I SA/Kr 1551/10
WyrokWSA w Krakowie2011-02-04
Skład orzekający: Grażyna Firek, Piotr Głowacki, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu podatkowego określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych może zostać utrzymana w mocy, gdy organ błędnie ustalił wartość przychodu z odpłatnego zbycia środka trwałego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję organu podatkowego, wskazując że organ błędnie ustalił wartość przychodu z odpłatnego zbycia samochodu Audi 4B Quatro, co skutkowało nieprawidłowym określeniem wysokości zobowiązania podatkowego. Ponadto, sąd potwierdził, że koszty uzyskania przychodów muszą być faktycznie poniesione i odpowiednio udokumentowane, a organ ma prawo oceniać ich związek z przychodem na podstawie rzetelności dowodów księgowych.Stan faktyczny
Skarżący P.C. zaskarżył decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 23 lipca 2010 r., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 15 kwietnia 2010 r. określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok. Organ stwierdził nieprawidłowości w wykazaniu przychodów i kosztów, w tym zaniżenie przychodów ze sprzedaży środków trwałych oraz zawyżenie kosztów na podstawie faktur dokumentujących transakcje, które w rzeczywistości nie miały miejsca. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa podatkowego i proceduralnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 lipca 2010 r. oraz orzekł, że decyzja ta nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1551/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2011r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2011r., sprawy ze skargi P.C., na decyzję Dyrektor Izby Skarbowej, z dnia 23 lipca 2010r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005r., I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Zaskarżoną decyzją z 23 lipca 2010r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu odwołania P.C. od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 15 kwietnia 2010r. nr [...] określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 rok w kwocie 235.864,00 zł w tym:
-z tytułu dochodu osiągniętego z pozarolniczej działalności gospodarczej, opodatkowanego podatkiem liniowym 234.551,00 zł,
-z tytułu dochodu opodatkowanego na zasadach ogólnych w kwocie 1.313,00 zł,
utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Motywując rozstrzygnięcie przedstawiono stan faktyczny sprawy, wskazując, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego stwierdzono u podatnika nieprawidłowe wykazanie przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz należny podatek. Organ kontroli uznał, że podatnik: zaniżył przychody o kwotę 241.393,44 zł z tytułu odpłatnego zbycia wprowadzonych do ewidencji środków trwałych FH "S" P. C., samochodów osobowych ( Ford Mustang 4,6 GT cabrio na kwotę 73.770,49 zł, AUDI 4B QUATRO 167.622,95 zł).
W odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów stwierdzono, że podatnik w ramach prowadzonej działalności gospodarczej pod nazwą FH "S" P. C., zawyżył koszty podatkowe na kwotę 1.181.898,90 zł., w ten sposób, że bezzasadnie zaliczył do kosztów, wydatki w wysokości 1.154.249,88 zł udokumentowane fakturami dokumentującymi transakcje, które w rzeczywistości nie miały miejsca. (Faktury z Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowego ,,M" G. M. z R., FPHU "T" P. B. , Firma "T" T. B. O.). Nadto zaliczył do kosztów kwotę 27.649,02 zł z tytułu odpisów amortyzacyjnych dot. samochodu Ford Mustang 4,6 GT cabrio za okres od III-XII 2005r. tj. po dniu sprzedaży w kwiecie 14.224,15 zł, wydatków dotyczących eksploatacji samochodu osobowego marki Ford Mustang 4,6 GT cabrio poniesionych po 14 lutego 2005r. tj. po dniu jego sprzedaży w wysokości 5. 727,71 zł., odpisów amortyzacyjnych od samochodu Audi Quarto za okres od V-VII 2005r. tj. w okresie kiedy nie był używany do prowadzonej działalności FH "S" w kwocie 4.363,80 zł. odpisów amortyzacyjnych od środka trwałego – budynku wprowadzonego do ewidencji środków trwałych FH "S" w kwocie 3.333,36 zł. W toku kontroli skorygowano koszty adaptacji tegoż budynku, ustalając, że faktura wystawiona przez PPH "M" za XII 2004r. na kwotę 40.000,00 zł nie dokumentuje rzeczywistych transakcji. Organ uznał za prawidłową kwotę odpisów amortyzacyjnych w wysokości 6.273,52 zł a nie jak twierdził podatnik 9.606,88 zł. Zaznaczono również, że podatnik zaniżył koszty uzyskania przychodów o kwotę 221.833,30 zł dotyczącą kosztów zbytych samochodów (wartość początkowa pomniejszona o sumę odpisów amortyzacyjnych).
Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania ustalono, że podatnik w 2005r. zbył samochód marki BMW 730 nr rej. [...] przed upływem pół roku licząc od końca miesiąca w którym nastąpiło jego nabycie, nie deklarując dochodu z odpłatnego zbycia tegoż samochodu. Zbycie samochodu nie nastąpiło w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Dochód ze zbycia samochodu ustalono na kwotę 9.700,00 zł a w oparciu o art. 27 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm. dalej- u.p.d.o.f.) naliczono podatek w kwocie 1.313,00 zł.
Ustosunkowując się do zarzutów i argumentacji Skarżącego zawartej w odwołanie od decyzji organu I instancji, organ odwoławczy uznał je za niezasadne.
Jako niezasadny uznano zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. wskazując, że wydatek jest uznawany za koszt uzyskania przychodów gdy obejmuje transakcje faktycznie dokonane między podmiotami. Do kosztów podatkowych zalicza się te wydatki, które wynikają z rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych i mają odzwierciedlenie w prawidłowych i rzetelnych dowodach źródłowych. Sam fakt dostarczenia towaru nie jest wystarczający aby wydatek związany z dana czynnością można było zaliczyć do kosztów prowadzonej działalności. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że faktury wystawione przez firmy: PPH "M" , FPHU "T" i "T" nie odzwierciedlały czynności faktycznych gdyż zakup towarów od tych firm nie miał w rzeczywistości miejsca.
Odnośnie wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków w kwocie 177.935,55 zł wynikających z faktur wystawionych przez firmę "M", to z obszernego materiału dowodowego niezbicie wynika, że firma ta nie sprzedała Skarżącemu wykazanych w fakturach towarów. Słuchany w charakterze świadka G.M. zeznał, że w prawdzie zarejestrował działalność gospodarczą ale był jedynie figurantem, nie prowadził żadnej dokumentacji finansowo-księgowej, nie dostarczał żadnych towarów do firmy P.C.. Świadek zeznał, że w związku z wystawianiem faktur niedokumentujących rzeczywistych transakcji było prowadzone w stosunku do niego postępowanie prokuratorskie i był aresztowany w okresie od 15.01.2005r. do 13.02.2005r.
Wskazano również, że podatnik P.C., nie przedłożył dowodów zapłaty za sporne faktury wystawione przez firmę "M" a jednym z warunków zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów jest jego rzeczywiste poniesienie przez podatnika.
Do kosztów uzyskania przychodów nie mogą być zaliczona także wydatki na zakup towarów udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi przez firmę "T" na łączną kwotę 485.773,70 zł. Firma "T" sprzedawała towary firmie podatnika a ten następnie odsprzedawał je. Marże stosowane przez firmę "T" wynosiły od 21,42% do 3800%.
Organ podniósł, że ten gotówkowy sposób rozliczeń jest sprzeczny z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. zaznaczając, że podatnik rezygnował z ustawowego obowiązku dokonywania zapłaty za pośrednictwem rachunku bankowego co było jednoznaczną zgoda na uczestnictwo w obrocie środkami pieniężnymi poza kontrolą dokonywaną przez organy skarbowe za pośrednictwem systemu bankowego. Pomiędzy funkcjonującymi w rzeczywistości firmami nie dokonuje się płatności gotówką z osobami nie będącymi wystawcami faktur. Organ zwrócił uwagę, iż zapłata za zakwestionowane faktury przy tak stosowaniu tak wysokich marż wykazuje niecelwość i nieracjonalne działanie.
Organ zaakcentował, że podatnik nie był w stanie wykazać, że poniesione koszty pozostawały w bezpośrednim związku z uzyskanym przychodem lub przychodem jakiego mógł się on spodziewać. Podatnik nie wykazał sposobu zagospodarowania towarów nabytych od firmy "T" a jedynie wyjaśnił, że odsprzedał je pod inną nazwą.
Badając faktury wystawione przez firmę "T", organ także i te faktury na łączną kwotę 490.540,63 zł , wyłączył z kosztów uzyskania przychodów. Prowadzący tę firmę T.B., zeznał, że dostawy towaru do firmy P.C. realizował telefonicznie. Marże realizowane przez firmę "T" na sprzedaży towarów do firmy Skarżącego wynosiły od 56,38% do 1120% (szczeliwo delceram). Ceny towaru ustalano w wyniku negocjacji a T. B. oszukiwał P.C. co do jakości sprzedawanego towaru. Sprzedawał towar chiński lub indyjski informując, że jest to towar oryginalny angielski. Świadek nie był w stanie wytłumaczyć dlaczego na jednej z faktur wystawionych przez firmę "C" Sp. z o.o. widniała informacja ,,zam.tel. P. C.". Świadek zatrudnił się w firmie żony Skarżącego. Pracownik firmy Skarżącego, M. O., zatrudniony na stanowisku handlowca nic nie wiedział o współpracy z firmą T. B. Z historii rachunku bankowego FH "S" wynikało, że na rzecz firmy "T" przelano 226.150,00 zł bez wskazania z jakiego tytułu. Zapłata za towary dostarczone przez firmę "T" Skarżącemu dobywała się częściowo gotówką a częściowo przelewami jednakże na tę okoliczność nie przedstawiono żadnych dowodów.
Organ podniósł również, że Skarżący poza fakturami VAT dokumentującymi zakup towarów, nie przedstawił żadnych innych dowodów potwierdzających dokonanie transakcji, nie wykazał zagospodarowania tych towarów. Nie bez znaczenia jest fakt, że Skarżący mógł dokonywać zakupu tych towarów bezpośrednio u producentów lub w hurtowniach za niższe ceny.
Zdaniem organu, podatnik nie wykazał związku pomiędzy dokonanymi zakupami towarów a osiągniętymi przychodami swojej firmy "S", twierdząc, że wykazanie takiego związku jest niemożliwe. W tej sytuacji, gdy na podstawie dokumentacji rachunkowej prowadzonej przez podatnika, można stwierdzić, że towar, którego dotyczą nierzetelne faktury został faktycznie kupiony, wprowadzony do magazynu a następnie sprzedany i uzyskano z tego przychód, zasadne jest wyłączenie z kosztów podatkowych kwot wynikających z zakwestionowanych faktur. Podatnik nie dowiódł bowiem, że istotne wydatki w spornych fakturach w konkretnej wysokości i w ramach konkretnego zdarzenia gospodarczego zostały poniesione na rzecz podmiotów, które wystawiły faktury. Poza dokumentami w postaci spornych faktur, podatnik nie przedstawił żadnych innych dowodów potwierdzających owe transakcje jak również nie wykazał, że towary te służyły sprzedaży opodatkowanej dokonywanej przez jego firmę "S". Podatnik nie przedłożył dokumentów zapłaty za powyższe towary.
Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 193§6 O.p. podniesiono, że okazaną księgę przychodów i rozchodów firmy "S" za 2005r. w zakresie zapisów dokonanych na podstawie zakwestionowanych dowodów i faktur uznano za nierzetelną i wadliwą przyjmując, że w tej części nie będzie stanowiła dowodu tego co wynika z zapisów w niej dokonanych. Organ sporządził protokół z nierzetelności ksiąg lecz Skarżący nie wniósł zastrzeżeń i wyjaśnień. Bezzasadny był również zarzut, iż umieszczenie w decyzji, informacji wynikającej z art.300§2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997r. Kodeks karny (Dz. U nr 88, poz.553 ze zm.) miało stanowić groźbę i powstrzymać podatnika przed złożeniem odwołania.
Skargę na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej złożył Skarżący P.C. zarzucając naruszenie normatywnych zasad postępowania podatkowego tj. art. 121, art. 122, art. 123, art. 124, art. 125, art. 126, art. 129 oraz art.191, art. 193 § i §7, art. 199a §3 oraz art. 210 §4 O.p. jak również przepisów prawa materialnego a to art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.
Skarżący wniósł o połączenie tej sprawy ze sprawą VAT a także o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na uniemożliwienie podatnikowi regulowania bieżących zobowiązań i doprowadzenie go do bankructwa.
Materiał dowodowy został zdaniem Skarżącego oceniony subiektywnie i wybiórczo, w ślad za dowolną oceną dokonaną przez organ I instancji. Organ nie wskazał, które okoliczności zostały udowodnione jako okoliczności mające potwierdzić tezę o pozorności transakcji. Zaskarżona decyzja jest obarczona brakiem poprawności uzasadnienia faktycznego. Ustalając tezę o pozorności transakcji, organy nie uwzględniły art. 199a O.p. Osobną kwestią jest podważenie rzetelności ksiąg podatkowych wyłącznie w zakresie zakupów części towarów i usług, które zdaniem organów w rzeczywistości nie miały miejsca a były wykorzystywane przez podatnika do dalszej opodatkowanej sprzedaży bez odniesienia się do wielkości wykazanego w deklaracjach VAT-7 przychodu i podatku należnego, który podatnik nie byłby w stanie osiągnąć gdyby nie zakwestionowane zakupy. Powołane protokoły badania ksiąg z 6 kwietnia 2009r. i 2 lutego 2010r. nie są protokołami badania ksiąg w rozumieniu art. 193§6 O.p.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł oddalenie skargi.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 4 lutego 2011r. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika Skarżącego o odroczenie terminu rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, iż sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze. zm. dalej-p.p.s.a.). Z istoty kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia, przy czym -zgodnie z art. 133§1 p.p.s.a. - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54§2 p.p.s.a. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Pod pojęciem "akt sprawy" należy rozumieć materiał faktyczny i dowodowy sprawy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami, tj. w postępowaniu w obu instancjach, zakończonym zaskarżonym aktem lub czynnością (zob.: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym. Komentarz, Warszawa 2005, s. 425). Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego aktu bierze pod uwagę okoliczności, które z tych akt wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Przepis ten nie służy zatem do zwalczania wniosków jakie zostały wyprowadzone z materiału dowodowego, lecz nakazuje Sądowi konkretne zachowanie przy podejmowaniu orzeczenia. Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt: II OSK 1533/07, LEX nr 488467).
Podkreślić należy, że w świetle art. 134§1p.p.s.a. Sąd nie ma obowiązku, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2005r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych powodów niż te, które wskazano w środku zaskarżenia.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodnie z przepisem art. 22 ust. 1. u.p.d.o.f. kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23 (zdania następne pominięto z uwagi na to, że nie odnoszą się do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy). Aby dany wydatek mógł być uznany za koszt uzyskania przychodu musi zatem spełniać łącznie następujące warunki: musi zostać faktycznie poniesiony, w związku z jego poniesieniem podatnik może spodziewać się z dużym prawdopodobieństwem wystąpienia przychodu, zaś jego celem jest osiągnięcie przychodów lub zabezpieczenie czy zachowanie źródła przychodu, i nie został on wymieniony w art. 23 ustawy (por. pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 6 grudnia 2006r., sygn. akt: I FSK 349/06, LEX nr 262735, czy w wyroku NSA z dnia 13 marca 1997r., sygn. akt: SA/Lu 230/97, LEX nr 33832).
Na gruncie prawa podatkowego potrzeba należytego udokumentowania poniesienia określonych wydatków, odzwierciedlających rzeczywisty przebieg zdarzeń gospodarczych, jest więc warunkiem do tego, aby podatnik z takiego faktu mógł wywieść określone dla siebie uprawnienia. W ustawie o podatku dochodowym przyjmuje się zasadę, zgodnie z którą określone przychody powinny być uznane za należne, zaś koszty za poniesione dopiero wówczas, gdy tego rodzaju zdarzenie faktyczne lub prawne wystąpi w rzeczywistości.
Konieczne jest także rozważenie treści art. 24a u.p.d.o.f. w brzmieniu obowiązującym w 2005r., który stanowił , że osoby fizyczne, spółki cywilne osób fizycznych, spółki jawne osób fizycznych oraz spółki partnerskie, wykonujące działalność gospodarczą, są obowiązane prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów, zwaną dalej "księgą", z zastrzeżeniem ust. 3 i 5, albo księgi rachunkowe, zgodnie z odrębnymi przepisami, w sposób zapewniający ustalenie dochodu (straty), podstawy opodatkowania i wysokości należnego podatku za rok podatkowy, w tym za okres sprawozdawczy, a także uwzględniać w ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych informacje niezbędne do obliczenia wysokości odpisów amortyzacyjnych zgodnie z przepisami art. 22a-22o u.p.d.o.f.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z § 11 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003r. (Dz. U. Nr 152 poz. 1475 ze zm.) w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, podatnik jest obowiązany prowadzić księgę rzetelnie i w sposób niewadliwy. Przepisy w zakresie dokumentowania operacji gospodarczych zezwalają zatem na dokonywanie zapisów w księdze podatkowej tylko na podstawie dokumentów prawidłowych i rzetelnych. Jeżeli podatnik posłużył się dokumentami, które okazały się nieprawdziwe, to niezależnie od tego, czy wiedział o tym fakcie, okoliczności te nie mają wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego.
Nie można pominąć przepisów ustawy o rachunkowości bowiem dowód niezgodny z rzeczywistym przebiegiem operacji gospodarczej, a więc sprzeczny z wymogami art. 22 ust. 1 ustawy z 1994r. o rachunkowości to dowód dokumentujący operację gospodarczą zaistniałą w innym rozmiarze niż w rzeczywistości albo operację gospodarczą z innym podmiotem niż w rzeczywistości, gdyż pojęcie przebiegu transakcji łączyć należny nie tylko z przedmiotem operacji (miejsce, granice, zakres, czas), ale i podmiotami operacji gospodarczej. Podatnik stosownie więc do przepisów ustawy o rachunkowości obowiązany jest bowiem posiadać dowody trwałe, umożliwiające sprawdzenie poprawności i rzetelności zapisów księgowych.(vide wyrok NSA z dnia 15 marca 2006r. sygn. akt: II FSK 306/05 LEX nr 205693). Stwierdzenie nierzetelności dowodu księgowego to zakwestionowanie zgodności z rzeczywistością prawdziwości dokonywanych w nich zapisów.
Sąd podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (vide wyrok NSA z dnia 5 grudnia 2006r. sygn. akt: II FSK 1493/05, z dnia 16 lipca 1999r. sygn. akt: III SA/Łd 134/1999), z którego wynika, organy podatkowe zostały uprawnione do oceny związku poniesionych kosztów z przychodem, czego dokonują na podstawie ksiąg podatkowych rejestrujących zdarzenia gospodarcze i operacje finansowe. W oparciu o zapisy w księgach podatkowych, które z kolei wynikać muszą z potwierdzających dokonanie danej czynności dowodów (rachunki, faktury, paragony) organ ustala, czy wykazane przez podatnika koszty zostały rzeczywiście poniesione i czy rzeczywiście przyczyniły się do osiągnięcia przychodu.
W konsekwencji, prawo organu podatkowego, poddającego kontroli prawidłowość zapisów w podatkowej księdze przychodów i rozchodów, do kontroli wiarygodności stanowiących podstawę tych zapisów dowodów księgowych nie ogranicza się wyłącznie do kontroli sposobu sporządzenia tych dowodów, ale rozciąga się także na kontrolę zgodności zawartych w tych dowodach zapisów ze stanem rzeczywistym.
W sprawie poddanej osądowi, organy podatkowe dokonały wprawdzie oceny związku poniesionych kosztów z przychodem ale uczyniły to w sposób wadliwy.
Jak wynika z akt sprawy transakcja sprzedaży samochodu Audi 4B Quatro 2,5 TDI V6 nie została udokumentowana fakturą a jedynie strony umowy tj. P. C. i A. S. zawarli umowę. Organ podatkowy określając wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc kwiecień 2005r. (sprawa o sygn. akt: I SA/Kr 1544/10) ustalając wartość tegoż pojazdu, początkowo przyjął wartość rynkową ustaloną przez biegłego rzeczoznawcę jednakże organ II instancji Dyrektor Izby Skarbowej w decyzji z 23 lipca 2010r. nr [...], wskazał, iż powołanie biegłego nie było zasadne. Samochód nabyty od podatnika przez firmę A. (firmę A.S.) na podstawie umowy z 9 kwietnia 2005r. za cenę 86.000,00 zł został następnie sprzedany na fakturę VAT marża za 90.000,00 zł. Podatnik oświadczył wprawdzie, że podpis na umowie nie jest jego podpisem ale nie czuł się oszukany. Jednocześnie zeznał, iż umowę chciał wręczyć A.S. (firma "A") jednakże on jej nie przyjął. Wyjaśnienia w tym zakresie uznano za niespójne ale nie oznaczało to, że nie określono ceny sprzedaży powyższego pojazdu. Organ odwoławczy przyjął więc, że samochód został nabyty za kwotę 86.000,00 zł czyli podstawa opodatkowania wynosiła 70.491,80 zł a podatek VAT 15.508,19 zł.
Ustalenie wartości rynkowej pojazdu w kwocie 167.622,95 zł (netto) czyli w wysokości takiej jak to wyliczył biegły rzeczoznawca było nieprawidłowe.
W świetle powyższych rozważań należy podnieść, iż w zaskarżonej decyzji z 23 lipca 2010r. nr [...] dotyczącej podatku dochodowego od fizycznych za 2005r. umknęło uwadze organowi odwoławczemu, że wartość pojazdu została ustalona w kwocie 70.491,80 zł a nie jak wskazano w decyzji 167.622,95 zł.
Oznacza to zatem, że poczynione wyliczenia w zakresie wysokości osiągniętego przez podatnika przychodu w 2005r. są niezgodne z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. i wymagają korekty.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w uzasadnieniu powyższego wyroku i określi w prawidłowej wysokości zobowiązanie podatkowe podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. uwzględniając przyjętą przez organy podatkowe wartość pojazdu Audi 4B Quatro 2,5 TDI V6.
Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika Skarżącego o odroczenie rozprawy wyznaczonej na dzień 4 lutego 2011r. albowiem należy zauważyć, iż rozpatrywanie spraw bez nieuzasadnionej zwłoki stanowi nakaz konstytucyjny określony w art. 45 ust. 1 Konstytucji. Ponadto art. 7 p.p.s.a. stanowi, iż Sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada koncentracji materiału dowodowego sprawy. W związku z tym rozprawę przygotowuje i przeprowadza się tak, aby sprawę można było rozstrzygnąć w jednym dniu, bez jej odraczania (§ 48 Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003r. (Dz. U Nr 169,poz. 1646).
Odroczenie rozprawy może nastąpić tylko z ważnej przyczyny, nawet gdyby strony postępowania zgodnie o to wnosiły. Ocena przesłanek stanowiących uzasadnienie wniosku należy do Sądu, który może wniosek uwzględnić lub go oddalić, jeżeli uzna, że żadna z tych przyczyn nie spełnia kryterium ważności w rozumieniu komentowanego przepisu. Ważne przyczyny, które obligują Sąd do odroczenia rozprawy, wskazuje sam ustawodawca: nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przyczyną, której nie można przezwyciężyć (art. 109 p.p.s.a.).
Nie każde jednak wydarzenie czy przeszkoda w obecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie zobowiązuje Sąd do jej odroczenia. Muszą to być zdarzenia o charakterze wyjątkowym. Do takich niewątpliwie należeć będzie choroba pełnomocnika, ale dopiero wówczas, gdy jest przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że osobisty udział pełnomocnika w rozprawie nie jest jedyną możliwą formą obrony (reprezentowania) jej interesów na rozprawie. Pełnomocnik może ustanowić substytuta, o ile oczywiście strona nie udzieliła mu pełnomocnictwa bez prawa substytucji. (vide wyrok NSA z 27 lipca 2006r. sygn. akt: II OSK 237/06 LEX nr 266443).
Kierując się wyżej wymienioną zasadą konstytucyjną Sąd uważa, że także do pełnomocnika ustanowionego w sprawie, będącego profesjonalistą (adwokatem), należy dołożenie należytej staranności, by postępowanie sądowe przebiegało sprawnie. Zgodnie bowiem z art. 37a. ust. 1 ustawy z 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturze (tekst jedn. Dz. U z 2009r. Nr 146, poz. 1188 ze zm.) adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, o których mowa w art. 4a ust. 1, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Powtarzające się natomiast przypadki niemożności wzięcia udziału w rozprawie (złożony w sprawie wniosek nie był pierwszym lecz kolejnym) powinny prowadzić stronę, która ustanowiła pełnomocnika, bądź to do jego zmiany, bądź to do rozważenia możliwości udzielenia pełnomocnictwa substytucyjnego.
Stwierdzenie przez Sąd, że na podstawie art.152 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchylona decyzja nie podlega wykonaniu oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku, mimo że wyrok uchylający tę decyzję nie jest jeszcze prawomocny.
Mając powyższe na względzie należało w oparciu o art. 145 § 1 ust. 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło