I SA/Kr 1357/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosków T. C. i M. C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 28.07.2009r. , nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w kwocie 324 318 zł. postanawia: wnioski oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły wnioski T. C. i M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.07.2009r. , Nr[...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. w kwocie 324 318 zł.. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, T. C. jest kierowcą rajdowym, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. C. ur. w 1965r. córką Z. C. ur. w 1999r. oraz synem M. C. ur. w 1995 r. Działalność gospodarcza, którą wykonuje przynosi mu dochód w wysokości ok. 4000 zł. miesięcznie. Suma ta przeznaczana jest na bieżące wydatki i spłatę kredytów. W roku 2008 poniósł on stratę w wysokości 35 878,96 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 317 164,33 zł. Z kolei za 3 kwartał 2009r. dokonał dostawy towarów oraz świadczenia usług, na terytorium kraju, których podstawa opodatkowania wyniosła 105 264 zł. M. C. natomiast w 2008r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej poniosła stratę w wysokości 1593,59 zł. przy przychodzie wynoszącym 1 323 952,74 zł. Ponadto w tym samym roku z najmu lub dzierżawy uzyskała dochód w wysokości 10 400 zł. Małżonkowie oświadczyli, iż nie posiadają lokat złotówkowych ani dewizowych. T. C. jest właścicielem samochodu osobowego marki Mitsubishi Langer. Dom w K. przy ul. M.[...] , w którym mieszka rodzina jest natomiast własnością M. C. oraz B. M. Strona skarżąca podnosi, iż wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego obejmują (dane za miesiąc wrzesień 2009r. ) : opłatę za gaz – 695 zł., opłatę za wywóz śmieci – 56,71 zł. , opłatę za wywóz szamba – 134,82 zł. , opłatę za telefon – 193,56 zł. opłatę za korzystanie z TV – 78,79 zł. , opłatę za prąd – 302,34 zł. , raty kredytów – 4 343 zł. , opłatę z za korzystanie internetu – 49 zł. , koszty "zajęć dod. dzieci , ubezp. etc." – 450 zł., co daję łącznie kwotę – 6 193,93 zł. Ponadto we wrześniu strona skarżąca uiściła kwartalną ratę podatku od nieruchomości w wysokości 597 zł. Zdaniem orzekającego wnioski strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma jednak analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustawodawca kładzie więc nacisk na obowiązek odszyfrowania przez orzekającego pojęcia "wykazanie". Zdaniem orzekającego na skuteczność wykazania składają się niewątpliwie dwa aspekty. Po pierwsze wykazywać musi osoba wiarygodna to znaczy taka, co do której nie ma wątpliwości, iż twierdzenia jej zgodne są z rzeczywistym stanem rzeczy (z prawdą ). Po drugie natomiast musi ona dokonać czynności (złożenia odpowiednich oświadczeń , przedstawienia dokumentów na daną okoliczność) bezpośrednio lub po uprzednim wezwaniu Sądu. Tak więc o skutecznym wykazaniu możemy mówić gdy obie te przesłanki zachodzą równocześnie (koniunkcja), i odwrotnie jeżeli nie zachodzą obie lub zachodzi tylko jena z nich - skuteczne wykazanie nie zachodzi. W niniejszej sprawie strona skarżąca jawi się jako osoba niewiarygodna Przedstawiony przez nią stan majątkowy jest niejasny i nielogiczny. Nie jest bowiem możliwe aby wydatki rodziny (6 193,93 zł. nie licząc podatku od nieruchomości ) tak znacznie przewyższały jej dochody (4000 zł. ) co ma miejsce w niniejszym przypadku ! Wskazuje to więc na istnienie innych niż podane , źródeł dochodów małżonków , których nie ujawnili Sądowi. Tezę tę potwierdza analiza przesłanych wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych przez Bank[...]. Wynika z nich bowiem , iż M. C. nie tylko posiada w tym banku konto osobiste ale też rachunek firmowy: "S." a kwoty przeprowadzanych w ramach niego transakcji nie są małe (np. przelew przychodzący z dnia 23.09.2009r. w wysokości 76 860 zł. ) Trzeba też podkreślić, iż M. C. posiada, oprócz wyżej wymienionych, również konto w [...](dowód: transakcja z dnia 08.09.2009r. ) o czym w ogóle nie poinformowała Sądu i nie przedstawiła historii tego rachunku - do czego była zobowiązana ! Zatem trudno mówić w rozpatrywanym przypadku o "skutecznym wykazaniu" przez stronę skarżącą. W konsekwencji wskazanych faktów, zdaniem orzecznika, nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące źródeł i wysokości dochodów wnioskodawców oraz ich zdolności płatniczych. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje natomiast , iż przesłanka z art. 246§1 w/w ustawy dotycząca wykazania przez stronę skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania , bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , nie została spełniona. To bowiem na wnioskodawcy ciąży inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , że zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy. (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p.zm.) orzeczono jak w sentencji.