I SA/Kr 150/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 listopada 2014 r. nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł; I) w pozostałym zakresie wniosek oddalić Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 stycznia 2014 roku oddalającego skargę M.W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 listopada 2014 roku w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok skarżący, działający przez adw. A.K., złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, iż skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z córką M.W. ur. 2007 r. Miesięczny dochód M.W. wynosi 1.355,69 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę na stanowisku dyrektora biura poselskiego posła J.B. w W. Wnioskodawca nie dysponuje majątkiem nieruchomym. Posiada on wierzytelności w kwocie 800 tys. zł od F. Sp. z o.o., jednakże postepowanie egzekucyjne jest w całości bezskuteczne, a egzekucja została umorzona na podstawie art. 824 § 1 pkt 3 kpc. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi w terminie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nadto nie jest on w stanie przewidzieć czy i kiedy jego sytuacja materialna ulegnie poprawie umożliwiającej poniesienie kosztów sądowych między innymi dlatego, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego, którego kserokopia dołączona została do wniosku. Ponadto skarżący opłaca alimenty na córkę w wysokości 500 zł miesięcznie zasądzone wyrokiem Sądu Rejonowego w W. z dnia 17 kwietnia 2012 roku. Ma on także zaciągnięty kredyt w wysokości 14.400 zł na rachunku bieżącym w ING Banku Śląskim. Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że posiada rachunek bankowy w mBanku nr [...] z saldem -199.617,03 zł, który jest zajęty przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Posiada także trzy rachunki bankowe w ING Banku Śląskim: nr [...] z saldem 0 zł, nr [...] z saldem 0 euro i nr [...] z zadłużeniem w wysokości ok. 16 tys. zł, którego umowa została wypowiedziana przez Bank ze względu na niedozwolone przekroczenie salda motywowane dokonanym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zajęciem. Wysokość wydatków skarżącego na wyżywienie, ubranie, itd. wynosi 600 zł – 700 zł miesięcznie. Skarżący korzysta z doraźnej pomocy finansowej matki otrzymując od niej przede wszystkim produkty spożywcze. Ze względu na trudności finansowe skarżącego kancelaria SGB S., G., B. adwokaci i doradca podatkowy Sp. p. w K. obniżyła wynagrodzenie do kwoty 2.000 zł, a zapłata jeszcze nie nastąpiła. Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że za miesiące styczeń 2016 roku i luty 2016 roku skarżący otrzymywał wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.355,69 zł. Kwota przychodu strony w roku 2015 wyniosła 3.257,50 zł. Opłata za gaz za okres od 15 stycznia do 17 marca 2016 roku wyniosła 102,88 zł. Zaległość wnioskodawcy w opłatach za energię elektryczną i usługi dystrybucyjne na dzień 15 marca 2016 roku wynosiła 89,77 zł, a z tytułu zobowiązań kredytowych na dzień 30 marca 2016 roku 15.852,51 zł. Alimenty na małoletnia córkę M. są przez skarżącego opłacane regularnie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Na wstępie należy zaakcentować, że aktualnie rozpoznawany wniosek M.W. jest drugim wnioskiem o prawo pomocy w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 25 września 2015 roku skarżący został zwolniony od wpisu sądowego ponad kwotę 500 zł, a w pozostałym zakresie jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony. W dniu 8 grudnia 2015 roku na konto tut. sądu wpłynęła kwota 500 zł tytułem wpisu od złożonej skargi. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym ciąży obowiązek uiszczenia wpisu w wysokości 1.000 zł od wniesionej skargi kasacyjnej. Rozpoznając kolejny wniosek M.W. należy podkreślić, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984 r. sygn. II CZ 104/84). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Mając na uwadze dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz okoliczności podniesione przez wnioskodawcę przy okazji uzupełnienia wniosku, należy stwierdzić, że sytuacja materialna skarżącego uległa poprawie. W kwietniu 2015 roku M.W. był bowiem osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostającą na utrzymaniu matki, z jedynym niestabilnym źródłem dochodu w postaci prac dorywczych. Posiadał też znaczne zadłużenie oraz zasądzone alimenty na dziecko. W takiej sytuacji był jednak w stanie - korzystając ze wsparcia rodziny – wygospodarować środki finansowe w kwocie 500 zł na pokrycie części kosztów sądowych należnych w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, a także korzystać z usług pełnomocnika z wyboru. Od dnia 12 listopada 2015 roku skarżący posiada zatrudnienie na stanowisku dyrektora biura poselskiego. Posiada zatem obecnie – obok pomocy ze strony matki - stałe i pewne źródło utrzymania. Z tych względów orzekający uznał, że M.W. na obecnym etapie postępowania jest w stanie partycypować w kosztach sądowych kwotą 500 zł i nie spowoduje to uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Powyższe rozstrzygnięcie stanowi wyraz racjonalnego miarkowania zdolności płatniczych strony w oparciu o przedstawione okoliczności faktyczne i jest znaczną pomocą finansową ze strony Skarbu Państwa. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący M.W. do osób takich nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych ponad kwotę 500 zł należy uznać za adekwatną do jego aktualnej sytuacji majątkowej. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2, w zw. z art. 258 § 1 i § 2, pkt 7 p.p.s.a.