I SA/Kr 1459/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "P" w Z. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2012r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W dniu 18 lutego 2013r. skarżący – "P" w Z. złożyło wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2012r. wydaną w przedmiocie zwrotu dotacji. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na brak wolnych środków finansowych, umożliwiających uiszczenie należnych opłat. Wskazuje, iż Stowarzyszenie pożytku publicznego nie jest organizacją nastawioną na zysk, a działalność oparta jest na pozyskiwaniu środków przeznaczanych na cele statutowe. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący – "P" w Z. prowadzi działalność w zakresie pomocy wychowawczej, terapeutycznej i pedagogicznej dzieciom z rodzin dysfunkcyjnych. Zajmuje się organizacją kształcenia i doskonalenia kadry turystyczno – krajoznawczej, sportowo – rekreacyjnej i pedagogicznej, organizacją i obsługa wycieczek, obozów, rajdów, zlotów, szkoleń i konkursów. Wysokość kapitału Stowarzyszenia określono na 23 481,87 zł, wartość środków trwałych – 0,00 zł, bilans zysków i strat za ostatni rok obrotowy -25,95 zł, natomiast zysk za rok 2011 wyniósł 6 091,67 zł. Wysokość środków finansowych na rachunku bankowym w Kredyt Banku na dzień 2 stycznia 2013r. wyniosła 7 947,41 zł. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób i instytucji, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić w całości lub w części kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z przepisem art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej czy też innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, która wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba ( prawna, fizyczna ) wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania , że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób i instytucji toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu np. z 10.01.2005r. ( sygn. akt FZ 478/04, niepublik. ) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Zdaniem orzekającego, skarżące Stowarzyszenie nie wykazało w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego z urzędu związanych z prowadzeniem sprawy sądowej. Tym bardziej, iż z akt sprawy wynika, iż Stowarzyszenie korzysta już z pełnomocnika z wyboru, który sporządził skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2012r. Zgodnie z art. 33 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855), - stowarzyszenie uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Podobnie stanowi rubryka 4 z wypisu KRS z Rejestru stowarzyszeń, poświadczająca, iż stowarzyszenie prowadzi odpłatną i nieodpłatną działalność statutową. Argument strony, że Stowarzyszenie ma status organizacji pożytku publicznego i nie działa z chęci zysku nie stanowi jednoznacznie przesłanki do przyznania stronie prawa pomocy. Przeznaczanie środków na inne cele – statutowe, nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy. Skoro zaś strona osiąga przychody oraz dysponuje aktywami, nie można uznać, iż występuje przesłanka braku środków finansowych uniemożliwiająca poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Stowarzyszenie osiągnęło zysk za ostatni rok obrotowy, ma środki finansowe na rachunkach bankowych ( 7 947,87 zł ). Skoro Stowarzyszenie wykorzystuje przewidziane prawem możliwości zgromadzenia środków finansowych, prowadzi działalność tak odpłatną jak i nieodpłatną, ma zatem możliwość pokrycia należnych kosztów sądowych z tychże środków, i nie może skutecznie domagać się przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Stowarzyszenia na Państwo, np. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych czy też ustanawianie pełnomocnika z wyboru rodzi bowiem ten skutek, że faktycznie działalność stowarzyszenia staje się finansowana ze środków publicznych, a to prowadzi do zaprzeczenia zasady, że stowarzyszenie prowadzi działalność na bazie własnego majątku. Stowarzyszenie, nawet o niewielkiej liczbie członków , musi liczyć się z trudną sytuacją w prowadzeniu działalności, dla której zostało utworzone i podjąć odpowiednie kroki w kierunku uzyskania środków finansowych w przewidziany prawem sposób. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej przewiduje bowiem prawo obywateli do zrzeszania się m.in. w stowarzyszenia, jednakże nie gwarantuje wszystkim stowarzyszeniom prawa do finansowania ich działalności przez Państwo (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06 niepubl.). Orzekający pragnie podkreślić, iż Wnioskodawca winien się liczyć z tym, iż w trakcie swojej działalności będzie również, być może zmuszony dochodzić swoich praw przed sądem, realizować przed nim swe regulaminowe prawa, a co za tym idzie, będzie musiał z tego tytułu ponieść stosowne koszty sądowe. Stowarzyszenie zatem ma możliwość pozyskiwania środków finansowych z przewidzianych ustawą form finansowania i sugerowanie, iż pozyskiwane środki finansowe mogą być tylko przeznaczane na cele statutowe nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności regulaminowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe jako konsekwencja podejmowania inicjatyw będących realizacja celów statutowych Stowarzyszenia. Stowarzyszenie ma możliwość zdobycia środków finansowych ze składek członkowskich, ma środki finansowe na rachunku bankowym i jak wynika z akt sprawy, w dacie orzekania skorzystało już z pomocy profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, co świadczy o tym, iż znalazło i posiadało środki finansowe na pokrycie tych kosztów. . Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).