I SA/Kr 1329/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.05.2011r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 16.05.2011r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2005r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1328/11 Z. K. ur. w 1959r. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem P.K. ur. w 1959r. oraz córką M.K. ur. w 1990r. Z.K. w 2010r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 8 041,04 zł. przy przychodzie na poziomie 302 731,66 zł. P. K. otrzymuje rentę w wysokości 708,48 zł. miesięcznie (441,60 zł. netto) . W 2010r. uzyskał łączny dochód w kwocie 8 658,35 zł. przy przychodzie na poziomie 19 710,44 zł. M.K. studiuje na Uniwersytecie. Rodzina mieszka w domu będącym własnością syna M. o pow. 210 m2. Wydatki domowe pokrywa mąż i syn. Wnioskodawczyni otrzymuje również pomoc od matki, brata oraz siostry męża. Podaje, iż nie posiada żadnych źródeł dochodów, oszczędności, przedmiotów wartościowych, kont bankowych. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z.K. . Stąd też została ona wezwana do przedłożenia stosownych dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Nie przysłała bowiem w szczególności spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami. Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków żeby uznać je za konieczne lub za zbędne, zwłaszcza w obliczu faktu starania się o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem brak którychkolwiek z tych danych jak i ich wartości liczbowych, skutecznie to uniemożliwia. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni ujawniła , iż dochodem rodziny jest renta męża w wysokości 441, 60 zł. , netto. Nie określiła jednak , mimo wezwania, wysokości i charakteru wydatków jakie ponosi w związku z bieżącym utrzymaniem, podając tylko że wydatki domowe pokrywa mąż i syn. Warto też zauważyć, , iż skoro rachunki pokrywa również syn, to należy wnioskować, iż gospodarstwo domowe obejmuje cztery osoby a nie trzy jak początkowo podała strona skarżąca we wniosku PPF. Rozbieżność ta budzi z kolei wątpliwości co do wiarygodności innych podawanych przez stronę informacji. W konsekwencji w/w okoliczności brak jest możliwości określenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni, co wyklucza zwolnienie jej od kosztów sądowych. Strona skarżąca powinna się liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08).Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż Z.K.nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09,). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).