I SA/Kr 1583/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2009r na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2008r. Nr [....] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z nieujawnionych źródeł przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] stycznia 2009r. skarżący J. M. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2008r. wydanej w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego z nieujawnionych źródeł przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podaje, iż nie pracuje, jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w grodzkim urzędzie pracy. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Pieniądze na utrzymanie skarżący osiąga z zakładów bukmacherskich i zakładów wzajemnych dotyczących w szczególności koniunktury na G.P.W. Skarżący nie wykazał, jakiej wysokości są to środki. Z oświadczenia skarżącego znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż nie posiada on żadnych nieruchomości, cennych ruchomości ani oszczędności. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wyjaśnia, iż nie prowadzi spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, nie dysponuje żadnymi rachunkami. Wskazuje, iż jego obecne wydatki ograniczają się do zakupu żywności, sporadycznie - odzieży i leków. Wskazuje, iż wszystkie jego rachunki bankowe są zablokowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na rachunkach tych nie dokonano żadnych operacji od dwóch lat. Żadnych lokat bankowych skarżący nie posiada. Nie pracuje od czerwca 2006 roku i nie prowadzi działalności gospodarczej. Nie otrzymuje też żadnych rent, zasiłków itp. Z tej też przyczyny nie składa zeznań podatkowych wobec ustawowego braku takiego obowiązku. Lokal, w którym wnioskodawca zamieszkuje to mieszkanie kwaterunkowe, którego głównym najemcą jest 84 letnia matka strony. Jak wskazuje w oświadczeniu, pieniądze, z których się obecnie utrzymuje pochodzą z zakładów bukmacherskich i zakładów wzajemnych dotyczących głównie koniunktury na G.P.W. Wskazuje ponadto, iż nie posiada żadnych nieruchomości, działka w Skale została sprzedana w połowie 2007 roku, natomiast mieszkanie w K., na A. – sprzedane w połowie 2006 roku. Nie wykazuje natomiast, co stało się z pieniędzmi otrzymanymi z tytułu sprzedaży tychże dwóch nieruchomości. Skarżący na koniec oświadcza, iż nie posiada samochodu. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy orzekający uznał, iż skarżący nie wykazał w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego kosztów sądowych. W ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego należnego od złożonej skargi bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Dane zwarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a wezwanie do uzupełnienia danych zostało wykonane przez skarżącego w wybiórczym zakresie. Stosownie do treści art. 255 cyt. ustawy – strona obowiązana jest złożyć na wezwanie w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenia lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego, jeżeli jej oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub też gdy budzi wątpliwości. Wezwanie skierowane do skarżącego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów i oświadczeń oznaczało, iż dane, którymi dysponował orzekający nie wystarczały do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a tym samym nie umożliwiły uwzględnienia wniosku. Orzekający nie dysponował danymi dotyczącymi zarówno źródeł utrzymania skarżącego, wysokości uzyskiwanych dochodów, jak również ponoszonych kosztów utrzymania. Samo stwierdzenie, że skarżący jest osobą bezrobotną nie przesądza jeszcze o przyznaniu mu prawa pomocy ( post. WSA w Warszawie z 13.06.2006r. III SA/Wa 902/06 ). Okoliczności tych skarżący nie wyjaśnił jednak w sposób precyzyjny i oczywisty. Wskazał bowiem jedynie, iż obecnie utrzymuje się z dochodów osiąganych z zakładów bukmacherskich oraz zakładów wzajemnych związanych w szczególności z G.P.W. Nie wyjaśnia to zatem, jakiej wysokości są to dochody, a z drugiej strony przeczy zawartemu pierwotnie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzeniu, iż nie osiąga on żadnych dochodów. Nieudzielanie przez skarżącego informacji w tym zakresie spowodowało, iż niewyjaśnione zostały podstawowe okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazał, że faktycznie znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Na marginesie należy zaznaczyć, iż Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów czy oświadczeń w tym przedmiocie, albo odpowiedzi udziela enigmatycznie i niejasno – co budzi wątpliwości. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy Zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec wykazanych powyżej faktów nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od kosztów sądowych. Orzekający ma bowiem wątpliwości co do faktycznego stanu majątkowego skarżącego, jego dochodów osiąganych obecnie z zakładów bukmacherskich, twierdzeń, iż prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, gdy tymczasem – jak wynika z akt sprawy zamieszkuje z matką, nie wykazania, co stało się ze środkami finansowymi uzyskanymi ze sprzedaży działki w Gminie S. oraz mieszkania w K. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).