I SA/Kr 1528/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia skarżącej W. Sp. z o.o. w upadłości układowej w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 stycznia 2016 r. I SA/Kr 1528/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2011 r. postanawia: odrzucić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r. I SA/Kr 1528/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie Referendarza Sądowego z dnia 1 grudnia 2015 r., I SA/Kr 1528/15, którym zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w ¾ części, a w pozostałej części wniosek oddalono. Odpis ww. postanowienia doręczono pełnomocniczce skarżącej w dniu 2 lutego 2016 r. Postanowienie nie zawierało jakiegokolwiek pouczenia o środkach zaskarżenia. W dniu 9 lutego 2016 r. pełnomocniczka skarżącej (adwokat) wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 21 stycznia 2016 r. W uzasadnieniu oprócz argumentów dotyczących dokonanej przez Sąd oceny sytuacji majątkowej skarżącej, wskazała, że z zaskarżonego postanowienia wynikało wyraźnie, że Sąd zastosował art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 720 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. Stąd błędna była jego sentencja: "utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie". Zdaniem pełnomocniczki skoro wniosek o prawo pomocy został złożony razem ze skargą 13 sierpnia 2015 r., to w sprawie należało zastosować dotychczasowe przepisy – sprzeciw powodował więc, że postanowienie referendarza traciło moc, a sąd powinien sprawę wniosku o prawo pomocy rozpatrzeć na nowo merytorycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zażalenie należało odrzucić jako niedopuszczalne. Z akt sprawy wynika, że skarga wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy została nadana w urzędzie pocztowym 13 sierpnia 2015 r. Skarga została prawidłowo wniesiona tj. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej. Przesyłka została otrzymana 18 sierpnia 2015 r. przez Izbę Skarbową. Następnie skarga została złożona dnia 17 września 2015 r. na dziennik podawczy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Kluczowy dla sprawy art. 260§1 i 2 Prawa o postepowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., stanowi, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§1). Z kolei w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§2). Przepis ten został zmieniony przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2015 r. poz. 658) i wszedł w życie z dniem 15 sierpnia 2015 r. Zgodnie z art. 2 ww. ustawy nowelizującej przepisy w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy nowelizującej stosować należało również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosować należało przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Powyższe oznaczało, że art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu znowelizowanym należało stosować wyłącznie do postępowań "wszczętych" 15 sierpnia 2015 r. i później. Sąd rozpatrujący sprawę przyjął, że datą "wszczęcia" postępowania w przedmiocie rozpatrzenia sprzeciwu od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy nie jest datą nadania wniosku o przyznanie prawa pomocy w urzędzie pocztowym. Data ta ma znaczenie jedynie dla badania czy został zachowany termin na jej wniesienie. Dodać należy, że data nadania skargi w urzędzie pocztowym ani nie rozpoczyna biegu terminu na przekazanie skargi do sądu administracyjnego (art. 54§2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), ani nie rozpoczyna biegu terminu do rozpatrzenia skargi w tzw. "rozsądnym terminie", o którym mowa w art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności ratyfikowanej przez RP w Warszawie w dniu 15 grudnia 1992 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, poz. 284). Sąd przyjął więc, że zasadniczo postępowanie dotyczące wniesienia środka zaskarżenia (sprzeciw) od postanowienia o charakterze incydentalnym zostało wszczęte po 15 sierpnia 2015 r., a więc należało stosować przepisy w brzmieniu znowelizowanym. Niezależnie od powyższego poglądu, wszczęcie głównego (w przedmiocie skargi) formalnie zostało wszczęte 17 września 2015 r. tj. z momentem otrzymania skargi i wniosku o prawo pomocy przez Sąd. Sąd dokonując powyższej wykładni kierował się względami celowościowymi. Zmiany art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi miały bowiem na celu usprawnienie postępowania i skrócenie go z praktycznie trzech instancji (referendarz, wojewódzki sąd administracyjny, Naczelny Sąd Administracyjny) do dwóch tj. powszechnie akceptowanego i gwarantowanego zapisami Konstytucji – postępowania dwuinstancyjnego. Sąd uznał więc, że ewidentny lapsus prawodawcy należało skorygować w drodze wykładni funkcjonalnej i systematycznej, tj. biorąc pod uwagę z jednej m.in. ratio legis omawianych zmian. Podobny pogląd (aczkolwiek w sprawie dotyczącej zażalenia na inne postanowienia kończące postępowanie) przyjął Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 grudnia 2015 r. , I FSK 2194/15. Stosownie do art. 194 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest przekazanie sprawy innemu sądowi administracyjnemu, odrzucenie skargi – w przypadkach, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4 oraz art. 220 § 3, umorzenie postępowania, wstrzymanie lub odmowa wstrzymania wykonania decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, o których mowa w art. 61, odmowa sporządzenia uzasadnienia wyroku, sprostowanie lub wykładnia orzeczenia albo ich odmowa, odrzucenie wniosku o uzupełnienie wyroku albo odmowa jego uwzględnienia, oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego, odrzucenie skargi kasacyjnej, odrzucenie zażalenia, zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej, ukaranie grzywną. W niniejszej sprawie skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie rozpoznające jej sprzeciw od postanowienia referendarza w przedmiocie prawa pomocy. Jednakże w aktualnie obowiązującym stanie prawnym, jak już Sąd zauważał, na postanowienie wydane po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza zażalenie nie przysługuje, ponieważ Sąd wydając postanowienie na skutek wniesionego sprzeciwu działa jako sąd II instancji. Tym samym droga sądowa zostaje wyczerpana, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postepowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Jak stanowi z kolei art. 178 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie podlega odrzuceniu, o czym orzeczono sentencji.