I SA/Kr 1544/21

WyrokWSA w Krakowie2022-02-15

Skład orzekający: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, Piotr Głowacki, Inga Gołowska, Urszula Zięba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za listopad 2020 r. z powodu niezgodności przeważającego kodu PKD wpisanego w rejestrze REGON z katalogiem kodów uprawniających do ulgi, mimo że skarżący faktycznie prowadził działalność gastronomiczną (PKD 56.10.A)?
Ratio decidendi
Organ rentowy błędnie odmówił zwolnienia z obowiązku opłacania składek, opierając się wyłącznie na formalnym wpisie w rejestrze REGON, który nie odzwierciedlał faktycznie prowadzonej przez skarżącego działalności gastronomicznej. Sąd uznał, że pomoc z tzw. "tarczy antykryzysowej" powinna trafiać do podmiotów faktycznie dotkniętych skutkami pandemii, a nie być ograniczana przez formalne wymogi rejestrowe, które mogą nie odzwierciedlać rzeczywistej sytuacji przedsiębiorcy. Odmowa zwolnienia wyłącznie na podstawie niezgodności kodu PKD w rejestrze, bez zbadania faktycznego charakteru prowadzonej działalności, narusza cel ustawy i zasady konstytucyjne.
Stan faktyczny
Skarżący K. K. zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za listopad 2020 r. w ramach tzw. "tarczy antykryzysowej". ZUS odmówił, wskazując, że przeważająca działalność gospodarcza skarżącego na dzień 30 września 2020 r., według rejestru CEIDG, miała kod PKD 46.17.Z (działalność agentów zajmujących się sprzedażą żywności), który nie był wymieniony w katalogu kodów uprawniających do ulgi. Skarżący argumentował, że faktycznie prowadzi działalność gastronomiczną (PKD 56.10.A), a wpis w CEIDG nie odzwierciedlał rzeczywistości. Sąd administracyjny uchylił decyzję ZUS.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.) WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 20 stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za listopad 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 stycznia 2021r. nr [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020r. poz. 266, ze zm.)-odmówił K. K. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ podał, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020r. do 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r. We wniosku RDZ-B6 z 7 stycznia 2021r. wnioskodawca podał kod PKD "56.10.A restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne". W CEIDG organ ustalił, że na 30 września 2020r. wnioskodawca prowadził działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodem "46.17.Z działalność agentów zajmujących się sprzedażą żywności, napojów i wyrobów tytoniowych". Kod PKD 46.17.Z wykazany w Rejestrze CEIDG nie jest wymieniony w art. 31zo ust. 10 ustawy o CCA/ID i nie uprawnia do zwolnienia z opłacania składek. W związku z powyższym, wnioskodawcy nie przysługiwało prawo zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r. W skardze do Sądu na powyższą decyzję K. K. podniósł, że powodem odmowy zwolnienia ze składek wg. ZUS jest niewykonywanie działalności określonej PKD 56.10 A na dzień 30.09.2020- co jest nieprawdą. Od 2018r. prowadzi działalność gastronomiczną w lokalu w miejscowości K. P., w którym to przeważający kod PKD mam określony właśnie jako 56.10.A - wniosek o dopisanie kodu PKD w CEIDG (w załączniku). Od 2018r. uzyskuje zdecydowaną większość przychodów właśnie z działalności gastronomicznej. Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 24 grudnia 2007r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD); Dz.U.Nr 251, poz. 1885 pkt 7. załącznika do ustawy: "Przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana" – (w załączniku odpis z KRS). Idąc za ww. rozporządzeniem-pkt 26, aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca. Skarżący nie zgodził się z uzasadnieniem, że na dzień 30.09 nie prowadził działalności gastronomicznej- mój pub jest zamknięty od października, dochody spadły praktycznie do zera, nie zaprzestał jednak opłacania składek ZUS, nigdy nie złamał obostrzeń, nie zastanawiał się czy są one prawnie czy bezprawnie wprowadzane, liczył na zapowiedzianą pomoc rządu dla przedsiębiorców pokrzywdzonych w wyniku pandemii. Dostał odmowę wypłaty wszystkich świadczeń z ZUS I UP z tarczy 6.0. Z kolejnej transzy czyli 7.0 zapewne też nie skorzysta, gdyż w dalszym ciągu GUS idzie w zaparte twierdząc że nie prowadzi działalności z PKD 56.10.A. Dzwoniąc do GUS, UP, i ZUS nie udało mu się uzyskać odpowiedzi w jaki sposób i czy w ogóle może uzyskać pomoc z tarczy. Sytuacja finansowa pozwoli na ciągłość działalności jeszcze przez 2 miesiące, później będzie musiał zamknąć działalność i przez kolejne lata spłacać kredyt zaciągnięty w celu otwarcia lokalu. Zdaje sobie sprawę, że jestem jednym z tysięcy mikroprzedsiębiorców z identycznym problemem czyli nie zmienionym na czas w CEIDG kodem PKD wiodącym. W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymują swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs? ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) Zgodnie z ust. 2 wymienionego artykułu, w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzają rozprawę przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, z tym że osoby w niej uczestniczące nie muszą przebywać w budynku sądu. Stosownie do ust. 3, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie w odpowiedzi na wezwanie Sądu ZUS zawnioskował o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, z kolei skarżący mimo wezwania przez Sąd m.in. o wskazanie czy wnosi o przeprowadzenie tzw. rozprawy zdalnej, nie odpowiedział w zakreślonym terminie na przedmiotowe wezwanie. Należy podkreślić, iż wskazane wezwanie zostało wystosowane pod rygorem przyjęcia, że strona nie ma możliwości technicznych uczestnictwa w rozprawie zdalnej. Mając na uwadze powyższe zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Krakowie przedmiotowa sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Wyjaśnić należy przy tym, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nie prowadzi do pominięcia argumentacji skarżącego, bowiem podnoszone przez niego argumenty, podobnie jak i argumenty organu, były wnikliwie rozważane przez Sąd w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę wraz z odpowiedzią organu na skargę. Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145§1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019r., poz. 2325, dalej- p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a ). W myśl natomiast art. 134§1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja ZUS dnia 20 stycznia 2021r. nr [...], odmawiająca skarżącemu prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za listopad 2020r. Organ stwierdził, że na dzień 30 września 2020r. w rejestrach REGON i CEIDG jako przeważający rodzaj działalności figurowała działalność oznaczona kodem PKD 46.17.Z, która w świetle art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19 nie uprawnia do zwolnienia z obowiązku opłacania składek za listopad 2020r. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że narusza ona prawo w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Podstawowym przepisem regulującym sporne zagadnienie jest art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID 19 stanowiący, iż na wniosek płatnika składek prowadzącego na dzień 30 września 2020r. działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 53.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A,79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90,02.Z, 90.04.Z, 91.02,Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020r. do dnia 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r. Ponadto w myśl art. 31zo ust. 11 ustawy o COVID 19 , oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r. Literalna wykładnia cytowanych przepisów istotnie prowadzi do wniosku, że warunkiem uprawniającym do uzyskania zwolnienia, jest prowadzenie na dzień 30 września 2020r. przeważającej działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 jednym z wymienionych w tym przepisie kodów, a oceny spełnienia tego warunku, dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020r. Jednakże danych tych organ nie może przyjmować bezkrytycznie, w oderwaniu od okoliczności faktycznych występujących w sprawie’ W ocenie składu orzekającego, odejście od literalnej wykładni przepisów jest możliwe i pożądane w sytuacji, gdy jej rezultaty, wypaczają założone przez prawodawcę cele i założenia ustawy. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995r. o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020r. poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. Nie tworzy on stanu prawnego, także w obszarze działalności gospodarczej. Jak natomiast wyjaśnił Sąd Najwyższy, m. in. w wyrokach z dnia 07.01.2013r. sygn. akt: II UK 142/12 i z dnia 23.11.2016r. sygn. akt: II UK 402/15, oświadczenia wiedzy mają charakter faktów, dlatego mogą być kwestionowane, ponieważ stan nimi stwierdzony jako fakt podlega ocenie w kategoriach prawdy lub fałszu. Wskazać dalej należy, że wyrażenie "przeważająca działalność gospodarcza" wyjaśnia rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2015r. w sprawie sposobu i metodologii prowadzenia i aktualizacji krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej, wzorów wniosków, ankiet i zaświadczeń (Dz.U.2015.2009). W § 9 tego rozporządzenia nawiązano do poziomu przychodów z poszczególnych rodzajów działalności danej jednostki statystycznej - do procentowego udziału poszczególnych rodzajów działalności w ogólnej wartości przychodów ze sprzedaży lub, jeżeli nie jest możliwe zastosowanie tego miernika, na podstawie udziału pracujących, wykonujących poszczególne rodzaje działalności, w ogólnej liczbie pracujących. O przeważającej działalności nie może zatem świadczyć sam wpis do rejestru podmiotów REGON, ponieważ przepisy regulujące funkcjonowanie tej ewidencji określają warunki, które należy wziąć pod uwagę przy ocenie, kiedy i jaka działalność może być uznana za przeważającą. Decyduje jednak o tym podmiot składający oświadczenie wiedzy, w oparciu o wytyczne określone w ww. rozporządzeniu. Dlatego, dokonując wykładni przepisów dotyczących zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek, nie można pomiąć ww. znaczenia pojęcia przeważającej działalności, jeżeli podważona zostanie aktualność/prawidłowość wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wobec tego należy uznać, że pomoc, o jakiej stanowi ustawa COVID-19, nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności określonych w tych przepisach jako przeważająca. Tym bardziej, nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności uprawniającej do zwolnienia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie, wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON, nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie do celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie jedynie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON, mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których pomoc ta została faktycznie skierowana i do nich też tylko powinna trafić. Stanowiłoby to wypaczenie celu tych przepisów, którym jest przeciwdziałanie negatywnym skutkom gospodarczym rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19, związanym przede wszystkim z okresowo wprowadzanymi na obszarze RP ograniczeniami w prowadzeniu działalności gospodarczej w trakcie pandemii. Rezultaty takiej wykładni podważają ratio legis przepisu i prowadzą do sprzeczności z fundamentalnymi wartościami konstytucyjnymi. Trafnie wskazuje się, że przepisy ustawy COVID-19 mają na celu m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom. Wprowadzane przez ustawodawcę ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, bez względu na formę, w jakiej to następowało, także w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, powinny wiązać się z rozwiązaniami mającymi udzielać wymiernego i realnego wsparcia tym, którzy określonymi ograniczeniami są/byli bezpośrednio obejmowani, a przez to doznali faktycznego, a nie tylko formalnego, ograniczenia konstytucyjnego prawa swobody prowadzenia działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP) i możliwości zarobkowania. Określenie formy wsparcia należy do ustawodawcy, a udzielenie ulgi w realizacji fiskalnych obowiązków publicznoprawnych jest jedną z nich. Takie wsparcie przedsiębiorców stanowi realizację zasady sprawiedliwości społecznej. Musi jednak mieć realny wymiar, zwłaszcza, że ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie rozwiązania prawnego, odnośnie którego nikt nie miał możliwości wcześniejszego przygotowania się na spełnienie jego warunków, choćby poprzez aktualizację danych. W rezultacie, opierając odmowę zwolnienia z opłacania składek wyłącznie w oparciu o zapis uwidoczniony w rejestrze REGON, organ dokonał błędnej wykładni art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID 19. Zdaniem Sądu, faktyczne prowadzenie działalności objętej według PKD kodem uprawniającym do uzyskania zwolnienia z obowiązku opłacania składek powinno skutkować udzieleniem tej pomocy, mimo, iż na dzień 30 września 2020r. przeważająca działalność uwidoczniona w rejestrze REGON, nie jest zgodna z kodami wymienionymi w przepisie art. 31zo ust. 10 ustawy o COVID. Tylko w takim wypadku nie zostaną naruszone zasady równości, niedyskryminacji i swobody działalności gospodarczej. Zwłaszcza, że wśród kodów wpisanych w CEiDG lecz nie jako przeważająca działalność figurował kod podany we wniosku inicjującym niniejszą sprawę. Wskazać w tym miejscu należy, że w świetle art. 37 zt ustawy o COVID 19 obsługa przez ZUS zwolnienia z obowiązku opłacania składek, o którym mowa w art. 31 zo realizowana jest w trybie umorzenia składek. Zatem w trybie uregulowanym w art. 83 ust. 4 w związku z art. 28 u.s.u.s. Oczywiście w miejsce badania przesłanek z art. 28 u.s.u.s. ZUS zobowiązany jest zbadać przesłanki z art. 31 zo ustawy o COVID 19. Wobec czego ustalając stan faktyczny sprawy w toku postępowania dowodowego i następnie porównując ten stan do hipotezy normy zezwalającej na umorzenie tych należności organ jest związany określonymi zasadami postępowania, zawartymi w K.p.a. oraz regułami logiki. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że ustawodawca wymaga w art. 107§1 pkt 6 K.p.a., by decyzja zawierała uzasadnienie faktyczne i prawne. Jak z kolei stanowi art. 107§3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zatem nie powinno ograniczać się jedynie do przytoczenia treści przepisów ale także do ich wykładni. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest istotnym elementem decyzji, bowiem przedstawia tok procesu myślowego organu, który doprowadził do wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto, odpowiednie przedstawienie procesu rozumowania organu w zakresie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji realizacji zasady przekonywania wynikającej z art. 11 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Stanowi także jedną z gwarancji realizacji zasady pogłębiania zaufania wynikającej z art. 8§1 K.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Uzasadnienie decyzji winno też spełniać rolę edukacyjną w stosunku do adresatów decyzji oraz innych podmiotów, a także powinno umożliwiać kontrolę zasadności decyzji, w tym również przez sąd, który nie zastępuje organu w podaniu motywów uzasadnienia decyzji o oznaczonej treści. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga zatem logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska, co umożliwia jego kontrolę nie tylko przez stronę będącą adresatem wydanego rozstrzygnięcia, lecz również przez sąd. W rozpatrywanej sprawie ZUS w istocie nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy, w tym zwłaszcza rodzaju faktycznie wykonywanej przez skarżącego działalności będącej działalnością przeważającą oraz, czy na dzień 30 września 2020r. prowadził ona działalność gospodarczą wyłącznie lub w przeważającej części oznaczoną kodem PKD 56.10.A, pod którym to kodem kryje się przygotowywanie i podawanie napojów m.in. w tawernach. Te okoliczności, w kontekście dokonanej przez Sąd wykładni przepisów art. 31zo ust. 10 i ust. 11 ustawy o COVID 19 były istotne z perspektywy możliwości udzielenia zwolnienia z opłacania składek ZUS. Przeszkodą do rozpoznania wniosku skarżącej w podanym zakresie i przeprowadzenia czynności wyjaśniających, nie powinno być niedokonanie zmian w CEiDG lub dokonanie ich po 30 września 2020r. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 8§1 K.p.a. organy administracji publicznej, a ZUS takim organem jest, prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Realizowanie powyższych zasad jest tym bardziej konieczne, w sytuacji wdrażania nowych, uzasadnionych stanem pandemii przepisów oraz ich częstych zmian. W konsekwencji stwierdzić należy, że organ dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, poprzez niezebranie dowodów w sytuacji, gdy w sprawie niezbędne było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia, czy skarżący faktycznie na dzień 30 września 2020r. wykonywał jako przeważającą, bądź jako wyłączną, działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A który to kod uprawnia do skorzystania z prawa do omawianego zwolnienia. Sąd dostrzega, że realizacja przez ZUS zadań wynikających z ustawy o COVID 19, nakłada na organ dodatkowe obowiązki. Jednak przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w podanym zakresie jest niezbędne i konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i nie wymaga ono przeprowadzenia skomplikowanych i pracochłonnych czynności dowodowych. Zaś dowody, co do zasady winien przedstawić płatnik składek. Wskazać również należy, że sąd administracyjny nie zastępuje w orzekaniu organów administracyjnych, a jedynie kontroluje zaskarżoną przez stronę decyzję pod względem jej zgodności z prawem i w przypadku ustalenia, że narusza ona prawo – uchyla ją, podając tego przyczyny. Taka też sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą wykładnie prawa zaprezentowaną przez sąd, oceni zaoferowane przez skarżącą dowody z uwzględnieniem faktu, że to na skarżącej ciąży obowiązek obalenia domniemania wynikającego z wpisu REGON na dzień 30 września 2020r. i wykazania rodzaju prowadzonej przez nią w tym dniu innej przeważającej działalności. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Sąd odstąpił od orzeczenia o kosztach postępowania, z uwagi na to, że skarżący, po pierwsze był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy art. 239§1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., który stanowi, że nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, po drugie skarżący w sprawie występował osobiście, bez profesjonalnego pełnomocnika. Po trzecie działając osobiście, nie wykazał, że poniósł wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło