I SA/Kr 145/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13.11.2008r. , znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek B. B. o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 13.11.2008r. , znak[...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy B. B. prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną B. B. ur. w 1968r. , synem M. B. ur. w 1990r. oraz córką K. B. ur. w 1995r. Zarówno B. B. jak i B. B. z tytułu umowy o pracę uzyskują wynagrodzenie w wysokości 1300 zł. miesięcznie, brutto. Wynagrodzenia te w części zajęte są przez komornika, w przypadku B. B., kwota którą otrzymuje ona netto wynosi 818,23 zł. miesięcznie. B. B. posiada udziały w: M. sp.j. B. & B., P. B. & B. sp.j. ZPCHR, P. sp.j. . Z kolei B. B. posiada udziały w : M. sp.j. B. & B. P.sp.j. Rodzina mieszka w domu jednorodzinnym S. K. - szwagra B.B.. Strona skarżąca jest właścicielem niezabudowanej działki letniskowej znajdującej się w miejscowości L. o pow. 28 a (wcześniej podawana była powierzchnia 0,27 ha ) o przybliżonej wartości 12 000 zł. Jak podaje, miesięczne koszty utrzymania rodziny – bez mediów- wynoszą 1500 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pamiętać bowiem trzeba , iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty sądowe obejmują wpis od skargi kasacyjnej w wysokości tylko 100 zł. Tymczasem zarówno B. B. jak i jego małżonka są zatrudnieni i mają stały dochód. Strona skarżąca jest również właścicielem nieruchomości o wartości ok. 12 000 zł., która nie jest wykorzystywana do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny. Fakt ten umożliwia zdobycie pieniędzy na pokrycie kosztów sądowych poprzez zaciągnięcie kredytu lub nawet sprzedaż w/w nieruchomości. Stąd też uiszczenie kosztów sądowych przez B. B., zwłaszcza tak niskich, jest zdaniem orzecznika możliwe bez pogorszenia warunków bytowych jego i rodziny. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.