I SA/Kr 1546/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. postanawia oddalić wniosek. W dniu 13 grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął kolejny już wniosek skarżącej E.G. datowany na dzień 8 grudnia 2013 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r. W związku z powyższym przy piśmie z dnia 16 stycznia 2014 r. przesłano skarżącej urzędowy formularz wniosku PPF z wezwaniem do jego wypełnienia i odesłania do Sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie wraz z przedmiotowym drukiem zostało skarżącej doręczone w dniu 4 lutego 2014 r., a w dniu 10 lutego 2014 r. wnioskodawczyni za pośrednictwem poczty złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Następnie pismem z dnia 14 lutego 2014 r. rozszerzyła jego zakres o przyznanie jej pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi. We wniosku oraz dodatkowym wyjaśnieniu złożonym na wezwanie Sądu skarżąca podała, iż jej sytuacja zmieniła się o tyle, że mąż wnioskodawczyni utracił uprawnienie do renty i obecnie już jej nie pobiera. Na dowód powyższego przedłożyła stosowną decyzję ZUS i oświadczyła, że sprawa odwołania od tej decyzji toczy się przed Sądem Pracy w T. Ponadto nie pobiera już zasiłku chorobowego, który został przyznany do dnia 30 września 2013 r. Posiadane gospodarstwo rolne o pow. 45 ha oraz hodowla koni huculskich przynoszą coraz mniejsze dochody, które zostały określone na kwotę 14.645 zł za 2013 r., podczas gdy koszty utrzymania gospodarstwa wyniosły 42,975 zł. Skarżąca wskazała również, że cały czas jest w posiadaniu maszyn rolniczych wykazanych na wcześniejszym etapie postępowania, sprzedany natomiast został samochód osobowy za kwotę 1.000 zł. Przedłożyła nadto na wezwanie Sądu dowody wypłaconych w styczniu i marcu 2014 r. dotacji unijnych w łącznej kwocie 45.015,37 zł. Określiła nadto koszty utrzymania trzyosobowego gospodarstwa domowego za 2013 r., w którym wraz ze skarżącą pozostają mąż A.G. oraz pełnoletni syn B., na kwotę ok. 7.500 zł (woda, energia, gaz, ogrzewanie, podatek od nieruchomości), zaś koszty wyżywienia i ubrania na kwotę 500-1000 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o pow. 170 m kw. oraz mieszkania o pow. 85 m kw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy, jakkolwiek ma gwarantować realizację prawa strony do sądu, to jednak stanowi wyłom od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (art. 84 Konstytucji RP). W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od wyżej określonego konstytucyjnego obowiązku. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Z tych też względów w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, o które ubiega się wnioskodawczyni w niniejszej sprawie, możliwe jest zatem wyjątkowo, w przypadku osób bezrobotnych, bez majątku, żyjących w ubóstwie, które są pozbawione środków do życia, a pozyskanie przez nie kwot na sfinansowanie kosztów udziału w sporze sądowym jest obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 545/09, niepubl.). Ponadto zaznaczyć należy, że z treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy wynika, że to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać również należy, że rozpatrywany wniosek jest już kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, gdyż poprzedni został oddalony postanowieniem tut. Sądu z dnia 27 czerwca 2013 r. Zażalenie na powyższe postanowienie zostało natomiast oddalone rozstrzygnięciem NSA z dnia 28 października 2013 r., sygn. akt II FZ 973/13. Na obecnym etapie skarżąca podaje, że od tamtego czasu sytuacja zmieniła się w ten sposób, że mąż utracił prawo do renty, którą pobierał w wysokości 2.600 zł miesięcznie brutto, wnioskodawczyni zaś nie uzyskuje już zasiłku chorobowego w kwocie 300 zł miesięcznie brutto. Okoliczności te jednak, w opinii Sądu, nie przemawiają za koniecznością przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać przede wszystkim należy, że rodzina skarżącej prowadzi duże gospodarstwo rolne o pow. 45 ha, hoduje nadto konie huculskie i szlachetnej półkrwi. Działalność ta przyniosła według oświadczenia wnioskodawczyni w 2013 r. dochód w wysokości 14.645 zł. Ponadto tylko w 2014 r. skarżąca otrzymała wysokie dopłaty unijne w kwocie ponad 45.000 zł. Nawet mając na względzie deklarowane koszty utrzymania ocenić należy, że przy takich dochodach oraz stosunkowo niskiej kwocie wpisu wynoszącej w niniejszej sprawie 500 zł skarżąca będzie w stanie uiścić powyższe koszty, jak również koszt usług fachowego pełnomocnika. Biorąc także pod uwagę fakt, że rodzina nie korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej, nie sygnalizuje też żadnych problemów z zapłatą bieżących zobowiązań, czy z zaspakajaniem podstawowych potrzeb życiowych oraz że E. G. posiada znaczny majątek nieruchomy (dom, mieszkanie, nieruchomości rolne) oraz ruchomości (maszyny rolnicze), co może zawsze posłużyć za zabezpieczenie ewentualnego kredytu czy pożyczki należy uznać, że skarżąca nie wykazała, by spełniła przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z uwagi na to, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie przepisu art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak na wstępie.