I SA/Kr 1573/12

Kraków, dnia 17 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku U.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi U.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 31.07.2012r.,nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2006r. postanawia: oddalić wniosek. W niniejszej sprawie U.G. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze Z.G. oraz trójką dzieci: K.G. ur. w 1990r., Ł.G. ur. w 1992r. i B.G. ur. w 2004r. U.G. z tytułu umowy o pracę, po potrąceniach uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1139,04 zł. netto, miesięcznie. W 2011r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskała ona dochód w wysokości ok. 4498,40 zł, przy przychodzie na poziomie 986 252,20 zł. Z.G. prowadzi działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni raz podaje, iż jego miesięczny dochód wynosi 1500 zł. a innym razem, że 800 zł. W 2011r. uzyskał on dochód w wysokości 11 401,80 zł., przy przychodzie na poziomie 488 306,40 zł. Małżonkowie otrzymują ponadto pomoc finansową od rodziców w wysokości 800 zł., miesięcznie. Lokal, w którym mieszkają wynajmowany jest za 600 zł. miesięcznie a ponoszone przez rodzinę koszty energii elektrycznej wynoszą 468,68 zł. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych .U.G., została ona wezwana do przedłożenia szeregu dokumentów, w tym spisu miesięcznych wydatków rodziny, wyciągów z kont bankowych U.G. obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z kont bankowych Z. G. (zarówno osobistych jak i firmowych) obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, zeznań podatkowych, w tym dotyczących VAT za ostatni miesiąc. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2013r. referendarz sadowy oddalił wniosek, uznając iż nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wypełniła w całości. Skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, podając iż jej wynagrodzenie za pracę jest w całości zajęte przez komornika. Nadto faktycznie nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z mężem z powodu orzeczonej separacji. Mąż nie wywiązuje się z zobowiązań alimentacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W niniejszej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawo pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej p.p.s.a. przysługuje w części – gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (postanowienie NSA z 18 czerwca 2004r., sygn. akt: FZ 165/2004, niepubl.). W ocenie sądu skarżąca nie wykazała, że przysługuje jej wnioskowane częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Na wstępie należy wskazać, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane w relacji do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z 22 grudnia 2002r., sygn. akt: OZ 862/04, niepubl.). Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oznaczanej dalej jako p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. (sygn. akt: FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Dane zawarte w złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a., co wynika z faktu, iż skarżąca uchyliła się od złożenia wyjaśnień i dokumentów, o jakie była wzywana. Dotyczy to w szczególności danych z rachunku prowadzonego przez ING Bank Śląski S.A. Wyciąg ten datowany jest na dzień 29.09.2012r. i dotyczy tylko operacji z okresu od 3.09.2012r. do 10.09.2012r., gdy tymczasem wezwanie dotyczyło operacji z ostatnich trzech miesięcy i obecnego stanu. Wskazany wyciąg nie przedstawia zatem ani informacji na temat wówczas aktualnego stanu konta (wezwanie skierowano pod koniec grudnia 2012r.) ani też nie obrazuje wymaganego okresu przeprowadzonych transakcji. Ponadto przedmiotowy wyciąg z rachunku bankowego dotyczy Przedsiębiorstwa Produkcyjno Handlowo Usługowego "B" U.G.. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na druku PPF strona skarżąca oświadczyła natomiast, że nie prowadzi już działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni nie przedstawiła także spisu miesięcznych wydatków rodziny, ograniczając się de facto do przedstawienia rachunku za prąd oraz podania kwoty czynszu za najem mieszkania. Wezwanie o przedstawienie spisu miesięcznych wydatków rodziny, chociażby one przekraczały dochody jest niezwykle istotne z punktu widzenia oceny sytuacji materialnej. Pozwala ono bowiem zweryfikować prawdziwość oświadczenia majątkowego pod kątem ponoszenia rzeczywistych wydatków, a nie tylko statystycznych, domniemanych lub możliwych. Umożliwia także weryfikację i zbadanie wydatków przekraczających faktyczne dochody i ustalenia przyczyn takiego stanu rzeczy, w tym wyjaśnienia źródła finansowania deficytu. W sytuacji materialnej wnioskodawczyni brak współpracy skarżącej z sądem w tej materii, obrazujące się udzielaniem jedynie enigmatycznych odpowiedzi na wezwania, oznacza brak możliwości zweryfikowania zarówno źródeł utrzymania, rzeczywistej wysokości uzyskiwanych dochodów, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Nieudzielanie przez skarżącą informacji w tym zakresie uniemożliwia, z jej winy, przeprowadzenie całościowej analizy sytuacji majątkowej i ustalenie zdolności płatniczych. Powyższych danych nie może zastąpić przekazana przez skarżącą informacja o zajęciu jej wynagrodzenia przez komornika, ponieważ jest to tylko jeden z elementów składających się na jej sytuacje materialną, a nadto wskazywane zobowiązanie cywilnoprawne nie może korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z 7 lutego 2006r. sygn. akt I OZ 83/06). Podobnie okoliczność niewypełniania przez męża skarżącej obowiązku alimentacyjnego nie może oznaczać automatycznie, iż zachowanie takie powoduje konieczność przerzucania ciężaru danin publicznych, jakimi są koszty sądowe na współobywateli. W świetle powyższego sąd uznał, że skarżąca nie wykazała, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.