I SA/Kr 1464/08

WyrokWSA w Krakowie2009-01-29

Skład orzekający: WSA Beata Cieloch, WSA Stanisław Grzeszek, WSA Agnieszka Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami, jeśli podatnik wykazał istnienie współpracy z kontrahentami zagranicznymi dzięki pośrednictwu firmy wystawiającej te faktury, a organy oparły się głównie na zeznaniach świadków dotyczących innych podmiotów lub niezweryfikowanych dowodach?
Ratio decidendi
Organy podatkowe dokonały błędnej, wybiórczej i niepełnej oceny materiału dowodowego, naruszając przepisy Ordynacji podatkowej. Nie wykazały w sposób jednoznaczny, że faktury nie dokumentują rzeczywistej sprzedaży, ignorując dowody przedstawione przez podatnika, takie jak korespondencja z kontrahentami zagranicznymi i dowody nawiązania współpracy. Wątpliwości co do wiarygodności świadków i dokumentów nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika.
Stan faktyczny
Skarżący J. G. zakwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej, która określiła mu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. Organy podatkowe nie uznały za koszt uzyskania przychodów wydatków w kwocie 215.000 zł, udokumentowanych fakturami wystawionymi przez firmę "M" M. Ś., twierdząc, że transakcje te nie miały miejsca. Podatnik argumentował, że dzięki pośrednictwu firmy "M" nawiązał współpracę z kontrahentami z Chin, co potwierdził przedstawionymi dokumentami.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Określono, że decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 1464/08 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 stycznia 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Beata Cieloch, Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, Asesor: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr), Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2009r., sprawy ze skargi J. G., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 30 września 2008r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r., I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. określa, że powyższe decyzje nie mogą być wykonane do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 5.600 zł (pięć tysięcy sześćset złotych). I SA/Kr 1464/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] znak [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił J. G. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą FPHU "G" zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w wysokości 121.803,90 zł, przy czym zobowiązanie to jest wyższe od zadeklarowanego przez podatnika o 86.000 zł. Podejmując powyższą decyzję Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej oparł się na wynikach kontroli działalności gospodarczej przeprowadzonej w firmie J. G. Na podstawie zgromadzonego w trakcie kontroli materiału dowodowego stwierdzono, że podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodów przez zaliczenie do kosztów działalności wydatki w łącznej kwocie 215.000 zł dotyczące usług w zakresie badań rynku c. i t., udokumentowanych fakturami wystawionymi przez podmiot niezarejestrowany o nazwie "M" M. Ś., tj. [...] z [...] stycznia 2002 r. na kwotę brutto 52.460 zł, [...] z [...] stycznia 2002 r. na kwotę brutto 58.560 zł., [...] z [...] lutego 2002 r. na kwotę brutto 30.500 zł., [...] z [...] stycznia 2002 r. na kwotę brutto 75.640 zł., [...] z [...] stycznia 2002 r. na kwotę brutto 45.140 zł. stwierdzając, że transakcje te nigdy nie miały miejsca. Po rozpatrzeniu odwołania podatnika Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...] znak: [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, z uwagi na konieczność przeprowadzenia dokładnego postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia, czy faktycznie doszło do realizacji usługi określonej spornymi fakturami . Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej rozpatrując ponownie sprawę przesłuchał świadków M. Ś, J. O. i D. K., w charakterze strony przesłuchano także skarżącego. Włączono w poczet materiału dowodowego protokół przesłuchania w innym postępowaniu przez inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej w charakterze świadka D. K.. Po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] znak [...] organ I instancji określił J.G. wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 rok w wysokości 121.803,90 zł. Wydając tę decyzję Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej ponownie nie uznał za koszt uzyskania przychodów kwot wydatków wykazanych w wymienionych fakturach za usługi badania rynku. W uzasadnieniu decyzji podano, że faktury te nie odzwierciedlały faktycznych zdarzeń gospodarczych. Stanowisko powyższe organ uzasadnił tym, że M. Ś. pomimo zgłoszenia do ewidencji działalności gospodarczej swojej firmy nie podjęła działalności gospodarczej. Wymieniona wystawiała faktury VAT mimo, że nie została zarejestrowana jako podatnik podatku od towarów i usług, nie zarejestrowała również swojej działalności w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i nie odprowadzała składek ZUS. Złożyła tylko deklaracje VAT-7 za okres listopad, grudzień 2001 r. i styczeń i luty 2002 r. W czasie przesłuchania w charakterze strony w postępowaniu kontrolnym dotyczącym firmy "M" przyznała się, że nie prowadziła działalności gospodarczej, nie zawierała żadnych umów, nie podpisywała i nie wystawiała faktur, nie wie czym zajmowała się firma, jakie świadczyła usługi i jakimi towarami handlowała. Podczas kolejnych przesłuchań jednak oświadczyła, że podpisywała dokumenty firmy, działalność została założona na prośbę jej brata – P. Ś., natomiast dokumenty firmy zaginęły podczas kradzieży. Zdaniem organu I instancji M. Ś. nie posiadała ani praktyki zawodowej, ani odpowiedniego wykształcenia niezbędnego do świadczenia tych usług które, wymienione zostały na jej fakturach. Zeznania świadków oraz protokoły zeznań świadków z innych postępowań podatkowych, kontrolnych, czy karnych – zdaniem organu – potwierdzały okoliczność, że firma "M" handlowała fikcyjnymi fakturami. W tej kwestii Dyrektor UKS powołał się zwłaszcza na zeznania D. K. – pracownika firmy R działającej po zlikwidowaniu "M". Od powyższej decyzji podatnik złożył odwołanie argumentując, że podpisując umowę z pełnomocnikiem M. Ś. – P. Ś. otrzymał od niego kopię wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Dołożył więc wszelkich starań ku temu, by legalnie prowadzić interesy. Zdaniem podatnika organ I instancji nie dokonał analizy dokumentacji księgowej w zakresie potwierdzenia nawiązania współpracy z kontrahentami z C. oraz nie przeanalizował wielkości ekonomicznych wynikających z takiej współpracy. Zwrócił również uwagę na nieścisłości w zeznaniach M. Ś. oraz zaznaczył, że zeznania wielu świadków dotyczą nieprawidłowości w działalności firmy "R", a nie "M". W odwołaniu od decyzji podatnik wniósł również o ponowne przesłuchanie świadka D. K. w jego obecności, ponieważ w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej oparto się na dowodzie przesłuchania tego świadka w innym postępowaniu, a zeznania jego nie zostały zweryfikowane pod względem wiarygodności. W toku postępowania podatnik przedłożył także umowę z dnia [...] października 2001 r. zawartą pomiędzy PHU "G" a FHU "M", z której wynikało, że podatnik zleca firmie M. Ś. usługi w zakresie pośrednictwa handlowego i marketingowego, doradztwa w zakresie prowadzenia interesów, doradztwa handlowego, inwestycyjnego w celu pozyskiwania działki komercyjnej oraz badania rynku w zakresie ogólno pojętych działań marketingowych. Przedstawił także pisma od c. kontrahentów E. J. Co., Ltd oraz R. C. W., z których wynikał fakt pośrednictwa firmy "M" w nawiązaniu kontaktów handlowych z w/w przedsiębiorcami, dwa opracowania (skrypty) pozyskane od firmy M. Ś. dotyczące badania rynku azjatyckiego w zakresie elementów stalowych oraz wykaz produktów i cenniki. Podatnik wyjaśnił, że wydatek w kwocie 215.000 zł poniesiony został w celu podjęcia współpracy z kontrahentami azjatyckimi, która nastąpiła już w 2002 r. i polega na imporcie towarów metalowych (samochodowych łańcuchów śniegowych, łańcuchów gospodarczych, technicznych, dekoracyjnych, lin stalowych z osprzętem). Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego, rozpatrując odwołanie od decyzji uznał, że ocena dowodów zebranych w sprawie przyjmująca za zasadne stanowisko organu I instancji, że wymienione faktury wystawione przez firmę M. Ś. nie dokumentują rzeczywistej sprzedaży jest prawidłowa i decyzją z dnia 30 września 2008 r., znak [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej sprawie określenia wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002 r. w kwocie 121 .803,90 zł. Organ II instancji poza ustaleniami dokonanymi przez Dyrektora UKS powołał się na dołączone do akt sprawy w toku postępowania odwoławczego dodatkowe dowody w postaci protokołów z zeznań świadków przeprowadzonych w innych postępowaniach - m. in. D. B., A. G. i kolejnych protokołów przesłuchań D. K. Ten ostatni świadek został przesłuchany również w obecności podatnika. Powyższe zeznania opisywały mechanizm handlu fikcyjnymi fakturami przez P. Ś. Co do przedstawionych przez podatnika opracowań w zakresie badania rynku organ uznał, że zawierają one dane dostępne w internecie, a w związku z tym nie mogą być uznane za wiarygodne, zwłaszcza w świetle zeznań D. B., wg którego tego typu skrypty i opracowania powstawały wyłącznie dla uwiarygodnienia transakcji w razie ewentualnych kontroli podatkowych. Organ II instancji uznał również, że przedłożona przez podatnika korespondencja z chińskimi kontrahentami nie może zostać uwzględniona i zachodzi podejrzenie, że sporządzona została na potrzeby obrony stanowiska podatnika w postępowaniu podatkowym. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że nie jest w stanie powyższych pism zweryfikować pod względem ich wiarygodności, zwłaszcza że ich oryginały znajdują się w Sądzie Rejonowym, który na prośbę organu o ich wypożyczenie, nie udzielił odpowiedzi. Poza tym nie da się również zweryfikować, czy przedłożona przez podatnika koperta, w której rzekomo miała przyjść korespondencja w 2002 r. faktycznie zawierała przedmiotową przesyłkę. Z decyzją organu odwoławczego podatnik J. G. nie zgodził się, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze skarżący podniósł głównie zarzuty zmierzające do wykazania uchybień w gromadzeniu i ocenie przez organ materiału dowodowego, która jego zdaniem była dowolna i oparta o niekompletny i nie w pełni rozpatrzony materiał dowodowy. Zarzuty dotyczyły więc naruszenia prawa procesowego, tj. 1. art. 124 i 210 Ordynacji podatkowej, przez niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji przesłanek, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy, nie wskazał przyczyn, dla których jedne dowody uznał za wiarygodne, a innym odmówił wiarygodności oraz nie wyjaśnił podstawy prawnej decyzji, 2. art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez dowolną, powierzchowną niekompleksową i miejscami sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę dowodów z opakowań przesyłki z 2002 r. oraz pism od firmy R. C. W. z dnia [...] września 2008 r. oraz pisma z E J. z [...] września 2008 r., przy ocenie których organ stwierdził, że nie jest w stanie ustalić czy współpracujące ze skarżącym firmy chińskie rzeczywiści wysłały pisma z których wynika, że M. Ś. pośredniczyła w nawiązaniu kontaktów z firmą podatnika oraz że z "przesłanego opakowania firmy chińskiej nie wynika, co w tym opakowaniu zostało przekazane podatnikowi" mimo, że wcześniej sam organ wezwał skarżącego do dostarczenia kopert. Zdaniem skarżącego, organ nie zwraca przy tym w ogóle uwagi na fakt, że data na opakowaniu koresponduje z datą pisma, że nazwa nadawcy przesyłki jest tożsama z nazwą autora pisma oraz, że przedsiębiorca c. potwierdził na piśmie okoliczności nadania pisma w określonej przesyłce i co najważniejsze sama współpraca pomiędzy skarżącym a w/w firmami c. faktycznie została nawiązana, co wynika z zalegających w aktach postępowania umów z tymi firmami, 3. art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzesłuchanie w charakterze świadka A. G. i oparcie się jedynie na protokole z zeznań złożonych przez tego świadka w innym postępowaniu, 4. art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej przez niemożność załatwienia sprawy w samym tylko postępowaniu odwoławczym przez blisko dwa i pół roku. W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił uwagę na brak oceny zeznań przemawiających na korzyść podatnika (np. A. G.), brak odniesienia się do zmiennych i wykluczających się zeznań M. Ś, powierzchowne potraktowanie zeznań D. B. i pominięcie zeznań złożonych przez niego przed Sądem Rejonowym w dniu [...] marca 2008 r. do sygn. akt [...]. Zdaniem skarżącego organ uznał za wiarygodne zeznania tego świadka złożone w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym w W., ale nie przedstawił żadnej przesłanki tej oceny. Podatnik zarzucił również organowi, że od początku potraktowany został jako oszust podatkowy, kwestionując bowiem zaistnienie zdarzenia gospodarczego, które znalazło odbicie w fakturach VAT otrzymanych od firmy "M" organ w całości przerzucił na skarżącego ciężar udowodnienia, że zdarzenie to jednak miało miejsce. Natomiast, gdy podatnik przedstawił szereg dokumentów potwierdzających zaistnienie tego zdarzenia organ uznał, że nie zasługują na uwzględnienie jako nieweryfikowalne pod względem ich wiarygodności i sprzeczne z innymi dowodami. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na względzie należy podnieść, że zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w 2002 r. kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Z tak brzmiącego przepisu należy wysnuć wniosek, że aby określony wydatek można było uznać za koszt uzyskania przychodów, to między tym wydatkiem a osiągnięciem przychodu musi zachodzić związek przyczynowo-skutkowy tego typu, że poniesienie wydatku ma lub może mieć wpływ na powstanie czy też zwiększenie przychodu, ponadto wydatek musi zostać faktycznie poniesiony i udokumentowany w sposób nie budzący wątpliwości (np. fakturą, dowodem przelewu, bądź innymi dowodami). Należy również wykazać, że usługi, na które poniesiony został wydatek zostały rzeczywiście wykonane i że wykonał je podmiot, na rzecz którego poniesiono wydatek. Wydatek nie może znajdować się nadto w grupie wydatków, które wyraźnie zostały wyłączone z kosztów uzyskania przychodów. W niniejszej sprawie organy podatkowe co do zasady nie zakwestionowały – w odniesieniu do wykazanego w spornych fakturach wydatku - istnienia ustawowych kryteriów kwalifikacji kosztów uzyskania przychodów odpowiadających generalnej formule, iż wydatek musi być poniesiony w celu uzyskania przychodów oraz nie może znajdować się w grupie wydatków, które wyraźnie zostały wyłączone z kosztów uzyskania przychodów, jak również nie zakwestionowały okoliczności faktycznego poniesienia wydatku i sposobu jego udokumentowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że wydatek miał dotyczyć badania rynków azjatyckich i pośredniczenia w nawiązywaniu kontaktów z producentami elementów stalowych z C. i T, został udokumentowany spornymi fakturami oraz potwierdzeniami dokonanych przelewów i dowodami KW. Bezsporne jest zaś to, że skarżący J. G. od 2001 r. dokonuje importu z C. łańcuchów technicznych, przeciwpoślizgowych, dekoracyjnych, części łańcuchów i lin stalowych osiągając coraz wyższe obroty. Organy podatkowe w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy zakwestionowały natomiast rzeczywiste wykonanie przez FHU "M" usług określonych w spornych fakturach, poprzez zanegowanie wartości merytorycznej przedłożonych opracowań dotyczących badania rynku azjatyckiego oraz informacji zawartych w pismach c. kontrahentów skarżącego odnośnie do nawiązania współpracy handlowej za pośrednictwem firmy "M". Zdaniem orzekającego Sądu organy podatkowe dokonały w niniejszej sprawie błędnej oceny materiału dowodowego opartej na jego wybiórczej i niepełnej analizie, wykraczającej poza zasadę swobodnej oceny dowodów, czym naruszyły przepisy postępowania w postaci art. 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Jako dowolne należy traktować bowiem ustalenia faktyczne, znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności, czyli naruszenie swobodnej oceny dowodów, wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego ( art. 191 Ordynacji podatkowej), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywującej treści (wyrok NSA z dnia 11 września 2000 r., sygn. akt I SA/Ka 559/99, niepubl.). Jednym z podstawowych dowodów, w oparciu o który organy podatkowe zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków w łącznej kwocie 215.000 zł były zeznania świadka D K oraz protokoły jego zeznań i wyjaśnień składanych w toku różnych postępowań – kontrolnych, podatkowych i karnych. Organy dokonały jednak analizy powyższych dowodów w sposób wyjątkowo wybiórczy. Pominęły zasadniczy fakt, że – jak wynika z powyższych zeznań – wszystkie okoliczności handlu "pustymi fakturami" podawane przez D. K. nie dotyczą firmy "M", ale kolejnej z firm prowadzonych przez brata M. Ś. pod nazwą "R", w której K. zatrudnił się dopiero we wrześniu 2002 r. Jak oświadczył nigdy nie był pracownikiem "M", a pewne informacje o poprzedniej firmie zasłyszał jedynie od B i J i to na zasadzie krążących po firmie domysłów. Natomiast w protokole przesłuchania z dnia [...] sierpnia 2006 r. doprecyzował w odniesieniu do wszystkich poprzednich zeznań, że kojarzy firmę skarżącego jako mającą kontakt ze Ś, ale nie widział osobiście faktur wystawionych na rzecz "G". Z kolei z protokołu rozprawy głównej z dnia [...] marca 2008 r. toczącej się przed Sądem Rejonowym w B, V Wydział Grodzki (sygn. akt [...]) zeznając jako świadek D. B. stwierdził, że pracował jedynie w firmie "R’ nie ma wiadomości na temat współpracy skarżącego z firmą "M". Potwierdził natomiast jedynie fakt, że dochodziło do spotkań J. G. z P. Ś., ale w ramach działalności firmy R.. Organ II instancji uznał za w pełni wiarygodne zeznania D. B. zawarte m. inn. w dopuszczonych w poczet materiału dowodowego protokołach z dnia 2, 9 i 23 marca 2005 r., ale już nie dokonał żadnej analizy twierdzeń zawartych w przedmiotowym protokole rozprawy sądowej z dnia 31 marca 2008 r., czy w protokole przesłuchania z dnia [...] kwietnia 2004 r. sporządzonym w UKS w K, z którego wynika, że D.B. nigdy nie współpracował z firmą "M". Dysponując więc sprzecznymi zeznaniami D. B. organ winien wskazać przesłanki, jakimi kierował się dokonując wyboru jednej z ich wersji. Obowiązkiem organu podatkowego jest bowiem wyjaśnienie dlaczego pewne dowody uznał za wiarygodne, a inne odrzucił. Pozostali świadkowie przesłuchani w sprawie lub w innych postępowaniach albo nie mieli żadnych informacji na temat działalności firmy M Ś, albo też potwierdzali jedynie okoliczność handlowania przez "M" fikcyjnymi fakturami. Jednakże bezsporny fakt, iż firma ta dopuszczała się nielegalnego procederu polegającego na obrocie fakturami nie odzwierciedlającymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie oznacza, że jej działalność była całkowicie fikcyjna. Organy pominęły i uchyliły się od oceny tych zeznań świadków, którzy opisywali przykłady rzeczywistej współpracy z firmą "M" reprezentowaną przez brata właścicielki P. Ś. (m. inn. zeznania A. G. zawarte w protokole z dnia [...] września 2005 r. i [...] sierpnia 2004 r., D. Z. zawarte w protokole z dnia [...] sierpnia 2004 r., W. G. – protokół z dnia [...] sierpnia 2004 r., Z. N. – protokół z dnia [...] sierpnia 2004 r.). Nie zanalizowały również w sposób dostateczny zeznań P. Ś., który wprawdzie nie pamiętał szczegółów współpracy z "G", ale pamiętał, że wykonywał analizy i opracowania dla firmy J. G. Nie można wykluczyć, że stanowisko organów podatkowych, wedle którego faktury wystawiane dla firmy skarżącego przez "M" również nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, jest zasadne. Organy nie przedstawiły jednak jednoznacznych dowodów potwierdzających tę okoliczność. Jak słusznie zaznaczył skarżący, w sytuacji przedstawienia przez podatnika dowodów potwierdzających zaistnienie zdarzenia gospodarczego objętego sporną fakturą, to na organie ciążył obowiązek wykazania, że faktury nie dokumentują rzeczywistej sprzedaży, zaś ewentualny brak możliwości wykazania odmiennego stanu faktycznego, niż wynikający z faktur, zobowiązuje organ do uwzględnienia zdarzenia ujawnionego w fakturach. Tymczasem podatnik przedstawił dowody, z których wynika fakt nawiązania współpracy z kontrahentami chińskimi dzięki pośrednictwu firmy "M". Są to znajdujące się w aktach sprawy pisma: E. J. Co., Ltd z dnia [...] stycznia 2002 r. i [...] września 2008 r. oraz R. C. W. z dnia [...] stycznia 2002 r. i [...] września 2008 r. przetłumaczone przez tłumacza przysięgłego M. B., w treści których kontrahenci chińscy powołują się na firmę konsultingową "M" polecającą skarżącego jako partnera biznesowego i potwierdzają fakt nawiązania współpracy właśnie za pośrednictwem w/w firmy. Podatnik złożył również do akt administracyjnych kopertę, na dowód doręczenia mu w 2002 r. przesyłki od partnera chińskiego (na wyraźne żądanie organu II instancji). Niedopuszczalne jest stanowisko organów, wedle którego uzasadnia odrzucenie w/w pism jako dowodów w sprawie brak możliwości oceny, czy pisma te są wiarygodne i czy nie powstały na potrzeby obrony interesów skarżącego w postępowaniu podatkowym, a wreszcie brak możliwości potwierdzenia przez organy, że współpracujący z podatnikiem chiński przedsiębiorca rzeczywiście wysłał w styczniu 2002 r. pismo, z którego wynika, że firma "M" uczestniczyła w nawiązaniu kontaktów z firmą skarżącego, gdyż nie można zweryfikować, czy rzeczona przesyłka faktycznie znajdowała się w przedłożonej przez podatnika kopercie. Treść w/w pism jest jednoznaczna i dopóki organy podatkowe nie przeprowadzą przeciwdowodu, nie wolno im w tak arbitralny sposób negować oświadczeń kontrahentów chińskich jako wiarygodnych dowodów w sprawie. Dodatkowo należy zauważyć, że fakt przesłania przez R C W pisma z dnia [...] stycznia 2002 r. w kopercie przedłożonej przez skarżącego potwierdzona została w piśmie z dnia [...] września 2008 r., w którym kontrahent c. powołuje się na numer przesyłki ([...]) znajdujący się na przedmiotowej kopercie. Dodać nadto należy, że jeśli organy dla zbadania wiarygodności w/w dokumentów potrzebują ich oryginałów, to mają możliwość dotarcia do nich, gdyż dokumenty te znajdują się w Sądzie Rejonowym. Brak odpowiedzi ze strony sądu - do dnia orzekania przez organ II instancji - na wniosek Dyrektora Izby Skarbowej o wypożyczenie przedmiotowych oryginałów, nie upoważnia organu do wykorzystania tej okoliczności na niekorzyść podatnika. Poza tym nic nie stoi na przeszkodzie, by organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy zwrócił się bezpośrednio do zagranicznych partnerów skarżącego o zweryfikowanie danych zawartych w ich pismach, jeżeli ma co do nich jakiekolwiek wątpliwości oraz o zweryfikowanie współpracy z firmą M. Ś.. Fakt nawiązania z powyższymi podmiotami współpracy gospodarczej przez podatnika jest bowiem bezsporny, a zasadność poniesionego wydatku skarżący udowodnił faktem uzyskiwania wysokich obrotów. Ponadto z zasady zaufania określonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej wynika, że wszelkie niejasności, czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Również nie mogą stanowić przesądzającego dowodu w sprawie okoliczności eksponowane przez organy podatkowe, a dotyczące M. Ś., zwłaszcza w konfrontacji z dowodami przytoczonymi powyżej. Fakt, iż osobiście nie prowadziła firmy, nie odprowadzała składek ZUS, nie rozliczyła z budżetem podatków należnych od sprzedaży udokumentowanej spornymi fakturami, nie może świadczyć o tym, że firma faktycznie nie działała. Z zeznań P Ś wynika, że od 2001 r. to on przejął prowadzenie działalności gospodarczej będąc pełnomocnikiem siostry. Fakt niewywiązywania się przez podatniczkę z ciążących na niej obowiązków w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej nie może obciążać skarżącego działającego w zaufaniu do swego kontrahenta. Nadto stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że przedłożone opracowania i cenniki zawierają wiadomości, które można pozyskać z internetu, bez głębszej analizy ich treści, nie upoważniają do podważenia merytorycznej wartości tych opracowań. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne więc będzie dokonanie wyczerpującej i prawidłowej oceny wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów, zarówno tych, które przemawiają za stanowiskiem organu, jak i wskazywanych wyżej przez podatnika i Sąd z zachowaniem przewidzianych przepisami postępowania procedur. Wyniki tej oceny winny znaleźć odzwierciedlenie w prawidłowo skonstruowanym uzasadnieniu. W razie potrzeby należy ponowić dowody z przesłuchania świadków wskazanych wyżej. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), gdyż wyżej wskazane uchybienia mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Działając zaś na podstawie art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o wyeliminowaniu z obrotu prawnego także decyzji organu I instancji poprzedzającej zaskarżoną decyzję, gdyż było to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, której dotyczyła skarga. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło