I SA/Kr 1353/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 czerwca 2012r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.K. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 czerwca 2012r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009r. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest dochód z umowy o pracę w wysokości 600 zł. Wnioskodawca nie dysponuje żadnym majątkiem, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych, ani przedmiotów wartościowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnił, iż uchybił terminowi wniesienia opłaty z tytułu złożenia skargi do WSA w Krakowie ze względu na ciężką chorobę wykluczającą pojmowanie otaczającej rzeczywistości, a co za tym idzie niemożliwość dysponowania środkami finansowymi. Skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie oświadczenia gdzie zamieszkuje, czyją własność stanowi ta nieruchomość, kto ponosi koszty jej utrzymania i jaka jest wysokość tych kosztów, czy skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami – w drugim przypadku należało wykazać wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym – podać ich stan majątkowy oraz źródło i wysokość dochodów miesięcznych uzyskiwanych przez te osoby, udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów skarżącego poprzez przedłożenie zaświadczenia od pracodawcy o wysokości tych dochodów za ostatnie trzy miesiące (od grudnia 2012r. do lutego 2013r.), kopii zeznania podatkowego o wysokości dochodów wnioskodawcy osiągniętych w latach 2011 i 2012, bądź zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego za 2012r., jeśli zeznanie podatkowe za ten okres nie zostało jeszcze złożone, wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy, udokumentowanie aktualnymi rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem skarżącego (opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, opał, podatki, ubezpieczenie itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ewentualne leczenie itp. oraz przedłożenie zaświadczenia właściwego urzędu komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że mieszka w jednym pokoju przy ul. P. w K. z używalnością łazienki i kuchenki, gdzie ma podstawowy sprzęt, jak łóżko i stół. Pokój zajmuje bezpłatnie, dopłaca za prąd i gaz. Właścicielem nieruchomości jest była żona skarżącego, J.K., z którą wnioskodawca jest rozwiedziony od kilkudziesięciu lat. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Spłaca zaległe alimenty, które są pobierane przez komornika z pensji. Ze względu na fakt, że skarżący został oszukany na ogromną kwotę przez oszusta finansowego R.W. (sprawa jest aktualnie w Prokuraturze Okręgowej), ma on do spłacenia dużą ilość zobowiązań bankowych i prywatnych oraz wobec urzędu skarbowego, których nie jest w stanie spłacić. Z tego powodu wnioskodawca zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o rozłożenie jego zobowiązań na raty. Miesięczne wydatki A.K. przedstawiają się następująco: wyżywienie 500 zł, ubezpieczenie lekarskie 118 zł, składki na rzecz Izby Lekarskiej 40 zł, leki 200 zł, telefon / internet 300 – 400 zł, leasing samochodu 926 zł, paliwo do samochodu 300 zł, prąd, gaz, woda 200 zł. Do pisma skarżący załączył kopie następujących dokumentów: szczegóły rachunku bankowego prowadzonego w Multibanku wraz z listą zawieszeń (zestawieniem zaległych opłat i prowizji, które nie mogły zostać pobrane z rachunku ze względu na brak dostępnych środków), historii rachunku bankowego skarżącego za okres od 11 grudnia 2012r. do 11 marca 2013r. w Banku Pocztowym, faktury z dnia 10 stycznia 2013r. opiewającej na kwotę 926,28 zł z tytułu okresowej opłaty leasingowej, informacji Towarzystwa Zarządzającego SKOK Sp. z o.o. z dnia 8 września 2011r. dot. opłat początkowych do umowy leasingu, dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki fiat Punto, rok produkcji 2011, dwóch dowodów wpłaty kwot 120 zł i 190 zł na rzecz TP S.A., zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z dnia 19 lutego 2013r., dowodu zajęcia wierzytelności z dnia 31 stycznia 2012r., dwóch dowodów zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 19 lutego 2010r., dowodu zajęcia wierzytelności z dnia 21 lutego 2013r., postanowienia z dnia 19 stycznia 2012r. Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o ustaleniu aktualnego stanu zadłużenia A.K. oraz zeznania o wysokości dochodu osiągniętego w roku podatkowym 2011 (PIT-36L) wraz z informacją o wysokości dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2011r. (PIT/B). Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2013r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący stwierdził, że Referendarz sądowy nie ustosunkował się w sposób rzetelny do jego oświadczenia dotyczącego trudnej sytuacji majątkowej, a to zaniedbał przeprowadzenia symulacji finansowej określającej relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Ponadto, Referendarz sądowy nie wziął pod uwagę faktu, że skarżący mieszka ze swoja byłą żoną, z która się rozwiódł, a z tego względu nie może liczyć na jakąkolwiek pomoc z jej strony, na którą mógłby liczyć gdyby pozostawał z nią w stosunku małżeńskim. Zdaniem wnioskodawcy uczynił on zadość obowiązkowi dostarczenia niezbędnych dokumentów. Z powodu wielu zobowiązań względem Urzędu Skarbowego miał jednak trudności z uzyskaniem w tak krótkim czasie niektórych z dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania(art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zawarta w przepisach ustawy p.p.s.a. regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżącym ciężar dowodowy w tym zakresie. To bowiem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012r. (II FZ 175/12) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. Tymczasem już samo postulowane przez samego skarżącego zestawienie ujawnionych przez niego dochodów i wydatków poddaje wątpliwość deklarowane przez niego wartości. Oto bowiem przy jedynym dochodzie w kwocie 600 zł jego miesięczne wydatki wynoszą nieomalże 2600 zł, a zatem stanowią czterokrotność tych pierwszych. Co istotne, skarżący nie deklaruje przy tym posiadania jakichkolwiek oszczędności, z których mógłby pokryć wykazany w ten sposób niedobór. Wątpliwości budzi już zresztą sam tytuł, w oparciu o który skarżący ma uzyskiwać owe dochody. W formularzu PPF deklaruje, iż jest to umowa o pracę, podczas gdy następnie określa go już jako bliżej nieokreślony "kontrakt". Jak powszechnie wiadomo, przy ustalanym urzędowo minimalnym wynagrodzeniu za pracę w 2013r. na poziomie 1600 zł brutto, wskazany dochód w kwocie 600 zł brutto musiałby oznaczać przy umowie o pracę wykonywanie jej w wymiarze nieprzekraczającym nawet ½ etatu. Niemniej jednak z akt sprawy wynika, że skarżący dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą wykonywaną w ramach prywatnej praktyki lekarskiej. Nie podjął się on jednak wykazania wysokości dochodów, jakie przynosi mu prowadzona działalność. Jednocześnie, wobec braku zaświadczenia od pracodawcy czy też innych dokumentów źródłowych, potwierdzających wysokość osiąganych aktualnie dochodów, analiza przepływu środków finansowych na rachunku bankowym skarżącego w Banku Pocztowym wskazuje, że zaksięgowane zostały na nim wpłaty kwot 2184 zł (w dniu 25 stycznia 2013r. jako przelew przychodzący IDPKALA-28810 Faktura nr 02/12) i 2034 zł (w dniu 25 lutego 2013r. przelew przychodzący IDPKALA-29691, zapłata za fakturę: 2). Brak jest jednak dokładnych informacji z jakiego źródła pochodzą owe przelewy (kto jest ich nadawcą) oraz jakim tytułem zostały przekazane (jedynie ogólne informacje: zapłata za fakturę). Okoliczności te nie korespondują nijak z danymi ujawnionymi przez skarżącego w formularzu, a dodatkowo nie zostały przez niego wyjaśnione nawet na etapie kwestionowania rozstrzygnięcia Referendarza sądowego. Bez wątpienia, wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy budzić musi również znacząca dysproporcja miedzy dochodami ujawnionymi w zeznaniu PIT-36L za 2011r., tj. 110.938,76 zł, co dawało blisko 10.000zł na miesiąc, przy obecnych 600 zł w tym samym czasokresie. Tym bardziej zatem pożądane było przedłożenie na wezwanie zeznania podatkowego za 2012r., bądź zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego o tych dochodach. Nic nie stało zresztą na przeszkodzie dołączeniu takiego dokumentu choćby nawet do sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego, skoro ten został nadany na poczcie już po upływie ustawowego terminu do rozliczenia się z podatku dochodowego za 2012r. W ocenie Sądu nie istniały zatem żadne obiektywne powody uniemożliwiające skarżącemu przedłożenie wszystkich wskazanych w wezwaniu dokumentów, tym bardziej że w trakcie postępowania przed Referendarzem sądowym miał on jeszcze czas na gromadzenie potrzebnej dokumentacji, tak by przedstawić ją obecnie przed Sądem. W sytuacji nakreślonych wyżej zasadniczych wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń skarżącego tylko całokształt wskazanej w wezwaniu dokumentacji źródłowej potwierdzającej wysokość aktualnie uzyskiwanych przez skarżącego dochodów i ponoszonych przez niego wydatków umożliwiałby w ogóle merytoryczne wypowiadanie się w przedmiocie jego sytuacji majątkowej. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia sytuacja majątkowa jawi się zaś w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.