I SA/Kr 1433/08

Dnia 13 sierpnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Zawadzka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. W. na postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2009 roku oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (sprostowano oznaczenie organu) z dnia 10 września 2008 r., Nr [...] (sprostowano numer decyzji) w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. postanawia: oddalić wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 8 stycznia 2009 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżącej K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 2 marca i 18 kwietnia 2009 r., w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej (sprostowano oznaczenie organu) z dnia 10 września 2008 r., Nr [...] (sprostowano numer zaskarżonej decyzji) w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z nieletnia córką. Jak wynika z oświadczenia zawartego we wniosku skarżąca nie posiada żadnego dochodu, nigdzie nie pracuje, nie posiada majątku ruchomego, ani nieruchomości. Ma na utrzymaniu córkę wieku przedszkolnym. W utrzymaniu skarżącej i jej córki pomagają rodzice. Do pisma z dnia 2 lutego 2009 r. uzupełniającego wniosek skarżąca dołączyła dokumenty w tym zestawienie miesięcznych wydatków (413 zł), wyciąg z konta bankowego (za okres od 1 lutego do 28 lutego 2009 r.), zeznanie podatkowe za rok 2007, zeznanie podatkowe za rok 2008 wraz z PIT- 11 oraz deklaracja VAT za miesiąc grudzień 2008 r., zawiadomienie z dnia 10 stycznia 2008 r. Naczelnika Urzędu Skarbowego o zawieszeniu prowadzonej działalności gospodarczej z dniem 27 grudnia 2007 r. Skarżąca wyjaśniła także, że mieszka u rodziców, zajmuje wraz dzieckiem jeden pokój. Otrzymuje również od rodziców pomoc finansową – ok. 200 – 400 zł miesięcznie. Nie płaci za media i nie partycypuje w kosztach, jakie ponoszą rodzice w utrzymaniu domu. W piśmie uzupełniającym z dnia 18 kwietnia 2009 r. skarżąca wyjaśniła, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z rodzicami jedynie z nimi mieszka. Co do kwestii otrzymywania alimentów na córkę podała, iż wielokrotnie zwracała się do ojca dziecka o pomoc finansowa, ale bez rezultatów. Nie wystąpiła do Sądu o zasadzenie alimentów, gdyż naraziłoby to ja tylko na starty finansowe, a zasadzone alimenty nie byłyby wyegzekwowane. Na pytanie Sądu dotyczące prowadzenia pod wskazanym adresem zamieszkania karczmy "D. " oraz pizzerii skarżąca wskazała, iż ani ona, ani rodzice nie prowadzą w/w działalności. Działalność taką prowadzi brat skarżącej, ale około 400 m od ich miejsca zamieszkania. Brat nie zgodził się udostępnić danych, o których mowa w wezwaniu. Do pisma skarżąca dołączyła zaświadczenie wystawione przez niepubliczne przedszkole " K " w Z. o regularnym uiszczaniu opłat za pobyt w nim córki skarżącej w wysokości 400 zł miesięcznie. W dniu 22 maja 2009 roku referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wydał postanowienie, na mocy, którego oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż w ocenie orzekającego, skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, iż nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Uznano, że w składanych przez nią wyjaśnieniach dotyczących sytuacji finansowej znajdują się sprzeczności oraz oświadczenia, które wzajemnie się wkluczają. Oświadczenie, iż nie prowadzi z rodzicami wspólnego gospodarstwa domowego pozostaje, zdaniem orzecznika, w jawnej sprzeczności ze złożonym wcześniej oświadczeniem i ma na celu obejście obowiązku ujawnienia dochodu osób pozostających we wspólnym gospodarstwie i uniemożliwienie dokonania rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej. Pod wątpliwość poddano, twierdzenia skarżącej dotyczące ubiegania się o alimenty, co zdaniem skarżącej mogłoby ją narazić na koszty, a egzekucja i tak nie byłaby skuteczna. Za kontrowersyjne uznano też umieszczenie dziecka w niepublicznym przedszkolu, gdzie opłata miesięczna wynosi 400 zł w sytuacji, gdy skarżąca pozostaje bez środków do życia, sama nie pracuje i mogłaby bez przeszkód zająć się dzieckiem. Za nie wyjaśnioną uznano kwestię prowadzenia pod wskazanym przez skarżącą, jako adres zamieszkania, karczmy "D." i pizzerii. Skarżąca, wniosła sprzeciw od zaskarżonego postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym zakwestionowała wydane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że przedłożyła wszelkie dokumenty wymagane do rozpatrzenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 245 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 02 r., Nr l53 poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w/w ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wykaże ona, że nie jest zakresie stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Należy zauważyć, również, co niejednokrotnie podkreślał Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach, iż zgodnie z treścią powołanego powyżej przepisu regulacja w nim zawarta, stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej zgodnie z art. 199 powołanej ustawy, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe. Ponadto podnieść należy, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego typu danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Rozpoznając, zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien kierować się właśnie tą zasadą. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, (o którym mowa powyżej), należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej, w taki sposób, ,,iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych". W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że skarżąca nie wykazała w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, iż nie posiada środków pieniężnych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Skarżąca utrzymuje, że nie pozostaje z rodzicami we wspólnym gospodarstwie domowym, a jedynie zamieszkuje w jednym z pokoi ich domu, przy czym nie ma żadnych środków utrzymania i nie partycypuje w opłatach za media i kosztach utrzymania domu. Jednocześnie stale opłaca prywatne przedszkole córki w kwocie 400 zł miesięcznie. Zadeklarowała, że pomoc od rodziców wynosi 200 – 400 zł miesięcznie. Wynika z tego, że środki uzyskiwane od rodziców wystarczają jedynie na pokrycie czesnego za przedszkole, przy czym skarżąca nie pracuje i nie ma przeszkód aby sama sprawowała opiekę nad córką. Okoliczności te sprawiają, że oświadczenie skarżącej o majątku i dochodach jest niewiarygodne, albowiem wynika z niego, że skarżąca nie wskazała źródła dochodów, z którego pozyskuje środki choćby na pokrycie miesięcznych wydatków, określonych przez nią na kwotę 413 zł. Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącej, jakoby nie domagała się alimentów od ojca swojej córki albowiem to naraziłoby ją tylko na koszty, a egzekucja i tak byłaby nieskuteczna. Podkreślić należy, że wniosek o zasądzenie alimentów nie podlega opłacie sądowej, a alimenty w razie bezskutecznej egzekucji są wypłacane przez Fundusz Alimentacyjny. Przy rozpoznaniu sprawy Sąd pominął okoliczność, że w domu, w którym zamieszkuje skarżąca ma się znajdować karczma. Skarżąca nie prowadzi działalności w zakresie gastronomii, nie jest tam zatrudniona, a dom należy do jej rodziców, zatem okoliczność ta nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Należy również zauważyć, że wszczynając spór przed Sądem skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Strona winna, zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Dodatkowo podkreślić należy, iż zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji, przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.