I SA/Kr 146/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 09.12.2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do rozpatrzenia wniosku w sprawie umorzenia zaległości podatkowej postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 09.12.2010r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do rozpatrzenia wniosku w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z. W. ur. w 1945r. od maja 2010r. nie pracuje. Utrzymuje się z pieniędzy przekazywanych przez syna mieszkającego poza granicami kraju. Sumy te wahają się od 300 do 400 GBP i przelewane są na rachunek bankowy. Ponadto do miesiąca września 2010r. wnioskodawca uzyskiwał dochód z wynajmu lokalu w wysokości 500 zł. Strona skarżąca uiszcza: - 27,16 zł. z tytułu opłaty za korzystanie z sieci wodno – kanalizacyjnej, - 624 zł. z tytułu podatku od nieruchomości (rocznie ) , - 196,07 zł. z tytułu opłaty za gaz (dotyczy okresu za dwa miesiące), - 27,99 – 50,73 zł. miesięcznie z tytułu opłaty za energię elektryczną. Jest właścicielem domu o pow. 110 m2, nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego(§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego, dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z.W. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni. Nie przysłała bowiem: - spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, - wyciągów z kont bankowych Z.W., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - zeznania podatkowego Z. W., za 2010r. lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego dotyczącego wysokości jego dochodów w tym roku, Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem ich charakteru i wielkości. Brak którychkolwiek danych skutecznie to więc uniemożliwia. Stąd też nieprzesłanie w/w dokumentów powoduje, iż trudno przeprowadzić rzeczywistą analizę dotyczącą zdolności płatniczych Z W. Nadesłane przez niego pismo z dnia 22.02.2011r. nie zawiera natomiast wyczerpujących informacji dotyczących zagadnień będących przedmiotem wezwania. Przesłanie decyzji w sprawie podatku od nieruchomości i samych rachunków dotyczących opłat za energię elektryczną , gaz, korzystanie z sieci wodno - kanalizacyjnej nie sposób uznać za pełne wywiązanie się z nałożonego obowiązku przedłożenia spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami. Informacje te nie obejmują bowiem wiadomości np. o kosztach wyżywienia, ewentualnych kosztach lekarstw, środków czystości. Z kolei brak wyciągów z kont bankowych , zeznania podatkowego za 2010r. lub zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego stanowi dowód, iż strona skarżąca nie przejawia chęci współpracy z Sądem w zakresie ustalenia stanu faktycznego, do czego jest zobligowana jeżeli chce uzyskać pomoc ze strony Skarbu Państwa. Nie ma tu więc mowy o "wykazywaniu "przesłanek prawa pomocy. Teza ta jest tym bardziej uzasadniona , kiedy weźmie się pod uwagę okoliczność, iż Z. W. posiada rachunek bankowy, na który syn przelewa mu pieniądze i fakt stwierdzenia przez niego, że "wyciągów z banku nie przechowuje" ! O braku woli w wykazaniu rzeczywistej sytuacji majątkowej strony skarżącej świadczy również inne jej oświadczenie jakoby :" zeznania podatkowego za rok 2010 jeszcze nie składała" . Oczywiście zarządzenie z dnia 15.02.201r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie stanowi dla strony przymusu złożenia takiego zeznania, ma jedynie na celu obiektywne ustalenie rzeczywistych dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę w tym roku, które leży w interesie i obowiązku strony skarżącej. Z. Ś. nie przesłał jednak ani zeznania podatkowego ani odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego a jego wyjaśnienie, iż: " posiadał dochód 500 zł. za wynajem lokalu" z punktu widzenia oceny przesłanek prawa pomocy jest niewystarczające. Nie wiadomo bowiem jakie dochody uzyskał on do maja 2010r. , czy dochód 500 zł. dotyczy całego roku czy też był dochodem miesięcznym. Nasuwa się również pytanie czy Z. W. dalej uzyskuje dochód z tego tytułu, czy miało to miejsce tylko w roku 2010. Biorąc pod uwagę zaistniałe okoliczności, strona skarżąca, powinna więc liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy.(por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08) Wobec tego, mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, Z. W. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).