I SA/Kr 1502/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, z dnia [...], nr [...], w sprawie interpretacji dotyczącej zastosowania prawa podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych Dnia 30.01.2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. S, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego ] z dnia [...]., nr [...], w sprawie interpretacji dotyczącej zastosowania prawa podatkowego w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K. S. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. S ur. 1956r. oraz synem K. S. ur. 1985r. K. S. otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 2 090,06 zł. (brutto) natomiast M. S. zarabia 2 804 zł. miesięcznie (brutto). Łącznie daje to sumę 4 894,06 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłatę za mieszkanie – 154,31 zł. , opłatę za energię elek. – 265,98 zł. opłatę za telefon stacjonarny – ok. 120 zł. , opłatę za telefon kom. – ok. 60 zł. , opłatę za gaz – 50 zł. opłatę za leki – ok. 120 zł. Rodzina finansuje też studia syna. Koszt jednego semestru wynosi 440 zł. (czyli miesięczny wydatek stanowi kwota 73,33 zł. ) K. S. od lat leczy się na [...] w Poradni [...] w [...] przy Al. F. z powodu [...]. M S. również pozostaje w leczeniu w [...] , gdyż cierpi na [...] (m.in. [...]). Leczy się ponadto w Poradni [...]. Jest po operacji [...] i przebywa od [...] 2007r. na urlopie dla poratowania zdrowia. Cierpi też na schorzenia [...] Strona skarżąca jest właścicielem 1/3 części nieruchomości położonej w S. (obejmującej ok. 200 m2), 1/10 części nieruchomości położonej w S. S. (obejmującej ok. 20 a wraz ze zrujnowanym budynkiem drewnianym, w stosunku, do której trwa spór sądowy). Wyżej wymienione nieruchomości nie przynoszą żadnych dochodów. K. S. nie posiada żadnych oszczędności czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości czy też w części. Oboje małżonkowie uzyskują bowiem stałe dochody z tytułu umów o pracę . Miesięczny budżet trzyosobowej rodziny wynosi 4 894,06 zł. a wydatki związane z utrzymaniem opiewają na kwotę 770,29 zł. plus 73,33 zł. tytułem czesnego za studia (opłata za semestr wynosi bowiem 440 zł. ). Zwrócić przy tym trzeba uwagę, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi, stanowiący znaczną część kosztów sądowych, wynosi na podstawie §2 ust. 1 pkt. 1) Rozporządzenia Rady Ministrów , z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2006r. Nr 45, poz. 322) – 100 zł. Suma ta w odniesieniu do środków finansowych, którymi dysponuje rodzina jest niewielka. Jest ona wielokrotnie niższa zarówno od dochodu K. S. jak i dochodu całej rodziny. Poniesienie kosztów sądowych takiej wysokości przez stronę skarżącą jest więc zdaniem orzekającego możliwe i to bez pogorszenia warunków bytowych dla K. S. i jego rodziny. Pamiętać bowiem trzeba, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.