I SA/Kr 1590/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 września 2008 roku nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia : - odmówić zwolnienia od kosztów sądowych - J. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 września 2008r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Z uzasadnienia wniosku oraz przesłanych dokumentów wynika, że skarżący zamieszkuje u rodziny. Z żoną nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Na utrzymaniu ma osiemnastomiesięczne dziecko. Z tytułu umowy o pracę w Przedsiębiorstwie "T" J. S. uzyskuje miesięcznie 318 zł brutto (260,54 zł. netto) W 2008 r. osiągnął on dochód w wysokości 2 266,82 zł. Za rok 2009r. u wyżej wymienionego pracodawcy uzyskał dochód w wysokości 2 419,36 zł. Od trzech lat praktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej. Jak podaje nie posiada lokat bankowych, a na kontach osobistych i firmowych przez ostatnie trzy miesiące nie przeprowadzał żadnych operacji z powodu braku środków finansowych. Nie posiada nieruchomości, ani przedmiotów wartościowych. Posiada natomiast udział w spółce z o.o. o wartości 500 zł, zajęty w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący nie przedstawił spisu miesięcznych wydatków, podał natomiast, że są one związane z zakupem żywności. Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że skarżący nie przedłożył wszystkich dokumentów, o które został wezwany, a te które przedłożył nie obrazują jasno sytuacji finansowej skarżącego w kontekście analizy przesłanek przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego mało prawdopodobny jest fakt aby dorosły mężczyzna utrzymał siebie i osiemnastomiesięczne dziecko za kwotę 260,54 zł miesięcznie. Wzięto pod uwagę także fakt, iż przy tak niskim dochodzie nie występuje on o żadne zasiłki czy zapomogi. Mimo że J. S. posiada konta bankowe, to mimo wezwania, nie przedstawił ani ich wyciągów ani sald. Nie przesłał też zeznania podatkowego za 2009r. Dołączony natomiast PIT 11 sporządzony przez pracodawcę obrazuje jedynie przychody i dochody uzyskane przez stronę skarżącą u tego podmiotu. Nie jest to dowód określający wszystkie uzyskane dochody przez J. S. w zeszłym roku. W związku z tym Referendarz sądowy uznał, że J. S. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Podkreślono także, że wcześniej, przy równie niskich dochodach, był w stanie uiścić koszty wpisu od skargi w kwocie 2000 zł. Od postanowienia tego skarżący wniósł sprzeciw, w którym podał, że nie jest w stanie w chwili obecnej uiścić kosztów sądowych i w związku z tym prosi o zwolnienie z tych opłat. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – określana dalej jako "p.p.s.a.") – od zarządzeń wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż w wypadku wniesienia sprzeciwu zarządzenie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek, w tym wypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. W myśl przepisu art. 245 §1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §3 p.p.s.a.). Natomiast zgodnie z przepisem art. 246 §1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Sąd zauważa, że przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Sąd stwierdza, że analiza złożonych przez skarżącego dokumentów nie pozwala na przyjęcie, że wykazał on w sposób niewątpliwy, iż nie jest w stanie uiścić wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie uiścić wpisu należnego od wniesionego zażalenia bez uszczerbku w koniecznym swoim i rodziny utrzymaniu. Dane zawarte w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie mają cechy dokładności, o której mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. Skarżący uzupełnił to oświadczenie wybiórczo, nie przedstawiając wszystkich dokumentów i informacji, o które był wzywany. Sąd nie dysponował wszystkimi dokumentami pozwalającymi ocenić wysokość uzyskiwanych dochodów. Za 2009 r. skarżący przedłożył tylko PIT 11, który dotyczył dochodów uzyskiwanych w firmie J. S. Nie przedstawił również zestawienia ponoszonych kosztów utrzymania. Oświadczył tylko, że związane są one z zakupem żywności. Nie jest to oświadczenie wiarygodne, skoro skarżący ma na utrzymaniu osiemnastomiesięczne dziecko, z czym na pewno łączy się konieczność ponoszenia wielu także innych kosztów. Sąd zauważa ponadto, że skoro skarżący pozostaje w związku małżeńskim, a zatem na podstawie art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i nie wyłącza tego nawet istnienie majątkowej rozdzielności majątkowej (post. NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04). Zauważyć także należy, że w sytuacji pozostawania małżonków w ustroju wspólności majątkowej, wynagrodzenie za pracę oraz dochody z innej działalności zarobkowej małżonków wchodzą do majątku wspólnego. Niewątpliwie dochody małżonka mają wpływ na ocenę sytuacji strony twierdzącej, iż nie jest w stanie ponosić kosztów postępowania. Skarżący nie podał jednak żadnych informacji dotyczących sytuacji finansowej żony. Wnioskodawca wskazał tylko, że nie prowadzi z żoną wspólnie gospodarstwa domowego, co nie jest równoznaczne z istnieniem między nimi rozdzielności majątkowej. Skarżący poza tym nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych, wskazując, że w ciągu ostatnich 3 miesięcy, a nawet znacznie dłużej nie dokonywał na nich żadnych operacji z powodu braku środków finansowych. Sąd zauważa więc, że w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy, osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki niewykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. W świetle powyższego Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, aby zachodziły przesłanki do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.