, że skarżący nie tylko nie wyjaśnił istniejących wątpliwości co do jego sytuacji materialnej ale też nie przedstawił, aby w jego położeniu materialnym zaistniała zmiana, która uzasadniłaby uwzględnienie jego wniosku. Mając powyższe na względzie Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.