I SA/Kr 1590/12

Sygn. akt I SA/Kr 1590/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Piotr Głowacki, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Inga Gołowska (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2013 r., sprawy ze skargi J. O.-M., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 27 lipca 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - skargę oddala - Zaskarżonym postanowieniem z 27 lipca 20102r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu wniosku J.O.-M. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 17 maja 2012r. nr [...] odmawiającej uchylenia decyzji nr [...] z listopada 1993r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od spadku i darowizn z tytułu nabycia spadku po A.O.-odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W pisemnych motywach wskazano, że decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z 17 maja 2010r. doręczono 21maja 20102r. o czym świadczył podpis strony na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji. Zgodnie z art. 223§2 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U z 2012r. poz. 749 ze zm. dalej-O.p.) odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. W rozpatrywanej sprawie, termin do wniesienia odwołania mijał 4 czerwca 2012r. a w sprawie odwołanie złożono w urzędzie pocztowym 5 czerwca 2012r. w związku z czym postanowieniem z 3 lipca 20102r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. W dniu 20 lipca 2012r. do Izby Skarbowej wpłynął wniosek podatniczki z 12 lipca 2012r. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od organu I instancji. Organ wskazał, że zgodnie z art. 162§1 O.p. w przypadku uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy a podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi i jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynność, dla której był określony termin. Zaznaczono również, że pismem z 12 lipca 2012r. podatniczka zwróciła się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania bowiem ze względu na zły stan zdrowia i utrudnione poruszanie się poprosiła osobę trzecią z prośbą o wysłanie listu i pomimo zapewnień tej osoby, że list zostanie nadany 4 czerwca 2012r., osoba ta wysłała go dopiero 5 czerwca 2012r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że pismo podatniczki datowane na 12 lipca 2012r. zawierające wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zostało nadane w urzędzie pocztowym dopiero 18 lipca 2012r. a więc po upływie terminu o którym mowa w art. 162§2 O.p. Termin do złożenia wniosku mijał 16 lipca 2012r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożyła J.O.-M domagając się uchylenia postanowienia i zwolnienia jej z kosztów sądowych. Uzasadniając skargę jej autorka podniosła, że organ w ogóle nie odniósł się do dokumentacji lekarskiej wskazującej na zły stan zdrowia podatniczki zatem nie można ustalić kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu. Skarżąca powołała się na wyrok WSA we Wrocławiu sygn. akt: I SA/Wr 778/06. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3§2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.). Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133§1 p.p.s.a.) i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§1 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z treścią art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej wskazane zasady Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena stanu faktycznego ustalonego przez organ: Należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie. (wyrok NSA z 6 lutego 2008r. sygn. akt: II FSK 1665/06 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Informacji o Sprawach http://cbois.nsa.gov.pl), zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd. Stosownie do treści przepisu art. 223§2 pkt 1 O.p., odwołanie od decyzji organu podatkowego I instancji wnosi się w terminie 14 dni od doręczenia tej decyzji stronie lub jej pełnomocnikowi, gdy strona działa przez pełnomocnika. Wniesienie odwołania po upływie tego terminu nakłada na organ odwoławczy, jak to wynika z treści przepisu art. 228§1 pkt 2 O.p., obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, które to postanowienie jest ostateczne. W razie uchybienia terminu w postępowaniu podatkowym, w tym także terminu do wniesienia odwołania, termin ten należy przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, przy czym podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, dopełniając jednocześnie czynności, dla której określony był termin (art. 162§1 i 2 O.p.). Art. 162§1 i §2 O.p. stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Powołany wyżej przepis uzależnia przywrócenie terminu od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: 1) uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy, 2) wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu, 3) dochowania terminu wniesienia wniosku, 4) dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. W niniejszej sprawie istota kontrowersji dotyczy tego, czy organ podatkowy prawidłowo uznał, iż Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez Jej winy i nie dochowała 7 dniowego terminu do wniesienia wniosku. Jak podkreśla się w literaturze (por. np. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004, s. 328-329; B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wrocław 2008, s. 674-678) oraz orzecznictwie (por. np. wyroki NSA: z 14 stycznia 2000r. sygn. akt: I SA/Gd 794/99; z 2 lutego 2000r. sygn. akt: SA/Sz 2125/98;) o braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a przy tym powstała ona w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. wyroki NSA z 1 marca 1999r. sygn. akt: II SA 45/99, oraz z 19 września 2000 r. sygn. akt: I SA 1072/00). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie (por. wyrok NSA z 30 grudnia 1998r. sygn. akt: III SA 1259/98). Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy.W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażono pogląd, że w prośbie o przywrócenie terminu zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu (por. wyrok NSA z 14 stycznia 2000r. sygn. akt: I SA/Gd 794/99, niepubl.). W wypadku, gdy wnoszącemu prośbę można przypisać chociażby winę nieumyślną, przywrócenie terminu nie jest możliwe (por. wyrok NSA z 22 maja 1997r. sygn. akt: SA/Sz 630/96, niepubl.). W przypadku przewidzianego art. 162§1 O.p. wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ciężar "dowodu" (czyli uprawdopodobnienia) uregulowany został odmiennie. Z przepisu tego jasno wynika, że to zainteresowany (podatnik) ma uprawdopodobnić zaistnienie niezawinionych przez niego okoliczności, które uniemożliwiły mu dochowanie terminu. Oznacza to, że ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na wnioskodawcy. Organ podatkowy nie ma zatem obowiązku podejmowania z urzędu działań wyjaśniających czy też sprawdzeń, co było rzeczywistą przyczyną uchybienia terminu czy też jakie były intencje wnioskodawcy przy formułowaniu okoliczności uchybienia terminu. Treść wniosku o przywrócenie terminu nie wskazywała na nieporadność strony i nie dawała w żadnym przypadku podstaw do żądania od niej dodatkowych wyjaśnień przedstawiających faktyczną przyczynę uchybienia terminu. To sama strona, która nie dokonała w terminie czynności procesowej, ma najlepszą wiedzę o przyczynach takiego stanu rzeczy i powinna przedstawić je klarownie i jasno, a przy tym w sposób odpowiadający rzeczywistości. Aby zatem uprawdopodobnić brak swojej winy, winna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu (zob. B. Adamiak: Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. UNIMEX, Wrocław 2004, s. 590). Jak wskazuje się w piśmiennictwie, uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, co powoduje, że nie daje on pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o pewnym fakcie. Jest to więc środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. B. Gruszczyński [w]: S. Babiarz i inni: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Wyd. LexisNexis, Warszawa 2004, s. 486). Zatem uprawdopodobnienie nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. Nie oznacza to, że strona na poparcie swych twierdzeń nie może zgłaszać wniosków dowodowych. Jednakże zarówno argumenty przedstawione przez stronę domagającą się przywrócenia terminu jak też ewentualnie przedłożone przez nią dowody muszą być przekonujące na tyle, by mogły stworzyć w świadomości organu orzekającego przekonanie o prawdopodobieństwie i wiarygodności wskazywanych przez stronę okoliczności. We wniosku o przywrócenie terminu Skarżąca podniosła, że ma problemy z poruszaniem się, jest osobą niepełnosprawną, która porusza się przy pomocy kul a także przedłożyła skierowanie do szpitala na dzień 19 września 2012r. W ocenie Sądu, mając na uwadze powołane wcześniej poglądy doktryny, utrwalone w orzecznictwie sądów administracyjnych, podniesione przez Skarżącą okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, tym samym nie spełniła on wszystkich przewidzianych przepisami prawa przesłanek, które obligowałyby organ do przywrócenia terminu. Przy ocenie braku winy organ administracji musi przyjmować tzw. obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ocena winna się odbywać z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie czynności w terminie, jak i okoliczności świadczących o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W postępowaniu administracyjnym Skarżąca przedstawiła jedynie skierowanie do szpitala i orzeczenie o niepełnosprawności ale nie wnosiła o przeprowadzenie przez organ ewentualnie innych dowodów. Skarżąca nie wskazała, że w okresie pomiędzy otrzymaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania a dniem 18 lipca 2012r. zaistniały takie przeszkody, które wykluczyły możliwość złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Choroba może uzasadniać brak winy w uchybieniu terminu, jeżeli jest nagła i nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest natomiast wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Trzeba bowiem wykazać, że rodzaj choroby całkowicie uniemożliwiał dokonanie czynności w tym czasie oraz że nie istniała żadna możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Stwierdzić więc należy, że organ słusznie odniósł się do argumentacji dotyczącej przyczyn uchybienia wskazywanych przez Skarżącego we wniosku i w sposób wnikliwy, dokładny poddał je analizie. Co istotne i co wymaga podkreślenia w realiach sprawy, wniosek o przywrócenie terminu został złożony przez Skarżącą w placówce pocztowej dopiero w dniu 18 lipca 2012r. gdy tymczasem winien być złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Termin do złożenia wniosku mijał 16 lipca 2012r. tj. po 7 dniach licząc od dnia następującego po dniu doręczenia podatniczce postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Mając na uwadze w/w okoliczności, uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione Sąd orzekł o oddaleniu skargi w oparciu o treść art. 151 p.p.s.a.