I SA/Kr 1339/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek Sędziowie: Sędzia WSA Maja Chodacka (spr.) Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi "S." P. S. S. w M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 12 października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 10 czerwca 2020 r., nr [...]; 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz "S." P. S. S. w M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1.1. Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2020r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) utrzymał w mocy decyzję z dnia 10 czerwca 2020r. nr [...] odmawiającą S. P. w M. (dalej: strona skarżąca) prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020r. 1.2. Jak wynika z akt sprawy strona skarżąca we wniosku z dnia 15 kwietnia 2020r., ubiegała się o zwolnienie z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od marca do maja 2020r. dla osób ubezpieczonych za miesiące od marca do maja 2020r. W dniu 23 kwietnia 2020 r. spółka jako płatnik składek, który ma zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych innych ubezpieczonych złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek wobec ZUS za miesiące marzec, kwiecień i maj 2020 r. 1.3. Decyzją z dnia 10 czerwca 2020r. ZUS odmówił zobowiązanej prawa do zwolnienia z opłacania należności wobec ZUS za okres od marca do maja 2020r. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał treść art. 31zo ust. 1a ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2020r. poz. 374 ze zm.) i wskazał, że strona skarżąca na dzień 29 lutego 2020r. zgłosiła do ubezpieczeń społecznych więcej niż 49 osób i z uwagi na powyższe uznał, że nie przysługuje jej prawo do zwolnienia z należności wobec ZUS. 1.4. Strona skarżąca nie zgodziła się z decyzją ZUS i pismem z dnia 29 czerwca 2020r. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że stan osób zgłoszonych do ZUS na dzień 29 lutego 2020r. wyniósł 47 osób. Wskazano, że 18 osób podlega wyłączeniu z uwagi na to, że są to pracownicy młodociani oraz występujący dwukrotnie z uwagi na podleganie ZUS z różnych tytułów (pracownik etatowy oraz członek rady nadzorczej), a w jednym przypadku przekazywane były składki na ZUS od byłego pracownika. Wyjaśniono, że w pierwotnych dokumentach rozliczeniowych za luty 2020r. błędnie wskazane były ze składkami zerowymi osoby wyrejestrowane z ZUS, osoba przebywająca na urlopie bezpłatnym, a także osoby przebywające na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Analogiczna sytuacja występuje w miesiącach od marca do maja 2020r. 1.5. Zaskarżoną decyzją z 12 października 2020r. orzeczono jak na wstępie. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwołując się do mający zastosowanie w sprawie przepisów prawa stwierdził, że na dzień 29 lutego 2020r. strona skarżąca zgłosiła do ubezpieczenia 63 pracowników. Organ dodał przy tym, że przy ustaleniu liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia społecznego nie zostali ujęci uczniowie wymienieni w punkcie "a" pisma skarżącej z 29 czerwca 2020r. oraz pracownik wymieniony w pkt. "d" tego pisma. Pozostali pracownicy wymienieni w punktach "b" i " c" ww. pisma zostali ujęci tylko raz do ogólnej liczby pracowników na dzień 29 lutego 2020r. 1.6. Na powyższą decyzję strona skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzuciła naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 31zo ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, poprzez brak ustalenia w toku postępowania administracyjnego rzeczywistej liczby osób ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczenia przez płatnika. W uzasadnieniu skargi precyzyjnie wskazano listę osób zgłoszonych do ubezpieczenia oraz osób, względem których strona skarżąca uznała, że nie podlegały ubezpieczeniu. 1.7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. 2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. 2.1. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. 2021r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi"), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Jednocześnie zgodnie z art. 135 cyt. ustawy Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. 2.2. Skarga zasługiwała na uwzględnienie albowiem przy wydaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] doszło do naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 2.3. W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że w pełni podziela argumentację zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 16 listopada 2021r. sygn. akt I SA/Rz 647/21 oraz w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 czerwca 2021r., sygn. akt III SA/Po 936/20 i przyjmuje je za własne. 2.4. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o szczególnych rozwiązaniach zawiązanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. W przepisach art. 31zo i następnych ustawy przewidziano zwolnienie z obowiązku opłacenia nieopłaconych składek, między innymi podmiotów zatrudniających nie więcej niż 49 osób. Zgodnie z art. 31zo ust. 1a ww. ustawy na wniosek płatnika składek, zwalnia się z obowiązku opłacenia nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, należnych za okres od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 maja 2020r., w wysokości 50% łącznej kwoty należności z tytułu składek wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za dany miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek: 1) przed dniem 1 lutego 2020r. i na dzień 29 lutego 2020r., 2) w okresie od dnia 1 lutego 2020r. do dnia 29 lutego 2020r. i na dzień 31 marca 2020r., 3) w okresie od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 marca 2020r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. - zgłosił do ubezpieczeń społecznych od 10 do 49 ubezpieczonych. Zgodnie z art. 31zq ust. 8 cyt. ustawy od decyzji o odmowie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o której mowa w ust. 7, płatnikowi składek przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące odwołań od decyzji oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konstrukcja przepisu art. 31zo ust. 1a cyt. ustawy wskazuje na złożony jego charakter, z którego można wyinterpretować normę prawną właściwą dla danego okresu i deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten okres. Przepis w pierwszej jego części dotyczy trzech okresów rozliczeniowych od marca 2020r. do maja 2020r., natomiast poszczególne punkty odnoszą się do każdego z okresów z osobna (zarówno pod względem zgłoszenia jako płatnika składek oraz do zgłoszenia ubezpieczonych). W przeciwnym wypadku, wymóg dotyczący zgłoszenia skarżącej jako płatnika składek zawarty byłby w pierwszej części przepisu, jeszcze przed wskazaną numeracją. 2.5. W ocenie Sądu, odczytując poprawnie ww. przepis, należy przyjąć, że: 1) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za marzec 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek przed dniem 1 lutego 2020r. i na dzień 29 lutego 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 49 ubezpieczonych; 2) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za kwiecień 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 lutego 2020r. do dnia 29 lutego 2020r. i na dzień 31 marca 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 49 ubezpieczonych; 3) zwalnia się płatnika z obowiązku opłacania nieopłaconych należności z tytułu składek na ubezpieczenia za maj 2020r., jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek w okresie od dnia 1 marca 2020r. do dnia 31 marca 2020r. i na dzień 30 kwietnia 2020r. zgłosił do ubezpieczeń społecznych mniej niż 49 ubezpieczonych. W sprawie bezsporne jest, że skarżąca przed dniem 1 lutego 2020r. była zgłoszona jako płatnik składek, a zatem spełniała pierwszy wymóg określony w art. 31zo ust. 1a pkt 1 cyt. ustawy, jednak z akt sprawy nie wynika w sposób niebudzący wątpliwości, jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia w okresach wskazanych powyżej, to jest na dzień 29 lutego 2020r., 31 marca 2020r. i 30 kwietnia 2020r. Podkreślenia tutaj wymaga, że strona skarżąca już w trakcie postępowania administracyjnego złożyła pismo wyjaśniające z 29 czerwca 2020r. co do stanu osób zgłoszonych do ubezpieczenia. W zaskarżonej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych zdawkowo odniósł się do treści tego pisma nie wskazując żadnego uzasadnienia zajętego stanowiska. 2.6. Podkreślić należy, że do postępowania zakończonego decyzją z dnia 12 października 2020r., z mocy art. 180 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r. poz. 266 i 321) mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowiące m.in., że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), co oznacza, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a zatem konieczne jest zgromadzenie i przeprowadzenie z urzędu dowodów, które pozwolą rozstrzygnąć sprawę w kontekście znajdujących zastosowanie przepisów prawa materialnego. Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego). Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, że tylko należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób niebudzący wątpliwości. Jednocześnie podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące podstawę rozstrzygnięcia powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu, których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest ważnym elementem decyzji, ponieważ przedstawia tok rozumowania organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którą organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok NSA z dnia 16 lutego 1994 roku, sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok NSA z dnia 12 lutego 1997 roku, sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366). 2.7. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, Sąd uznał, że organ przy wydawaniu decyzji z dnia 12 października 2020r., nie ustalił w sposób nie budzący wątpliwości, jaki był stan osób zgłoszonych do ubezpieczenia przez stronę skarżącą na dzień 29 lutego 2020r., 31 marca 2020r. i 30 kwietnia 2020r. W zaskarżonej decyzji organ odniósł się co prawda do pisma strony skarżącej z 29 czerwca 2020r. odnośnie liczby osób zgłoszonych do ubezpieczenia, jednakże swojego stanowiska w tym zakresie nie uzasadnił w należyty sposób, przez co nie jest wiadomo czym się kierował przy podejmowaniu rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę, organ zobowiązany będzie do zastosowania się do stanowiska wyrażonego w niniejszym wyroku. Jednocześnie przed ponownym wydaniem decyzji rozpoznającej żądanie wnioskodawcy konieczne będzie precyzyjne odniesienie się przez organ do okoliczności powołanych w przedmiotowej skardze oraz wcześniej we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy wraz ze wskazaniem uzasadnienia swojego stanowiska. 2.8. Z uwagi na powyższe, stwierdzając, że naruszenia wskazanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego miały lub mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. O kosztach postępowania, stanowiących wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego adwokatem, orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz.1800). Sąd zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów zastępstwa procesowego, tj. kwoty 480 zł stanowiącej wynagrodzenie pełnomocnika.