I SA/Kr 1544/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.C. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 lipca 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2005 p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 lutego 2011 roku oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 lipca 2010 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2005, skarżący P.C. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z informacji zawartych w formularzu wniosku "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną A.C., której miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej oraz pobieranej renty inwalidzkiej wynosi około 8.000 zł. Skarżący nie podał wysokości własnych dochodów. W skład majątku skarżącego wchodzi budynek użytkowo – mieszkalny o powierzchni 73 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 0.3127 ha. Nie dysponuje on cennymi przedmiotami, ani oszczędnościami. W rubryce 8 wniosku dotyczącej stanu majątkowego osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym wykazano samochód osobowy o wartości około 80.000 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący powołał następujące fakty: wszczęcie postępowania egzekucyjnego w 2010 roku, zablokowanie rachunków bankowych, utrata płynności firmy skarżącego, a wręcz jej bankructwo, choroba trwająca od grudnia 2010 roku polegająca na skomplikowanym złamaniu nogi (trójkostkowe złamanie podudzia lewej nogi) oraz związane z tym komplikacje, choroba żony wnioskodawcy (chroniczna niewydolność nerek, stan po przeszczepie nerki w 2006 roku). Na skutek przeciągającej się kontroli UKS w firmie skarżącego, nie mógł on swobodnie prowadzić działalności, co przyczyniło się do obniżenia dochodów firmy. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez oświadczenie, czy nadal prowadzi działalność gospodarczą i osiąga jakiekolwiek dochody, czy też działalność ta została ona zawieszona, przesłanie odpisu zeznania podatkowego o dochodach skarżącego za rok 2010, odpisu deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, dokumentów potwierdzających wszczęcie postępowania egzekucyjnego wraz z informacją na jakim etapie znajduje się to postępowanie, aktualnego zaświadczenia banku o zablokowaniu środków pieniężnych na rachunkach bankowych skarżącego, odpisu zeznania podatkowego o dochodach żony skarżącego – A.C. za rok 2010 oraz odpisu deklaracji podatkowych dotyczących rozliczenia podatku VAT za ostatnie trzy miesiące z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, potwierdzenie wysokości pobieranej przez żonę wnioskodawcy renty inwalidzkiej (przesłanie ostatniego odcinka renty), przesłanie wyciągu z rachunków bankowych małżonki skarżącego obrazujących operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont dewizowych, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał, itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, leczenie, telefon, itp., a także informacji z jakich środków skarżący pokrywa wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że w związku z chorobą i zwolnieniem lekarskim, jak również chorobą małżonki, którą musi się opiekować, nie jest w stanie w wyznaczonym terminie przedstawić wymaganych dokumentów. Jednocześnie skarżący oświadczył, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczania kosztów sądowych, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie tych kosztów we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jej osoby zachodzą przesłanki, od których zależy przyznanie prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało przez skarżącego wykonane w bardzo ograniczonym zakresie. Stosownie do treści art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz nadesłanie dokumentów źródłowych oznaczało, że dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczyły do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji majątkowej, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Brak było przede wszystkim informacji o wysokości dochodów osiąganych przez skarżącego z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, jak również danych dotyczących wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy P.C. oświadczył jedynie, że prowadzona w jego firmie kontrola UKS przyczyniła się do obniżenia dochodów. W 2010 roku zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne, zostały zablokowane rachunki bankowe, a firma straciła płynność finansową. Twierdzenia skarżącego nie zostały w żaden sposób udokumentowane. Skarżący, mimo wyraźnego wezwania, nie podjął się wykazania jaka jest jego aktualna sytuacja materialna. Oświadczył lakonicznie, że w dalszym ciągu prowadzi działalność gospodarczą, nie podając przy tym jaka jest skala tej działalności, czy przynosi ona dochody, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Podniesiony argument, iż choroba skarżącego oraz konieczność sprawowania opieki nad chorą małżonką uniemożliwiły mu przedstawienie w wyznaczonym terminie dokumentów nie jest dla orzekającego przekonywujący. Zauważyć bowiem należy, że stan zdrowia skarżącego nie był przeszkodą do złożenia w dniu 15 czerwca 2011 r. pisma procesowego do sądu, zaś nie pozwolił na zgromadzenie dokumentów obrazujących sytuację materialną skarżącego. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w kwestiach wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków spowodowało, iż niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości płatniczych P.C. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na marginesie należy wyjaśnić, że Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów i oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wyjaśniono to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).