I SA/Kr 1601/02

WyrokWSA w Krakowie2004-10-14

Skład orzekający: Ewa Długosz - Ślusarczyk, Józef Gach, Maria Zawadzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka kapitałowa, której jedynym udziałowcem jest związek zawodowy, może korzystać ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, mimo że sama spółka nie działa na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka kapitałowa, której jedynym udziałowcem jest związek zawodowy, nie może korzystać ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Powodem jest brak działania spółki na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach, a przepisy dotyczące zwolnień podatkowych nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Dodatkowo, sąd wskazał, że art. 24 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych, na który powoływała się spółka, został uchylony przed rokiem podatkowym 1999.
Stan faktyczny
Spółka "U." S.A. zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej, która uchyliła decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej określającą kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 rok. Spółka domagała się zastosowania zwolnienia podatkowego na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, argumentując, że jako spółka, której jedynym udziałowcem jest związek zawodowy, powinna korzystać ze zwolnień przewidzianych dla stowarzyszeń. Organy podatkowe odmówiły zastosowania zwolnienia, wskazując na brak podstaw prawnych i uchylenie kluczowego przepisu.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Ewa Długosz - Ślusarczyk (spr) Sędziowie: NSA Józef Gach WSA Maria Zawadzka Protokolant: Dominika Janik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004r. sprawy ze skargi "U." S.A. w K. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 28 września 2001 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1999 rok -skargę oddala- Sygn. ISA/Kr 1601/02 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...]września 2001 r. Nr. [...] Izba Skarbowa uchyliła decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej określającą " U." S.A. w K. kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 1999 rok w wysokości 71.808 zł, kwotę zaległości w wysokości 12.993 zł i odsetek za zwłokę od zaległości wynikających z zaniżonych wpłat zaliczek na podatek oraz podatku należnego wynoszącą na dzień 30 stycznia 2001 r . 41.383,10 zł. i określiła je w niższej wysokości. W szczególności zobowiązanie podatkowe na 60.196 zł, zaległość na 1381 zł, odsetki na 31.984,60 zł. Ta decyzja była wynikiem uwzględnienia części podniesionych przez spółkę w złożonym odwołaniu zarzutów. Wydanie decyzji przez organ I instancji było poprzedzone kontrolą i stwierdzeniem Inspektora Kontroli Skarbowej zawyżenia zadeklarowanych przychodów i kosztów ich uzyskania, a w efekcie zaniżenia zobowiązania podatkowego o 12.993,00 zł. Za nie zasługujący na uwzględnienie uznała natomiast Izba Skarbowa zarzut naruszenia w decyzji Inspektora przepisów art. 17 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych / DZ. U. Nr. 106 z 1993 r. poz. 482 ze zm./ w związku z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych / DZ. U. Nr.55 poz. 234/, poprzez nie uznanie kwot odliczonych w miesiącach od kwietnia do listopada 1999 roku jako dochodów wolnych od podatku. Bezsporne jest, ze "U. " S.A. - to spółka kapitałowa prawa handlowego , której właścicielem w 100 % jest Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników -działający na podstawie w/w ustawy z 23 V. 91 r. o związkach zawodowych. Dochód powyższej spółki winien być przekazywany na cele statutowe tego związku jako jedynego jej udziałowca. Organy stoją na stanowisku , ze brak jest podstawy prawnej do zwolnienia skarżącej od podatku - albowiem nie jest ona taką spółką, która działa wyłącznie na podstawie — ustawy Prawo o stowarzyszeniach , nie spełniona jest więc przesłanka z art. 17 ust. l pkt 5 ustawy podatkowej jak również z pkt. 6 , gdyż mowa w nim o dochodach związków zawodowych - skarżąca jest natomiast spółką , a nie związkiem zawodowym. Organy podniosły dodatkowo jeszcze jeden argument a mianowicie, że powoływany przez skarżącą przepis art. 24 ust. 2 ustawy o związkach zawodowych nie obowiązywał już w 1999 r. albowiem został uchylony przez art. 40 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego spółka zarzuca obrazę przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacji podatkowej a to : art. 121 i 122 poprzez nie wyjaśnienie stanu faktycznego , sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym i ich niezupełność. Prócz tego zarzuca rażące naruszenie przepisu art. 24 ust.2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w związku z art. 17 ust. 1 pkt. 4 i 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych / ustaw wyżej cytowanych /, poprzez błędną ich wykładnię polegającą na odmowie korzystania przez skarżącą ze zwolnienia od podatku dochodowego. W oparciu o powyższe , domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi spółka "U." podtrzymując prezentowane wyżej stanowisko twierdzi, że związek zawodowy może prowadzić działalność gospodarczą samodzielnie jak również za pomocą spółki kapitałowej prawa handlowego. Może to być zatem działalność taka jaka ma miejsce w niniejszym przypadku , gdzie właścicielem 100 % akcji jest związek zawodowy. Zgodnie tymczasem z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1991 r . wyżej powołanej- związki zawodowe korzy stają ze zwolnień podatkowych przewidzianych dla stowarzyszeń. Z kolei stosownie do art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy podatkowej ,wolne od podatku są dochody podatników , których celem statutowym jest działalność w tym przepisie wymieniona, a więc dochody stowarzyszeń. Natomiast art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy stwierdza , że wolne są od tego podatku dochody spółek, których udziałowcami są. wyłącznie organizacje działające na podstawie ustawy Prawo o stowarzyszeniach, których celem statutowym jest działalność opisana w ust. 4 - w części przeznaczonej na te cele oraz przekazanej na rzecz tych organizacji. Skarżąca uważa , że stosując przepisy o zwolnieniach podatkowych dla stowarzyszeń - do związków zawodowych należy dojść do wniosku , że związek zawodowy korzysta ze zwolnień sam prowadząc działalność gospodarczą w formie spółki prawa handlowego Jeżeli uzyskane dochody przeznacza na wymienione w tych przepisach cele. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Jednocześnie powołuje się na fakt korzystania ze zwolnienia z obowiązku składania deklaracji miesięcznych w tym podatku za 1998 r . zgodnie z decyzją organu podatkowego , przy czym sytuacja w 1999 roku spółki jest identyczna jak w roku poprzednim, takie uprawnienie wynikało z pisma Izby Skarbowej z dnia [...]I 1998 r. skierowanego do spółki, która jest w takiej samej sytuacji jak skarżąca. Zasadność jej stanowiska potwierdza wyrok NSA sygn. SA/Ka 1693/95 To wszystko sprawia , że strona skarżąca działała w zaufaniu do organów podatkowych i w chwili obecnej nie może ponosić negatywnych konsekwencji zmiany ich stanowiska. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wnosiła o jej oddalenie podnosząc ,że pismo z 1998 r. skierowane było do innej osoby prawnej i nie może być podstawą do formułowania wniosków o ogólnym charakterze , decyzja dotycząca podatnika za rok 1998 r. wydana została w odmiennym stanie faktycznym , gdyż spółka korzystała ze zwolnienia z obowiązku składania deklaracji CIT , nadto przekazała dochód na rzecz właściciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga nie jest zasadna. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest w zasadzie bezsporny. , Spór natomiast koncentrujcie na wykładni przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych / DZ. U. Nr. 106 , poz. 482 ze zm./ odnoszących się do zwolnień podatkowych. Jest to zwłaszcza przepis art. 17 ust. 1 pkt 5 który stanowi, że wolne od podatku są dochody spółek, których udziałowcami / akcjonariuszami /są wyłącznie organizacje działające na podstawie ustawy prawo o stowarzyszeniach, a których celem jest działalność wymieniona w pkt. 4 - w części przeznaczonej na te cele i przekazanej na rzecz tych organizacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie powyższy przepis nie ma zastosowania do strony skarżącej, gdyż nie należy ona do tego rodzaju organizacji - nie działa ona bowiem niewątpliwie na podstawie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach. Wprawdzie przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych w art. 24 ust. 2 zrównuj ą związki zawodowe w zakresie zwolnień podatkowych ze stowarzyszeniami - lecz zrównanie to tyczy związków zawodowych a nie spółek, których udziałowcami są związki zawodowe. Za rozszerzająca wykładnię powyższych przepisów , Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznaje wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego -Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 9 X. 1996 r. sygn. S.A./Ka 1693/95 na którą powołuje się strona skarżąca. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika że zwolnienie , o którym mowa w przepisie art. 17 ust. 1 pkt. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych może znaleźć zastosowanie do przypadków, kiedy to podatnikiem jest spółka, której udziałowcem / akcjonariuszem/jest związek zawodowy, jeżeli tylko spełnione zostaną wszelkie przesłanki powołane w tym przepisie. Nie podzielając poglądu prezentowanego w powoływanym wyroku ,Wojewódzki Sąd Administracyjny ma na względzie obowiązującą w prawie podatkowym regułę ,iż ulgi i zwolnienia wynikające z przepisów prawa są odstępstwem od zasady powszechności opodatkowania i nie mogą być interpretowane rozszerzająco , do czego by przyjmując argumentację strony doszło. Niezależnie od tego istnieje zasadniczy powód , dla którego zarzutów skargi nie można uznać za usprawiedliwionych. Mianowicie wskazywany przez stronę przepis art. 24 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych mający istotne znaczenie w argumentacji strony skarżącej , w roku podatkowym 1999 nie obowiązywał już , albowiem został on uchylony na mocy cyt. wyżej ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych -jej art. 40 ust. 1. Ustawa powyższa weszła w życie z mocą od l stycznia 1992 r. zaś ustawa z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych ogłoszona w Dzienniku Ustaw z dnia 26 czerwca 1991 r. - 30 dni po jej ogłoszeniu. Z tych zatem względów i niezależnie od sporu między stronami czy spełnione zostały pozostałe wymogi ustawowe do skorzystania ze zwolnienia od podatku /przekazanie dochodu/ -Sąd uznał stanowisko organu odpowiadające prawu. Na aprobatę nie zasługują też dalsze zarzuty skargi w zakresie naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Decyzja jaka została wydana w 1998 r. dotyczy odmiennego stanu faktycznego, kiedy to strona była zwolniona z obowiązku składania deklaracji CIT -2. Treść tej decyzji, powoływanego wyroku NSA, pism kierowanych do innych podmiotów , nie może stanowić źródła wykładni prawa na równi z informacjami organu podatkowego wydanymi w oparciu o art. 14 par. 4 ustawy - Ordynacja podatkowa. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / DZ. u. nr 153 , poz. 1270 ze zm./ w zw. z art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr. 153 , poz. 1271 ze zm./ orzekł jak w sentencji.

Powołane przepisy

art. 17 ust. 1 pkt 4art. 24 ust. 2 ustawyart. 17art. 40 ustawyart. 121art. 24 ust.2 ustawyart. 17 ust. 1art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawyart. 17 ust. 1 pkt 5 ustawyart. 17 ust. 1 pkt 5art. 24 ust. 2art. 40 ust. 1

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło