I SA/Kr 1510/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku VAT za lata 1994-1997 p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą w ½ części od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić. W dniu 17 stycznia 2008r. J. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] wydaną w sprawie odmowy umorzenia zaległości w podatku VAT za lata 1994-1997. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na bardzo niski dochód, wiele dodatkowych obciążeń domowego budżetu, egzekucję majątku, zły stan zdrowia i koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje w części na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z 18 – letnim synem. Rodzina utrzymuje się z prac dorywczych skarżącego w kwocie około 400,00 zł miesięcznie oraz pomocy finansowej dorosłych dzieci wnioskodawcy. Z oświadczenia strony wynika, iż koszty miesięcznego utrzymania oraz leczenia wynoszą 1200,00 zł. Jednocześnie, z oświadczenia skarżącej, zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż posiada on ½ udziału w domu jednorodzinnym w N. T. o pow. 160 m2, który obciążony jest na rzecz Skarbu Państwa hipoteką w wysokości 504 277,79 zł, objęty jest również administracyjnym postępowaniem egzekucyjnym. Skarżący nie wykazuje natomiast żadnych nieruchomości gruntowych, cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżący wykazał, iż w obecnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, biorąc pod uwagę wysokość comiesięcznego dochodu rodziny rzędu 400,00 zł, brak stałej pracy, wykazane dodatkowe obciążenia budżetu rodzinnego, zły stan zdrowia i ponoszone koszty leczenia, brak majątku, którym swobodnie wnioskodawca mógłby dysponować - nie jest on w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść pełnych kosztów wpisu sądowego w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia części wpisu Sąd uznał za uzasadnione. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku zaś okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ponieważ obecna sytuacja materialna wnioskodawcy jest trudna, zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności uprawniające do zwolnienia strony od części wpisu sądowego zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy w orzeczonym zakresie. Sąd zaś nie widzi podstaw do pełnego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący wykazał, iż utrzymuje się z pracy dorywczej w kwocie około 400,00 zł miesięcznie i pomocy dzieci. Jednocześnie określił wydatki miesięczne związane z utrzymaniem i leczeniem na kwotę 1200 zł. Z oświadczenia tego jednoznacznie wynika, iż skarżący otrzymuje dużą pomoc finansową od swoich dzieci, w innym wypadku, przy wykazanych dochodach nie byłby w stanie pokryć takich wydatków. Dzieci skarżącego są zobowiązane do pomocy rodzicom na mocy Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego. Wnioskodawca będzie zatem w stanie , zdaniem Sądu, wygospodarować resztę środków finansowych związanych z uiszczeniem stosownego wpisu sądowego od złożonej skargi. Równocześnie należy zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).