I SA/Kr 1317/16

|Sygn. akt I SA/Kr 1317/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Urszula Zięba, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 13 stycznia 2017 r., sprawy ze skargi M. S. – K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 5 września 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia postepowania egzekucyjnego, , - s k a r g ę o d d a l a - Postanowieniem z dnia 5 września 2016r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 czerwca 2016r. nr [...] odmawiające M. S. – K. (dalej: skarżąca) umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 11 maja 2005r. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym. Skarżąca pismem z dnia 27 maja 2016r. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując się na art. 59 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1960r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z uwagi na przedawnienie zobowiązań należności objętych tytułami wykonawczymi. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2016r. organ I instancji odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 11 maja 2005r. Organ egzekucyjny wskazał, że prowadzone postępowanie egzekucyjne w oparciu o w/w tytuł wykonawczy obejmuje należności celne określone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 25 marca 2005r. nr [...] . Wobec nieuiszczenia długu celnego wystawiony został w dniu 11 maja 2005r. tytuł wykonawczy nr [...] i na jego podstawie podjęto czynności egzekucyjne. Postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej było prowadzone również w oparciu o inne tytuły wykonawcze (o numerach: [...] i [...] ), jednak z uwagi na dokonanie wpłaty należności objętych tymi tytułami, zostało zakończone przed dniem złożenia wniosku o umorzenie. W trakcie trwania postępowania egzekucyjnego po wystawieniu tytułu wykonawczego z dnia 11 maja 2005r. poborca dokonywał pobrania u zobowiązanej określonych kwot na poczet należności w dniach: 24.08.2005r., 07.10.2005r., 16.02.2006r., 21.06.2006r., 09.11.2006r., 01.02.2007r., 30.04.2008r., 28.05.2008r., 23.02.2009r., 10.08.2009r., 16.10.2009r., 02.05.2012r., 30.05.2012r., 26.06.2012r., 20.07.2012r., 03.09.2012r., 26.09.2012r., 30.10.2012r., 19.11.2012r., 18.12.2012r., 23.01.2013r., 06.03.2013r., 16.05.2013r., 13.06.2013r, 09.12.2013r. i 29.05.2014r. W dniu 16.05.2011r. dokonano skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę zobowiązanej, z kolei w dniu 04.11.2011r. i 03.07.2012r. dokonano zajęć wierzytelności zobowiązanej. Kolejne i ostatnie przerwanie terminu przedawnienia nastąpiło poprzez pobranie przez poborcę części należności w dniu 29 maja 2014r. W związku z tym, że kolejne przerwanie biegu przedawnienia miało miejsce w wymienionej dacie, należności celne objęte tytułem wykonawczym nie uległy przedawnieniu, organ nie zakończył również postępowania egzekucyjnego poprzez wyegzekwowanie całości należności czy też w inny sposób. W zażaleniu na w/w postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot środków wyegzekwowanych po przedawnieniu zobowiązań, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca podniosła, że egzekwowane należności celne uległy przedawnieniu 29 marca 2010r., a argument organu o przerwaniu biegu przedawnienia na skutek pobrania przez poborcę części należności w dniu 29 maja 2014r. jest nieuzasadniony, skoro egzekwowane należności celne były już przedawnione od ponad 4 lat. Nadto zarzuciła, że nie była informowana o stosowanych środkach egzekucyjnych. Organ odwoławczy utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła przesłanka przedawnienia jako przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego ujęta w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu administracyjnym w administracji. Brak jest przy tym podstaw do przyjęcia, że w sprawie ziściły się inne przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że nie była informowana o stosowanych środkach egzekucyjnych, zauważył, że większość zastosowanych środków egzekucyjnych w przedmiotowej sprawie polegało na pobraniu należności przez poborcę bezpośrednio od skarżącej i ponownie wskazał, że ostatnie przerwanie terminu przedawnienia nastąpiło przez pobranie przez poborcę części należności dnia 29 maja 2014r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 7 k.p.a. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego określonych w art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, jak również art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi wskazano, że skarżąca domagała się umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o dwa tytuły wykonawcze. Tymczasem organ rozpoznał jej wniosek jedynie w części dotyczącej jednego tytułu. Zdaniem skarżącej wyjaśnienia wymaga kwestia, od kogo poborca skarbowy pobierał należności, gdyż skarżąca mieszka w K., zaś należności pobierane były w N. Pobranie bowiem przez poborcę podatkowego pieniędzy od osoby trzeciej nie może być uznane za zastosowanie środka egzekucyjnego wobec zobowiązanego, powodujące skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia. Ponadto skarżąca zarzuciła, że organ nie zbadał, czy skarżąca wpłacając należności na drugi z tytułów wykonawczych, nie dokonywała tych wpłat już po okresie przedawnienia, co uzasadniałoby zwrot wpłaconych kwot. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym rozstrzygnięciu, a nadto podnosząc – w odpowiedzi na zarzut strony, że nie była informowana o stosowanych środkach egzekucyjnych, gdyż mieszka w K, a nie w N. – że na drukach pokwitowaniach zapłaty widnieje również krakowski adres skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. z 2016r., poz. 1066) – ocenia pod kątem zgodności z obowiązującym prawem działalność administracji publicznej, której wynikiem w przedmiotowej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 września 2016r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia 9 czerwca 2016r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 11 maja 2005r., nr [...] . Sąd zauważa, że nie podlegają jego ocenie te zarzuty podniesione w skardze, które dotyczą postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o inny – niż wyżej wymieniony – tytuł wykonawczy. Sąd w oparciu o kryterium legalności ocenia postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 maja 2005r., gdyż tylko tego ostatniego tytułu dotyczyło zaskarżone skargą postanowienie. Nie znajdą uznania w ocenie Sądu – jako znajdujące się poza zakresem orzekania w niniejszym postępowaniu sądowym – argumenty skarżącej ujęte w skardze, w której zarzuca ona, że organ I instancji nie rozpatrzył wniosku w zakresie tytułu wykonawczego nr [...] , uzasadniając to wpłatą należności objętych tym tytułem i zakończeniem tym samym postępowania egzekucyjnego. Sąd nie może ocenić tych argumentów, gdyż postępowanie sądowoadministracyjne stanowi kontrolą legalności rozstrzygnięć, które zapadły w postępowaniu administracyjnym i Sąd nie może orzekać poza granicami sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz.U z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny orzekając rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może zatem rozstrzygać jedynie kwestie co do których wypowiedział się organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Jeżeli zdaniem strony jej wniosek nie został w całości rozpoznany, służą jej w celu usunięcia tego uchybienia inne środki prawne. W niniejszej sprawie granice sprawy administracyjnej zostały zakreślone treścią wydanego przez organ rozstrzygnięcia. Jednoznacznie wskazuje ono, że organ orzekał jedynie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. Spór pomiędzy stronami sprowadził się odpowiedzi na pytanie, czy postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącej na podstawie wyżej wskazanego tytułu wykonawczego powinno zostać umorzone wobec przedawnienia należności celnych na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Zdaniem Sądu uprawnione jest stanowisko organów, że nie doszło do przedawnienia należności celnych objętych wskazanym tytułem wykonawczym, a tym samym brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Oceniając kwestię zasadności odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w pierwszym rzędzie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Postępowanie egzekucyjne może być także umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Odnosząc okoliczności faktyczne niniejszej sprawy do przedstawionych wyżej przesłanek uzasadniających umorzenie postępowania egzekucyjnego trzeba stwierdzić, że żadna z nich nie zachodzi. W tym jak wspomniano wcześniej, nie zachodzi przesłanka z pkt 2 § 1 art. 59 u.p.e.a., bowiem wbrew twierdzeniom skarżącej nie doszło do przedawnienia przedmiotowych należności celnych. Sąd podkreśla, że do oceny przedawnienia należności celnych objętych wymienionym na wstępie tytułem wykonawczym zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 1880 ze zm. - dalej: u.p.c.), w brzmieniu obowiązującym w czasie, gdy powstał obowiązek uiszczenia należności celnych. W tytule wykonawczym z dnia 11 maja 2005r. jako rodzaj należności wskazano cło, a jako rok/okres – 03/2005. Należności celne w przedmiotowym postępowaniu zostały określone decyzją Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 25 marca 2005r. nr [...] Zgodnie z art. 65 ust. 7 u.p.c. kwot należności można dochodzić w terminie 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zaksięgowane. Natomiast w świetle ust. 8 wymienionego przepisu bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w ust. 7, zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym dłużnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zakończono postępowanie egzekucyjne. Sąd – wskazując na skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia możliwości dochodzenia należności celnych w przypadku zastosowania przez organy egzekucyjne środka egzekucyjnego i zawiadomienia o tym zastosowaniu – zaznacza, że podmioty zainteresowane dokonaniem oceny, czy w konkretnym wypadku doszło do przerwania biegu przedawnienia, powinny tej oceny dokonać, mając na uwadze katalog środków egzekucyjnych, które zostały wymienione w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. O tym, że bieg przedawnienia został przerwany, można mówić tylko i wyłącznie w przypadku zastosowania jednego ze wskazanych tam środków, przy czym przepis ten stanowi m.in., że przez środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych należy rozumieć egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości i z nieruchomości. Sąd nadmienia w tym miejscu, że definicja środka egzekucyjnego, zawarta w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., nie rozwiewa wątpliwości, czym jest taki środek. W części stanowiącej definiendum ("Ilekroć w ustawie mowa jest o środku egzekucyjnym...") zastosowany jest zwrot bardzo bliski znaczeniowo i językowo do zwrotu zastosowanego w definiens ("...- rozumie się przez to egzekucję..."). Jednak przez wskazanie na egzekucję m.in. z pieniędzy ustawa pozwala w tym przepisie zrównać środek egzekucyjny z każdą czynnością, która podejmowana jest w celu egzekwowania obowiązku o charakterze pieniężnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016r., sygn. III SA/Wa 634/15), w tym również pobranie przez poborcę należności wynikających z długu celnego bezpośrednio od skarżącej, która dokonywała częściowych wpłat na poczet tych należności na rzecz organu egzekucyjnego. Zaznaczyć również należy, że skutek w postaci przerwania biegu przedawnienia wywołuje powiadomienie dłużnika celnego o zastosowaniu środka egzekucyjnego, a powiadomienie to następuje z uwzględnieniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organy prawidłowo wskazały na okoliczność przerwania biegu przedawnienia wskutek stosowania środków egzekucyjnych. Chodzi tu o środek egzekucyjny w postaci wielokrotnego pobrania przez poborcę należności bezpośrednio od zobowiązanej w latach 2005-2014, dowodem czego są pokwitowania wpłat nr 1-28 znajdujące się w aktach administracyjnych niniejszej sprawy z określonymi kwotami wpłat, datami wpłat i opatrzonymi pieczęcią Służby Celnej. Pobrania miały miejsce począwszy od dnia 24 sierpnia 2005r., dowodem czego jest pokwitowanie nr 3, dwukrotnie w 2006r., raz w 2007r., dwukrotnie 2008r., trzykrotnie w 2009r. dziewięciokrotnie 2012r. pięciokrotnie w 2013r., czego z kolei dowodzą pokwitowania wpłat nr 1-2 oraz 4-27, i ostatnio w dniu 29 maja 2014r., a dowodem wpłaty w tym dniu jest pokwitowanie wpłaty nr 28. Dokonywane one były – jak trafnie podniósł organ – również z powołaniem adresu skarżącej w K. (w dniach: 24 sierpnia 2005r., 7 października 2005r., 16 lutego 2006r., 21 czerwca 2006r., 9 listopada 2006r., 1 lutego 2007r., 30 kwietnia 2008r., 28 września 2008r., 23 lutego 2009r., 10 sierpnia 2009r., 16 października 2009r.). W sprawie miało również miejsc zastosowanie przez poborcę środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., jakim jest zajęcie wynagrodzenia za pracę zobowiązanej, o czym skarżąca została zawiadomiona pismem z dnia 16 maja 2011r. (kopia pisma wraz z poświadczoną urzędowo kopią zwrotnego potwierdzenia jego odbioru przez stronę znajduje się w aktach administracyjnych sprawy), także zajęcia wierzytelności skarżącej w dniu 4 listopada 2011r. (pismo z zawiadomieniem strony o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z dnia 7 listopada 2011r. z poświadczoną urzędowo kopią zwrotnego potwierdzenia odbioru przez skarżącą znajduje się w aktach administracyjnych sprawy) i 3 lipca 2012r. (pismo z zawiadomieniem strony o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank z dnia 3 lipca 2012r. z poświadczoną urzędowo kopią zwrotnego potwierdzenia odbioru przez stronę również znajduje się w aktach administracyjnych sprawy). Skoro – jak wynika z powyższego – skarżąca była zawiadamiana o stosowanych środkach egzekucyjnych stosownym pismem albo wiedziała o nich przez fakt dokonywania bezpośrednich wpłat na poczet należności, to zarzut skarżącej w tym zakresie jest bezzasadny. Nawet gdyby przyjąć stanowisko skarżącej, że osobiście dokonywała jedynie wpłat pod adresem w K., to i tak te wpłaty, które zostały przez Sąd wskazane, skutecznie przerywały bieg terminu przedawnienia. Nadto Sąd podnosi, że skoro bezpośrednim skutkiem zastosowania środka egzekucyjnego jest ponowne rozpoczęcie pięcioletniego okresu przedawnienia, a żaden z okresów, w których termin przedawnienia biegł w przedmiotowej sprawie, nie przekroczył pięciu lat, to stanowisko organów obu instancji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania z uwagi na brak przedawnienia zobowiązania, należy uznać za prawidłowe, a żądanie skarżącej dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., za nieuzasadnione. Rację ma wprawdzie skarżąca twierdząc, że niemożliwym jest, aby poborca skarbowy w dniu wystawienia tytułu wykonawczego dokonał czynności egzekucyjnej. W istocie bowiem czynność egzekucyjna w postaci częściowej wpłaty należności nastąpiła 24 sierpnia 2005r. w dniu doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego. Niemniej jednak stwierdzenie to zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie ma wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Istotnym bowiem jest jedynie, czy organ dokonał czynności polegających na przerwaniu/przerywaniu biegu terminu przedawnienia. Jak zostało to przedstawione we wcześniejszej części uzasadnienia, czynności takie były dokonywane i nie doszło do przedawnienia należności objętych przedmiotowym tytułem wykonawczym. Kontrola sądowoadministracyjna w przedmiotowej sprawie przeprowadzona w oparciu o kryterium legalności wykazała, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób uzasadniający jego eliminację z obrotu prawnego. W ocenie Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie jest merytorycznie prawidłowe, a nadto zostało wydane w wyniku postępowania przeprowadzonego zgodnie z obowiązującymi zasadami procesowymi, wynikającymi z kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd uznał, że zgromadzono wystarczający materiał dowodowy, będący podstawą ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zdaniem Sądu oceny i wnioski w zakresie ustalenia stanu faktycznego odpowiadają natomiast wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, nie mając cechy dowolności i nie przekraczając granic swobodnej oceny dowodów. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku i oddalił skargę za podstawę rozstrzygnięcia przyjmując art. 151 p.p.s.a. Nie stwierdził bowiem wad skutkujących koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzenia jego nieważności, bądź wydania z naruszeniem prawa, o których mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a.