I SA/Kr 1397/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.T. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 06.06.2011r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 06.06.2011r., nr [...], w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów B.T. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, wychowując córkę K.F. ur. w 2000r. Dnia 27.08.2009r. orzeczona została przez Sąd Okręgowy w K. , Wydział XI Cywilny Rodzinny separacja małżeństwa zawartego pomiędzy nią a T.F. Przedmiotowym wyrokiem zasądzone zostały również alimenty na rzecz małoletniej K. w wysokości 3 000 zł. miesięcznie. Obecnie B.T. mieszka z córką w domu W.F. – teściowej wnioskodawczyni. Prowadzi Firmę Handlowo Usługową "T" B. T., która w 2010r. przyniosła jej stratę w wysokości 25 824,18 zł. przy przychodzie na poziomie 9 166 185,69 zł. W okresie od 01.01.2011r. do 30.09.2011r. w wyniku tej działalności, B. T. poniosła stratę w wysokości 40 863,15 zł. przy przychodzie na poziomie 3 193 919,03 zł. a w okresie od 01.09.2011r. do 30.09.2011r. osiągnęła zysk w wysokości 1 858,83 zł. przy przychodzie na poziomie 335 891,13 zł. B. T. jest również zatrudniona w "T " sp. z o.o. w K. na pełnym etacie, na stanowisku menadżera, z wynagrodzeniem w wysokości 1800 zł., brutto, miesięcznie (1129,43 zł., netto).Prezesem tej spółki jest T. F. Jako miesięczne wydatki na utrzymanie B. T. wymienia: ratę kredytu mieszkaniowego w wysokości 2500 zł., - którego jednak nie spłaca z powodu braku środków, koszty podatku od nieruchomości w wysokości ok. 30 zł., koszty żywności, odzieży w wysokości ok. 520 zł. - dla jednej osoby , koszty partycypacji w opłatach za media w wysokości 200 zł. Podkreśla, iż od czerwca 2011r. nie otrzymuje zasądzonych alimentów i w związku z tym wszczęła postępowanie egzekucyjne w tej sprawie. Podnosi też , że postępowania egzekucyjne i dokonane zajęcia ograniczyły prowadzenie działalności a tym samym i możliwość uzyskiwana dochodu przez stronę skarżącą . Na te okoliczność przedkłada m.in. "Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", z dnia 29.12.2010r. odnoszące się do zobowiązanych: T. F. , B. T. i dotyczące zabezpieczonej należności w wysokości 4 381 267,32 zł.; "Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank", z dnia 32.02.2011r. odnoszące się do zobowiązanej B. T. a dotyczące zabezpieczonej należności w kwocie 2 792 441,59 zł.; "Zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem", z dnia 16.07.2010r. odnoszące się do zobowiązanej: B. T. i dotyczące zabezpieczonej należności w wysokości 2 297 461,16 zł., Strona skarżąca jest właścicielką dwóch lokali mieszkalnych położonych w K. objętych księgami wieczystymi nr [...] i nr [...]. Jeden o pow. 64,60 m2 obciążony jest hipotekami umownymi kaucyjnymi na kwoty: 1 442 447,75 zł. , 80 900 zł. , 112 800 zł. , 55 500 zł. 146 400 zł., drugi o pow. 64,20 m2 obciążony jest hipotekami umownymi kaucyjnymi na kwoty: 1 110 925,50 zł. , 143 700 zł., 75 800 zł., 67 578 zł., 41 300 zł., 72 600 zł., Wnioskodawczyni jest też właścicielką lokalu usługowego położonego w K. o pow. 13,5 m2 ,objętego księgą wieczystą nr [...] obciążonego hipoteką umowną kaucyjną na kwotę 159 126 zł., oraz hipotekami przymusowymi kaucyjnymi na kwoty : 142 600 zł., 99 700 zł., 170 900 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Tymczasem przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności nie mają cech spójności. W nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (data wpływu 02.09.2011r.) strona skarżąca podała , iż otrzymuje 3000 zł., tytułem alimentów na utrzymanie córki a w nadesłanym później oświadczeniu z dnia 19.12.2011r. stwierdziła, iż od czerwca 2011r. nie otrzymuje zasądzonych alimentów! Ponadto, mimo przesłania szeregu dokumentów, nie ujawniła również pełnego obrazu sytuacji finansowej związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą . W zestawieniu nadesłanym przez stronę skarżącą dnia 14.11.2011r. (data wpływu) sporządzonym przez Biuro Rachunkowe "K", K. K. w pkt. 2 podane są wyniki dotyczące działalności F.H.U. "T" za okres od 01.01.09.2011r. do 30.09.2011r. kształtujące się następująco ; przychody : 335 891,13 zł., koszty : 334 032,30 zł., , zysk : 1858,83 zł. Wobec tego faktu, wezwano wnioskodawczynię m. in. do przesłania wyciągów z kont bankowych F.H.U. "T" obrazujących wykazane we wrześniu 2011r. operacje finansowe oraz obecny ich stan. W odpowiedzi na to wezwanie strona skarżąca przesłała: - wyciąg nr [...] z rachunku w Banku Pekao S.A. II O. Kraków za okres od 01.09.2011 do dnia 30.09.2011r. którego saldo wynosiło 60 zł., i nie były w nim uwidocznione żadne transakcje, - wyciąg z rachunku bankowego Alior Banku S.A. za okres od 01.09.2011r. do 30.09.2011r. z saldem w wysokości 29,14 zł. i również brakiem uwidocznionych operacji (poza przelewem w wysokości 22,21 zł.) oraz oświadczenie, że od września 2011r. nie korzystała ona z rachunków bankowych w Polbanku EFG S.A. oraz Multibanku w związku z tym nie posiada wyciągów z w/w rachunków. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz realia obrotu gospodarczego jak również zasady doświadczenia życiowego trudno przyjąć , że przedsiębiorca, który w jednym miesiącu wypracował przychód w wysokości 335 891,13 zł. dokonał tego w wyniku operacji, które nie mają odzwierciedlenia w żadnej dokumentacji bankowej , za ten okres. Stąd też , trudno uznać , iż wnioskodawczyni w sposób pełny i wyczerpujący wykazała swoją sytuację finansową. Brak danych w tym zakresie lub przedstawienie sprzecznych danych skutecznie uniemożliwia rzetelną analizę sytuacji materialnej i zdolności płatniczych strony skarżącej, co z kolei wyklucza zwolnienie wnioskodawczyni od kosztów sądowych. Strona skarżąca powinna się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08).Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż B.T. nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09,). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).