I SA/Kr 1571/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Wołek Sędziowie NSA Krystyna Kutzner (Spr.) WSA Halina Jakubiec Protokolant Monika Pilch po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia 16 lipca 2003 r Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. orzeka, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w [...] na rzecz skarżącego A. M. kwotę [...] zł ([...] złotych i [...] groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] stycznia 1999 r A. M. zgłosił do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochód ciężarowy m-ki [...] nr nadwozia [...] , rok produkcji 1997 Do zgłoszenia celnego skarżący dołączył fakturę z dnia 2 grudnia 1999 r określającą wartość transakcyjną tego pojazdu na kwotę [...] BFR oraz opinię rzeczoznawcy z dnia 14 stycznia 1999 r , w której stopień uszkodzeń i braków określono na 37%. W wyniku weryfikacji dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego organ I instancji stwierdził, że zadeklarowana wartość transakcyjna wskazana w fakturze nie może zostać przyjęta za wartość celną towaru. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Urzędu Celnego w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1999 r uznał w/w zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej kwoty długu celnego i określił kwotę długu celnego w wysokości [...] oraz określił opłatę manipulacyjną w wysokości [...] . Prezes Głównego Urzędu Ceł, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 19 listopada 1999 r utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie . Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi na powyższą decyzję , wyrokiem z dnia 31 stycznia 2002 r , sygn. akt I SA/Kr 2496/99 uchylił zaskarżoną decyzję wskazując , iż organy celne nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia cen samochodów obowiązujących w Belgii, biorąc pod uwagę stan techniczny pojazdu będącego przedmiotem importu. W wyniku ponownego rozpatrzenia odwołania organ celny włączył do akt sprawy cztery fotokopie kart katalogu Eurotaxschwackeliste zawierające ceny samochodów [...] , a następnie decyzją z dnia [...] lipca 2003 r Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] stycznia 1999 r. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ celny stwierdził, że zgodnie z art. 23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną, w przypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle powołanego przepisu wiarygodność faktury obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej na tym dokumencie ceny transakcyjnej ( np. w sytuacji gdy wartość transakcyjna z dokumentów jest zaniżona w stosunku do faktycznego stanu i rzeczywistej wartości towaru) Cytowany przepis upoważnia organy celne nie tylko do oceny przedłożonych dokumentów pod względem formalnym, ale również daje możliwość badania wiarygodności dokumentów pod względem materialnym i ma na celu wyeliminowanie przypadków zaniżenia wartości sprowadzonych na polski obszar celny samochodów. W rozpatrywanej sprawie wątpliwości organu celnego wzbudziła jednie materialna wiarygodność przedłożonej przez skarżącego faktury w zakresie uwidocznionej na niej ceny transakcyjnej przedmiotowego pojazdu. Ocena wiarygodności danych musi być oparta na obiektywnych przesłankach, jakimi w przypadku samochodów mogą być katalogi specjalistyczne cen pojazdów używanych na rynkach zagranicznych ( wyrok NSA z dn. 31.01.2002 sygn. akt I SA/Kr 8/00). Dyrektor Izby Celnej stwierdził , że prawidłowo należało dokonać porównania z danymi wynikającymi ze stosowanego powszechnie w praktyce organów celnych katalogu "Schwackeliste" wydawnictwa EurotaxSchwacke, zawierającego uśrednione ceny samochodów używanych na rynku niemieckim, który jest reprezentatywnym rynkiem dla krajów Unii Europejskiej. W decyzji organ I instancji ograniczył się w tym względzie do poinformowania, że zadeklarowana kwota nie została uznana za wiarygodną z uwagi na niską cenę sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Nie zostały w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podane źródła danych służących do porównania wartości. W toku postępowania odwoławczego dokonano kontroli prawidłowości oceny organu I instancji przez porównanie zadeklarowanej przez Stronę wartości z danymi z katalogu "Schwackeliste. Pkw. Gelandewagen. Transporer" nr 01/99, wydawanego przez EurotaxSchwacke . Niemcy. Katalog ten zawiera obiektywne ceny nowych i używanych samochodów na obszarze Niemiec, który - jak wyżej wskazano - jest reprezentatywnym rynkiem dla krajów Unii Europejskiej, z danymi ustalonymi na podstawie obserwacji rynku w styczniu 1999 r. Na stronie 1001 podane zostały ceny samochodu odpowiadającego typowi sprowadzonego pojazdu - średnia cena zakupu została oszacowana na [...] DM, co odpowiada kwocie [...] . Stanowi to kwotę o ponad 300% wyższą od uwidocznionej na fakturze przedłożonej przez skarżącego . Strona nie przedstawiła w trakcie postępowania żadnych innych wycen ani dowodów uzasadniających przyjęcie wartości z faktury jako wiarygodnej ceny sprzedaży samochodów tego typu. Stosowany katalog wykazuje cenę znacznie różniącą się od zawartej w zgłoszeniu celnym. Skarżący w odwołaniu podniósł, iż "rozbity samochód traci na swojej wartości rynkowej co najmniej 50 % nie licząc uszkodzeń ," tymczasem cena w/w pojazdu wynikająca z przedłożonej faktury była o ok. 300% niższa niż wskazana w katalogu. W ocenie organu odwoławczego istniały uzasadnione podstawy do zakwestionowania ceny wynikającej z faktury i Dyrektor Urzędu Celnego w [...] mógł: odmówić przyjęcia tej ceny za podstawę wymiaru należności celnych. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że postępowanie w kwestii ustalenia wartości używanych pojazdów samochodowych zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w Załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dn. 15.09.1999r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej ( Dz.U. nr 80 poz. 908) W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25-29 Kodeksu celnego (art. 24§1 Kodeksu celnego). Wartość celna używanych pojazdów samochodowych jest ustalana według metody "ostatniej szansy" tj. metody określonej w art. 29 Kodeksu celnego . Przepis ten przewiduje, iż jeśli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 23, 25-28 ustawy jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami 1). artykułu W Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., 2). Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. 3). przepisów działu III, tytuł II Kodeksu celnego - "Wartość celna towarów". Zdaniem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej można się przy stosowaniu tej metody oprzeć na wyspecjalizowanych katalogach lub czasopismach , podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu tej samej marki, posiadającego te same parametry techniczne oraz wyprodukowane w tym samym roku co pojazdy będące przedmiotem importu, dokonuje się szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości "czystej" ( ustalonej w oparciu o w/w źródła) zwyczajowej marży, podatku VAT, cła a także procentowego stopnia zużycia. Organ celny dla obliczenia wartości rynkowej sprowadzonego przez skarżącego samochodu , przyjął wartość wyjściową na podstawie katalogu ,Info-Ekspert 1/99" , zgodnie z którym cena pojazdu o parametrach technicznych jak sprowadzony przez skarżącego pojazd na rynku krajowym wynosi [...] zł. Kwotę tę należało pomniejszyć o zwyczajową marżę 10% , o 22% z tytułu podatku VAT , o 35 % z tytułu cła oraz o 37% z tytułu uszkodzeń wskazanych w opinii rzeczoznawcy . Ostatecznie wartość tę ustalono na kwotę [...] zł , co w przeliczeniu na walutę zakupu wynosi [...] BEF. Organ II instancji stwierdził , że nie mógł przyjąć w/w wartości jako podstawy do obliczenia należności celno-podatkowych w przedmiotowej sprawie z uwagi na zakaz reformationis inpeius zawarty w art. 234 Ordynacji podatkowej. Zakaz ten polega na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji na niekorzyść odwołującego się. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego , w której skarżący zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa tj. art.23 § 1 Kodeksu celnego poprzez odmowę przyjęcia wartości wynikającej z faktury za wartość transakcyjną przedmiotowego pojazdu , nie poddanie analizie zarzutów zawartych w odwołaniu , a w szczególności przy badaniu wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej pojazdu organ celny nie odniósł się do cen z miejsca zakupu , lecz porównał ceny obowiązujące na rynku niemieckim ; a także zarzucił , że nie uwzględniono uszkodzeń pojazdu , które ujawniły się dopiero w czasie jego naprawy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Sprawy , w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie nie zostało zakończone , zgodnie z art.97 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r , Nr 153, poz. 1271 ze zm.) , podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ) . Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem . Oznacza to , że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność z prawem zaskarżonej decyzji . Usunięcie z obrotu prawnego decyzji może nastąpić tylko wtedy , gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145§ 1w/w ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 stycznia 2002 r , syg.akt I SA/Kr 2496/99 stwierdził , że twierdzenie organów celnych , że zadeklarowana przez skarżącego cena nie jest cena faktycznie zapłaconą nie zostało udowodnione , gdyż organy celne nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia cen samochodów obowiązujących w Belgii , biorąc pod uwagę stan techniczny pojazdu zgłoszonego . W wyroku tym Sąd nakazał przeprowadzenie postępowania celnego uzupełniającego w zakresie wartości celnej przedmiotowego pojazdu . Dyrektor Izby Celnej nie zastosował się do wskazań Sądu co do dalszego postępowania naruszając tym samym art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . Przepis ten stanowi , że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ , którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Włączenie do akt sprawy czterech kartek fotokopii katalogu Schwackeliste zawierającego ceny samochodów używanych na rynku niemieckim , w sytuacji, gdy w wyroku wyraźnie i jednoznacznie stwierdzono , że należy porównać ceny samochodów używanych w miejscu zawarcia transakcji tj. w Belgii , stanowi naruszenie przytoczonego wyżej art.153 ustawy. W rozpatrywanej sprawie ograny celne nie kwestionując formalnej wiarygodności dokumentów stwierdzających wartość celną sprowadzonego przez skarżącego samochodu zakwestionowały jego wartość transakcyjną z uwagi na niską cenę wskazaną w fakturze zakupu w stosunku do jego rzeczywistej wartości. Stanowisko to jest nie zgodne z art.23 § 1 Kodeksu celnego , zgodnie z którym wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna . Ocena prawna zawarta w zaskarżonej decyzji budzi zastrzeżenia . Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika , że rażąco niska cena pojazdu podana w załączonej do zgłoszenia celnego fakturze uzasadniała odmowę przyjęcia wartości transakcyjnej z tego powodu , że cena zawarta w katalogu "Schwackeliste" różniła się od ceny deklarowanej przez skarżącego. Katalog ten , jak twierdzi Dyrektor Izby Celnej , "zawiera obiektywne średnie ceny nowych i używanych samochodów na obszarze Niemiec. " , i podaje " ceny bieżące na rynku reprezentatywnym dla Unii Europejskiej rynku niemieckim. ". Wynika z tego , że Dyrektor Izby Celnej w Krakowie utożsamia wartość celną samochodu z jego wartością rynkową rozumianą jako " cena unijna " . Rzeczą powszechnie wiadomą jest , że nie istnieje jedna cena samochodu obowiązująca we wszystkich krajach Unii Europejskiej. Dane zawarte w tym katalogu odnoszą się wyłącznie do cen obowiązujących na rynku niemieckim . W rozpatrywanej sprawie pojazd został zakupiony w Belgii, a zatem materiałem porównawczym dla oceny wiarygodności zadeklarowanej wartości transakcyjnej nie mogły być ceny obowiązujące w Niemczech. Niewiarygodność ceny transakcyjnej uzasadniającej jej odrzucenie na podstawie art.23 § 7 Kodeksu celnego jest dopuszczalne wtedy , gdy okaże się że była ona rażąco niska . Stwierdzenie , że cena była rażąco niska zakłada jej porównanie z innymi cenami . Ustalenie tych "innych" cen nie może być intuicyjne ani dowolne. Ocena w tym zakresie musi być dokonana w oparciu o ceny obowiązujące w kraju sprzedawcy . Organ celny musi wykazać , że treść zakwestionowanego dokumentu nie jest zgodna ze stanem faktycznym . Podkreślić należy , że odrzucenie wartości transakcyjnej nie może nastąpić przez proste porównanie wysokości cen deklarowanych przez importera z wartością ustaloną przez organ celny. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie pogląd , że kwestionowanie materialnej wiarygodności informacji i dokumentów powinno następować z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności zakupu ( wyrok NSA z dnia 20.02.2001 r, syg.akt I SA/Łd 14/00 , ONSA 2002,Nr 2, poz.76 ) . Niedopuszczalne jest ustalenie zaniżenia ceny transakcyjnej przez jej porównanie z cenami samochodów podobnych obowiązującymi na rynkach innych krajów , niż kraj eksportu . Weryfikacja zgłoszenia celnego w zakresie wartości celnej towaru w pierwszej kolejności musi skutecznie podważyć dane wynikające z przedłożonych dokumentów przy uwzględnieniu cen obowiązujących w miejscu zawarcia transakcji, aby można było ustalić wartość celną towaru w oparciu o jedną z metod wskazanych w Kodeksie celnym. W rozpatrywanej sprawie po raz kolejny nie przeprowadzono żadnego postępowania na okoliczność ustalenia cen obowiązujących w miejscu zawarcia przez skarżącego transakcji kupna samochodu , mimo treści wyroku z dnia 31 stycznia 2002 r wydanego w tej sprawie. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 122 Ordynacji podatkowej tj. bez należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy , co miało wpływ na wynik sprawy ,dlatego należało uchylić rozstrzygnięcia obu instancji. Niezależnie od powyższego należy stwierdzić , że postępowanie odwoławcze było prowadzone przewlekle , z naruszeniem art. 125 w/w ustawy . Faktycznie organ celny odwoławczy wydał decyzję po upływie przeszło 1 roku od daty otrzymania wyroku NSA z dnia 31 stycznia 2002 r wydanego w tej sprawie , nie podejmując żadnych czynności w sprawie poza włączeniem do akt sprawy czterech kartek fotokopii katalogu Schwackeliste. Takie działanie organu narusza zasadę zaufania do organów celnych ( art. 121 Ordynacji podatkowej ). Uznając , że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego w zakresie wyżej opisanym oraz przepisów postępowania , które miały wpływ na wynik sprawy , Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -orzekł jak w sentencji. Na podstawie art.152 w/w ustawy Sąd orzekł , że uchylone rozstrzygnięcia organów celnych nie podlegają wykonaniu , co oznacza , iż w/w rozstrzygnięcia nie wywołują skutków prawnych od chwili wydania wyroku , mimo że wyrok ten nie jest jeszcze prawomocny. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art.200 tej ustawy.