I SA/Kr 1522/13

Dnia 10 grudnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "Z" Sp. z o.o. w K. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 30 października 2013r. w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "Z" Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 19 lipca 2013r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej płatnika i określenie wysokości należności z tytułu niepobranego i niewpłaconego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za styczeń, maj i lipiec 2007r. postanawia 1. zwolnić stronę od wpisu sądowego od skargi 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie "Z" Sp. z o.o. w K. złożyła wniosek o zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na pogarszający się stan finansowy i brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że spółka prowadzi działalność w zakresie robót budowlanych związanych ze wznoszeniem budynków mieszkalnych i niemieszkalnych – w szczególności świadczy usługi budowlane w obszarze obiektów mieszkalnych stanowiących infrastrukturę turystyczną. Strona wskazała, że pozyskane w 2012r. zlecenia przyniosły niewystarczające przychody, co skutkowało powstaniem w tym roku straty w wysokości 206.972,00 zł, która nie została pokryta z dochodu uzyskanego w bieżącym roku. Środki trwałe spółki to w większości nieruchomości, których sprzedaż w chwili obecnej byłaby dla spółki niekorzystna. Bieżący stan rachunku spółki to – 529,36 zł w związku z dokonaniem blokady środków w kwocie 1.769.357,70 zł. Strona wskazała też na zajęcia praw majątkowych oraz tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika urzędu Skarbowego na kwoty 1.422.826,70 zł oraz 323.313,20 zł. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi obecnie 245.500,00 zł, wartość środków trwałych – 5.482.034,65 zł. W roku obrotowym 2012r. spółka poniosła stratę w wysokości 206.927,97 zł. Z dokumentów w postaci sprawozdania za 2012r. oraz bilansu zysków i strat wynika, że przychody ze sprzedaży w tymże roku wyniosły 870.370,56 zł, zaś koszty sprzedanych produktów określono na kwotę 836.972,09 zł. W tym stanie rzeczy referendarz odmówił wnioskodawcy zwolnienia od kosztów sądowych, domniemując, że skoro działalność spółki – pomimo deklarowanych trudności – jest kontynuowana, to znaczy, że jest opłacalna. Jeżeli spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczym, to obraca na bieżąco środkami finansowymi i może przeznaczyć je na pokrycie kosztów sądowych. Zaistniałe zajęcia komornicze nie pozbawiły spółki prawa własności lecz jedynie czasowo ograniczyły możliwość rozporządzania majątkiem. Ponadto przedsiębiorcy powinni uwzględniać konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Zdaniem referendarza przeciwko udzieleniu prawa pomocy przemawia również fakt, że strona działa przez profesjonalnego pełnomocnika. Od powyższego postanowienia spółka złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że w ostatnim czasie w należyty sposób dbała o zapewnienie finansowania prowadzonej przez siebie działalności: udało jej się pozyskać kontrakty, ograniczyć znacząco koszty i uzyskać dofinansowanie ze strony wspólników. Spółka jest właścicielem środków trwałych o wartości bilansowej 5.482.034,65 zł, jednak zdecydowaną większość stanowią nieruchomości, które zostały obciążone przymusowymi hipotekami. Zwrócono także uwagę na dokonane zajęcie rachunku bankowego, którego spółka nie była w stanie przewidzieć, a które pozbawiło ją możliwości wydatkowania pieniędzy. W związku z tym spółka nie może na bieżąco regulować swoich zobowiązań, nie ma szans na uzyskanie kredytu, ani możliwości pozyskania nowych zleceń, które wymagają z reguły zaangażowania własnych środków. Sytuacja ta może w niedalekiej przyszłości doprowadzić do ogłoszenia upadłości spółki lub wszczęcia postępowania likwidacyjnego. Art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej-p.p.s.a.) stanowi, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. (sygn. akt: FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Prawo pomocy, zgodnie z art. 246§2 p.p.s.a. przysługuje w całości osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie tut. Sądu strona skarżąca wykazała, że zasługuje na częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności faktycznych można wyprowadzić wniosek, że spółka prowadzi działalność na duża skalę. Świadczy o tym chociażby wartość zgromadzonych środków trwałych, przekraczająca 5 mln zł. W takiej sytuacji od przedsiębiorcy wymaga się co do zasady zapobiegliwości przejawiającej się w zgromadzeniu środków finansowych, koniecznych do prowadzenia kosztów sądowych (postanowienie NSA z 7 kwietnia 2009r., sygn. akt: I FZ 70/09, LEX nr 564254). W niniejszej sprawie czynienie stronie takiego zarzutu nie byłoby jednak zdaniem Sądu zasadne. Jak wnioskodawca wskazał bowiem w sprzeciwie, podjął on szereg kroków naprawczych, mających na celu uratowanie przedsiębiorstwa i dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Nie można zatem zarzucić mu bierności, czy działań kłócących się z zasadami gospodarności. Bezspornym faktem ponadto jest – kluczowa w oczach Sądu okoliczność – w postaci toczącego się względem spółki postępowania egzekucyjnego, w ramach którego doszło nie tylko do ustanowienia hipotek przymusowych na nieruchomościach ale również do zajęcia rachunku bankowego na kwotę bliską 2 mln zł. Oznacza to, że nawet, gdyby spółka zdołała zgromadzić środki finansowe na pokrycie wpisu, wynoszącego w niniejszej sprawie 27.647,00 zł, to kwoty te zostałyby zajęte przez organ egzekucyjny. Taka faktyczna niemożliwość uiszczenia opłat sądowych na obecnym etapie sprawy musi być brana pod uwagę obok takich okoliczności jak wartość zgromadzonego majątku, czy skala przedsiębiorstwa (postanowienie NSA z 21 marca 2003r., sygn. akt: I FZ 271/13). Wynikający z art. 199 p.p.s.a. obowiązek ponoszenia kosztów sądowych nie może prowadzić do zamknięcia stronie możliwości weryfikacji wydanego wobec niej przez organy podatkowe rozstrzygnięcia. Stąd też postanowiono udzielić stronie prawa pomocy ale wyłącznie częściowo – w zakresie zwolnienia od wpisu. Biorąc bowiem pod uwagę aktywną postawę spółki, na którą powołała się w sprzeciwie, poprawa jej kondycji finansowej jest możliwa, w związku z czym zwolnienie od kosztów sądowych w całości byłoby na tym etapie sprawy przedwczesne. W przyszłości nie jest bowiem wykluczone, że strona będzie mogła partycypować w kosztach postępowania. Z wyżej wymienionych względów na podstawie art. 246§2 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.