I SA/Kr 1540/12

Sygn. akt I SA/Kr 1540/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędzia: WSA Inga Gołowska, Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r., sprawy ze skargi A.M., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 1 sierpnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania - skargę oddala - Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia 1 sierpnia 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 17, art. 18, art. 23 § 1 i 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1015; dalej: u.p.e.a.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy postanowienie nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 13 czerwca 2012 r. o odmowie wszczęcia postępowania. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 17 maja 2012 r. A.M. (dalej: skarżący) wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego o "niewszczynanie egzekucji", powołując się na nr upomnienia: UP 4451/12 z dnia 27 kwietnia 2012 r. oraz wskazując, że sprawa dotyczy odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe wynikającej z decyzji zaskarżonej obecnie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący był zdania, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego spowoduje katastrofalne szkody, a także zasygnalizował, że zwrócił się do sądu i organu drugiej instancji o wstrzymanie wykonania ww. decyzji. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wszczęcia postępowania w sprawie niewszczynania egzekucji, działając na podstawie art. 61a k.p.a. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że postępowanie to nie może być wszczęte, gdyż "przepisy prawne nie odnoszą się do tego charakteru sprawy". Organ podniósł ponadto, że "aby skutecznie żądać wszczęcia postępowania, żądanie powinno posiadać określoną podstawę prawną, na jakiej oparty jest wniosek". W zażaleniu na powyższe postanowienie z dnia 21 czerwca 2012 r. skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kwestionowanemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 241 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie oraz art. 124 § 2 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego wydanego rozstrzygnięcia. Skarżący podkreślił, że pismo z dnia 17 maja 2012 r. nie było podaniem, lecz wnioskiem w rozumieniu działu VIII k.p.a. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W ocenie organu drugiej instancji, żądanie zawarte w piśmie z dnia 17 maja 2012 r. było jasno sformułowane i dotyczyło niewszczynania egzekucji, nie było zatem podstaw do "interpretowania go w sposób rozszerzający, tj. jako wniosku z art. 221 § 3 k.p.a." Organ odwoławczy potwierdził, że brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania takiego wniosku, stąd zasadne było wydanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Organ odwoławczy podniósł również, że zwięzłość uzasadnienia nie przesądza o wadliwości rozstrzygnięcia, gdyż w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji w sposób wystarczający umotywowano kierunek rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 24 sierpnia 2012 r. A.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia jako naruszającego prawo oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych (w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17, art. 18, art. 23 § 1 i 4 u.p.e.a. poprzez błędne przyjęcie, że przepisy te znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie. Skarżący wskazał, że w związku z wątpliwościami dotyczącymi zasadności zapłaty żądanych przez wierzyciela kwot wniósł o niewszczynanie egzekucji, a decyzja podatkowa, z której wynika obowiązek zapłaty są przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w sprawie pod sygn. akt I SA/Kr 870/12. Skarżący odnosząc się do twierdzeń organów podniósł, że postępowanie egzekucyjne w sprawie zostało wszczęte dopiero 10 sierpnia 2012 r., a więc w dniu 17 maja 2012 r. nie mógł złożyć podania związanego z jakimkolwiek toczącym się postępowaniem egzekucyjnym. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy błędnie przyjął, że sprawa powinna być załatwiona na podstawie u.p.e.a., gdyż poprzednie pisma w sprawie były oparte na przepisach k.p.a. Skarżący wskazuje ponadto, że wniosek z dnia 17 maja 2012 r. miał być formą dopuszczalnego wpływu strony na inicjację postępowania, które organ może wszczynać z urzędu. Zdaniem skarżącego, organy wydające rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie ograniczyły się do stwierdzenia, że przepisy wprost nie wskazują takiego środka prawnego jak "wniosek o niewszczynanie egzekucji" i z tego powodu nie dokonały jego merytorycznej i wszechstronnej oceny. Skarżący wniósł ponadto o przeprowadzenie dowodu z Zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem z dnia 27 lipca 2012 r. na okoliczność daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na postanowienia kończące postępowanie i rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżony akt naruszał prawo i zasługiwał na uchylenie. Skarżący postawił organowi zarzut ograniczenia rozpoznania zażalenia skarżącego do jednego aspektu sprawy, tj. – jak stwierdził skarżący – "istnienia lub nieistnienia podstawy prawnej w konkretnej ustawie bez przeprowadzania szerszej analizy, która mogła doprowadzić do odmiennego rozstrzygnięcia". Skarżący stwierdził bowiem, że jego wniosek nie był związany z postępowaniem egzekucyjnym (skoro takie się nie toczyło), stanowił bowiem wniosek w rozumieniu działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: k.p.a.). Należy wobec tego zauważyć, że postępowanie egzekucyjne regulowane przez u.p.e.a. jest wszczynane w momencie sporządzenia tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 14 lipca 2004 r., sygn. akt FSK 296/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), nie zaś – jak podał skarżący – z dniem doręczenia skarżącemu zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Czynność ta może być bowiem poprzedzona takimi zdarzeniami jak przesłanie upomnienia zobowiązanemu, sporządzeniem przez wierzyciela tytułu wykonawczego, jak również badanie wstępne dopuszczalności egzekucji administracyjnej i wymogów tytułu egzekucyjnego przez organ egzekucyjny w trybie art. 29 u.p.e.a. – które już należą do postępowania egzekucyjnego (zob. wyrok NSA z dnia 26 marca 2009 r., sygn. akt II FSK 1462/08, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), ale nie są równoznaczne z trwaniem egzekucji administracyjnej. Skoro zatem wniosek skarżącego z dnia 17 maja 2012 r. (sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika) zawierał żądanie niewszczynania egzekucji, to w świetle art. 26 § 5 u.p.e.a. wyrażał oczekiwanie skarżącego odstąpienia przez organ od doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego (jeżeli to doręczenie następuje przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego). Ponadto fakt, że pismo dotyczy upomnienia nr [...] z dnia 27 kwietnia 2012 r. (jak wskazano w jego nagłówku) oznacza, że skarżący był świadom toczącego się postępowania egzekucyjnego. Nie można jednocześnie zgodzić się ze skarżącym, że omawiane pismo z dnia 17 maja 2012 r. stanowiło wniosek w rozumieniu art. 241 k.p.a. Organ trafnie podał w odpowiedzi na skargę, że treść tego pisma była jednoznaczna i dotyczyła czynności podejmowanych w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji. Sam skarżący podał, że pismo to zatytułował jako wniosek o niewszczynanie egzekucji "w celu zwrócenia uwagi organu pierwszej instancji na istotę problemu". Skoro tak, to nie mają uzasadnienia zarzuty skarżącego, który twierdzi, że przepisy u.p.e.a. nie powinny znaleźć zastosowania w sprawie, gdyż właśnie przez pryzmat tej regulacji chciał skarżący osiągnąć cel żądania zawartego w tym piśmie. Nawet jednak gdyby przyjąć, że pismo z dnia 17 maja 2012 r. stanowiło wniosek składany w ramach realizacji prawa petycji (art. 221 k.p.a.), to nie można stwierdzić, by zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego udaremniło cel takiego wniosku. Z całokształtu regulacji działu VIII k.p.a. (co trafnie interpretuje autor skargi) wynika, że wniosek może być inspiracją dla organu do podejmowania określonych czynności. Właściwy organ bowiem zapoznał się z treścią tego pisma, dysponuje nim w związku z decyzją podatkową i ma możliwość podejmowania czynności zgodnych z wyrażonymi w nim oczekiwaniami skarżącego. Jeżeli natomiast skarżący jest niezadowolony ze sposobu załatwienia wniosku, może wnieść skargę w trybie określonym w rozdziale 2 działu VIII k.p.a., stosownie do art. 246 k.p.a. Postępowanie to pozostaje jednak poza kognicją sądów administracyjnych (zob. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 884/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Końcowo, zgodzić się należy ze skarżącym, że podstawą wydania zaskarżonego postanowienie powinny być przepisy k.p.a., jednak nie zamiast powołanych przepisów u.p.e.a., a obok nich, stosownie do art. 18 u.p.e.a. Niewskazanie wprost w treści decyzji organu odwoławczego przepisu art. 61a § 1 k.p.a. nie oznacza jednak, że organ pominął wynikającą z niego normę i nie oparł na nim swojego rozstrzygnięcia. Organ pierwszej instancji bowiem odmówił wszczęcia postępowania właśnie na tej podstawie, a skoro Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał to postanowienie w mocy i nie wskazał, by ta podstawa była nieadekwatna do rozpoznawanej sprawy, to należy przyjąć, że również zastosował normę wynikającą z tego przepisu. Innymi słowy, nieujęcie tego przepisu między innymi wskazanymi przez organ jako stanowiące podstawę rozstrzygnięcia w sprawie, nie ma w niniejszej sprawie żadnego wpływu na jej końcowy wynik. Z tych przyczyn zarzuty skargi okazały się nieuzasadnione. Sąd nie dopatrzył się w kontrolowanym rozstrzygnięciu także innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić jego uchylenie. Mając powyższe na uwadze, na zasadzie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalono.