I SA/Kr 1635/05
WyrokWSA w Krakowie2007-07-18
Skład orzekający: NSA Józef Michaldo, WSA Ewa Michna, WSA Anna Znamiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnicy, którzy wycofali środki z kasy mieszkaniowej i przeznaczyli je na zakup lokalu mieszkalnego na współwłasność z synem, zachowali prawo do odliczenia 30% wydatków od podatku dochodowego od osób fizycznych, jeśli tylko część tych środków została przeznaczona na ich własne potrzeby mieszkaniowe?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały prawo podatników do odliczenia części oszczędności wycofanych z kasy mieszkaniowej. Podatnicy przeznaczyli na własne potrzeby mieszkaniowe jedynie część kwoty wypłaconej z kasy mieszkaniowej, a pozostała część została przeznaczona na potrzeby syna. W związku z tym, 30% kwoty nieprzeznaczonej na własne cele mieszkaniowe winno być doliczone do podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2004. Sąd podkreślił, że istotny jest stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydatkowania środków wycofanych z kasy mieszkaniowej, a późniejsze zmiany w proporcji udziałów we współwłasności nie mają znaczenia dla możliwości skorzystania z ulgi podatkowej.Stan faktyczny
Podatnicy H. i K. D. odliczali od podatku dochodowego 30% wydatków związanych z gromadzeniem oszczędności w kasie mieszkaniowej w latach 1997-2004. W 2004 r. wycofali środki z kasy mieszkaniowej i przekazali je na rzecz dewelopera w związku z zawarciem przedwstępnej umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego na współwłasność z synem. Organ podatkowy zakwestionował możliwość odliczenia części tych środków, uznając, że tylko część została przeznaczona na własne cele mieszkaniowe podatników. Po utrzymaniu decyzji przez Dyrektora Izby Skarbowej, podatnicy wnieśli skargę do WSA w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I SA/Kr 1635/05 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 lipca 2007r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: NSA Józef Michaldo, Sędziowie: WSA Ewa Michna, WSA Anna Znamiec (spr), Protokolant: Katarzyna Dyda, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2007r., sprawy ze skargi H. D. i K. D., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...], z dnia 20 października 2005r. nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r., - s k a r g ę o d d a l a -
H. i K. D. systematycznie gromadzili środki na rachunku oszczędnościowo-kredytowym w banku prowadzącym kasę mieszkaniową. Z tego tytułu podatnicy skorzystali w latach 1997-2004 z możliwości odliczenia od podatku dochodowego od osób fizycznych 30% poniesionych wydatków. Łączna kwota wydatków w tym okresie wyniosła [...] zł. Dokonane odliczenia zostały zakwestionowane przez organ podatkowy. W 2004 r. podatnicy zakończyli okres oszczędzania w kasie mieszkaniowej i w dniu [...].06.2004 r. wypłacone zostały oszczędności z kasy mieszkaniowej w wysokości [...] zł i zgodnie z dyspozycją H. D. powyższą kwotę przekazano na rachunek [...] Konsorcjum Inwestycyjnego "[...] " w związku z zawarciem przedwstępnej umowy sprzedaży, zawartą w formie aktu notarialnego w dniu [...] .05.2004 r. pomiędzy K. i H. D. oraz A. D. a "[...]" na wybudowanie i sprzedaż lokalu mieszkalnego położonego w [...] przy ul. [...] . W umowie podatnicy określili udział wynoszący po 50 % we współwłasności lokalu mieszkalnego za kwotę [...] zł na ich rzecz i udział wynoszący 50 % na rzecz syna A. D..
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] wydał w dniu [...] .07.2005 r. decyzję Nr [...] , w której określił H. i K. D. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2004 w wysokości [...] zł. oraz kwotę nadpłaty w wysokości [...] zł. Organ podatkowy ustalił, że po zakończonym okresie oszczędzania w kasie mieszkaniowej podatnicy wpłacili na rzecz "[...]" kwotę [...] zł (w tym [...] zł - 1/2 opłat wynikających z aktu notarialnego). K. i H. D. nie przeznaczyli kwoty [...] zł zgodnie z celami systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej. Wpłaty dokonywane przez podatników były fakturowane przez "[...]" stosownie do udziału we współwłasności po 50 % dla K. i H. D.; oraz dla A. D.. Zatem wpłacona przez podatników kwota [...] zł została przeznaczona na zakup udziału we współwłasności przez A. D.. Organ podatkowy wskazał, że stosownie do art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 2001 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 134, poz. 1509) w zw. z art. 27 a ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) podatnikom, którzy zawarli umowę o kredyt kontraktowy z bankiem prowadzącym kasę mieszkaniową o systematyczne gromadzenie oszczędności, wg zasad określonych w przepisach o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego i przed dniem [...] .01.2002 r. nabyli prawo do odliczania od podatku wydatków poniesionych na cel określony w art. 27 a ust. 1 pkt cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2002 r.), przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie, prawo do odliczania od podatku dalszych kwot wpłaconych oszczędności wyłącznie na tym samym rachunku oszczędnościowo - kredytowym i w tym samym banku prowadzącym kasę mieszkaniową poniesionych od dnia 01.01.2002 r. do upływu określonego terminu systematycznego oszczędzania. Wycofane oszczędności po upływie okresu systematycznego oszczędzania określonego w umowie o kredyt kontraktowy, podatnik zobowiązany jest do wydatkowania zgodnie z celami określonymi w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, do końca roku podatkowego, w którym nastąpiło ich wycofanie. Jeżeli podatnik po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania wycofa oszczędności z kasy mieszkaniowej w danym roku podatkowym, a następnie wycofaną kwotę wydatkuje zgodnie z celami systematycznego oszczędzania w następnych latach - to ma obowiązek doliczyć do dochodu lub do podatku należnego za rok, w którym nastąpiło wycofanie kwoty uprzednio odliczone z tego tytułu.
Od wskazanej decyzji podatnicy wnieśli odwołanie, zarzucając sposób naliczenia zobowiązania podatkowego. W ocenie podatników środki wycofane z kasy mieszkaniowej zostały w całości przeznaczone zgodnie z celem systematycznego oszczędzania, a zatem podatnicy złożyli w sposób prawidłowy zeznanie roczne PIT -37 za 2004 r., wykazując nadpłatę w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł.
Po rozpoznaniu odwołania podatników Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wydał w dniu 20.10.2005 r. decyzję, Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Organ drugiej instancji wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów powołanych w uzasadnieniu decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, aby nie utracić prawa do ulgi polegającej na odliczeniu od podatku 30 % wydatków z tytułu systematycznego gromadzenia oszczędności wyłącznie na jednym rachunku oszczędnościowo - kredytowym i w jednym banku prowadzącym kasę mieszkaniową, kwoty wycofane z kasy mieszkaniowej należy przeznaczyć na cele mieszkaniowe w terminie do końca roku podatkowego, w którym nastąpiło wycofanie oszczędności po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania. W przeciwnym razie nastąpi utrata prawa do wymienionej ulgi i stosownie do art. 27 a ust. 13 pkt 4 i 5 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wystąpi konieczność doliczenia do podatku kwot poprzednio odliczonych z tego tytułu. Podatnicy na mocy przedwstępnej umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego z dnia [...].05.2004 r. nabędą nieruchomość na współwłasność z synem A. D.. Sprzedawca zobowiązał się sprzedać na rzecz podatników na współwłasność ustawową małżeńską udział wynoszący 1/4 we współwłasności lokalu mieszkalnego za cenę w kwocie [...] zł. Bez znaczenia jest, przelanie kwoty [...] zł wycofanej z kasy mieszkaniowej na rzecz sprzedawcy, gdyż na własny cel mieszkaniowy podatnicy przeznaczyli tylko część wycofanych środków z kasy mieszkaniowej, mianowicie kwotę [...] zł (w tym [...] zł tytułem opłat, wynikających z aktu notarialnego). W związku z tym, skoro podatnicy odliczyli od podatku w ramach systematycznego oszczędzania w kasie mieszkaniowej [...] zł, a na cel mieszkaniowy przeznaczyli [...]zł, to kwota [...] zł (stanowiąca 30 % od kwoty [...] zł) winna być doliczona do podatku obliczonego według skali za 2004 r. przeznaczenie części zgromadzonych w kasie mieszkaniowej oszczędności w kwocie [...] zł na rzecz zakupu przez syna udziału w lokalu mieszkalnym powoduje utratę prawa do 30 % ulgi, z której podatnicy korzystali.
Na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] podatnicy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o uchylenie decyzji jako sprzecznej z prawem. W uzasadnieniu podatnicy podnieśli, iż całość wycofanych z kasy mieszkaniowej oszczędności wpłacili do końca roku, w którym oszczędności te zostały wycofane na konto dewelopera. Powołując się przy tym na wyciągi bankowe dewelopera, faktury VAT i odpis aktu notarialnego znajdujące się w aktach sprawy. Zatem zdaniem podatników nie utracili prawa do ulgi. Podatnicy wskazali przy tym, iż przeznaczenie przedmiotowych środków na nabycie na współwłasność z synem odrębnej własności lokalu mieszkalnego stanowi przeznaczenie środków finansowych na cele ustawowo przewidziane do zachowania ulgi.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie wskazując, iż przesłanką do zachowania ulgi było przeznaczenie wycofanych z kasy mieszkaniowej środków na własny cel mieszkaniowy, a wobec nabywania nieruchomości na współwłasność z synem podatników, tylko część wpłaconych przez nich środków (po ich wycofaniu z kasy mieszkaniowej) przeznaczona była na własny cel mieszkaniowy podatników.
W dniu [...] .05.2007 r. podatnicy złożyli do Sądu pismo procesowe, przedkładając uwierzytelnioną kserokopię aneksu do przedwstępnej umowy sprzedaży oraz umowy sprzedaży z dnia [...].03.2006 r., objęte aktem notarialnym [...]. Na mocy umowy sprzedaży podatnicy zmienili strukturę udziałów we własności nabywanego lokalu mieszkalnego, nabywając udział wynoszący 2/3 części za kwotę [...] zł, a A. D. 1/3 części za kwotę [...] zł. Podatnicy nabyli zatem udział we własności lokalu mieszkalnego, którego wartość przekracza nawet wartość wycofanych środków z kasy mieszkaniowej. W ocenie podatników dla skorzystania z kwestionowanej ulgi podatkowej istotnym jest moment nabycia własności lokalu mieszkalnego.
W dniu [...] .06.2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] złożył do Sądu pismo procesowe, odnosząc się do pisma procesowego skarżących. Decyzje zostały wydane zgodnie z obowiązującym prawem na podstawie istniejącego w dniu ich wydania stanu faktycznego. Zmiana struktury udziałów w akcie notarialnym (umowie sprzedaży) z dnia [...].03.2006 r., podpisanym po dacie wydania zaskarżonych decyzji, a nawet po dacie wniesienia skargi nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Skarżący nie przeznaczyli całości wycofanych środków na własny cel mieszkaniowy, w tym samym roku podatkowym.
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym w niniejszej sprawie organy podatkowe prawidłowo, w oparciu o poczynione ustalenia przyjęły, iż podatnicy nie byli uprawnieni do odliczenia części oszczędności wycofanych z kasy mieszkaniowej w kwocie [...] zł. Podatnicy przeznaczyli bowiem na własne potrzeby mieszkaniowe jedynie część kwoty wypłaconej z kasy mieszkaniowej, a gromadzonej w kasie mieszkaniowej w latach 1997-2004, przeznaczyli jedynie zgodnie z celami systematycznego oszczędzania kwotę [...] zł. Zatem różnica ([...]) nie stanowiła wydatków, co do których przysługiwało prawo skorzystania z ulgi. W konsekwencji 30% kwoty [...] zł. winno być doliczone do podatku dochodowego od osób fizycznych obliczonego za rok 2004.
Bezsporne są ustalenia organów podatkowych, iż [...] czerwca 2004 r. podatnicy wycofali z kasy mieszkaniowej zgromadzone środki i przeznaczyli te środki na zakup lokalu mieszkalnego od dewelopera, jednakże przedwstępna umowa sprzedaży przedmiotowego lokalu stanowiła, iż był on nabywany na współwłasność podatników i ich syna, przy czym udział podatników wynosił Vz. Dlatego też organy podatkowe słusznie uznały, iż zgodnie z przedwstępną umową na nabycie 1/2 części przedmiotowej nieruchomości podatnicy przeznaczyli tylko kwotę [...] zł. (z umowy wynika bowiem, że deweloper sprzeda udziały we współwłasności za cenę [...] zł. każdy), przy czym po wycofaniu środków z kasy mieszkaniowej podatnicy dokonali wpłaty na rzecz dewelopera kwoty [...] zł. Dlatego też bez znaczenia jest, iż po wycofaniu środków z kasy mieszkaniowej zostały one przelane na rachunek dewelopera. Tylko bowiem część tych środków była przeznaczona na własne potrzeby podatników, pozostała zaś część na potrzeby syna. Zgodnie z przedwstępną umową sprzedaży podatnicy byli przed dniem wycofania środków z kasy mieszkaniowej zobowiązani do zapłaty na rzecz dewelopera zadatku w kwocie [...] zł. Pozostała kwota przypadająca na udział skarżących w przedmiotowej wpłacona po wycofaniu środków z kasy mieszkaniowej wyniosła [...] zł. (w tym [...] zł.). Bezsporne są okoliczności wycofania środków z kasy mieszkaniowej, nabywania nieruchomości na współwłasność podatników i syna, w tym wielkości udziałów we współwłasności zgodnie z przedwstępną umową sprzedaży.
Stosownie do art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 21 listopada 2001 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 134, poz. 1509) w zw. z art. 27 a ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r., Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) podatnikom, którzy zawarli umowę o kredyt kontraktowy z bankiem prowadzącym kasę mieszkaniową o systematyczne gromadzenie oszczędności, wg zasad określonych w przepisach o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego i przed dniem 01.01. 2002 r. nabyli prawo do odliczania od podatku wydatków poniesionych na cel określony w art. 27 a ust. 1 pkt cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w brzmieniu obowiązującym przed 01.01.2002 r.), przysługuje na zasadach określonych w tej ustawie, prawo do odliczania od podatku dalszych kwot wpłaconych oszczędności wyłącznie na tym samym rachunku oszczędnościowo - kredytowym i w tym samym banku prowadzącym kasę mieszkaniową poniesionych od dnia 01.01.2002 r. do upływu określonego terminu systematycznego oszczędzania. Wycofane oszczędności po upływie okresu systematycznego oszczędzania określonego w umowie o kredyt kontraktowy, podatnik zobowiązany jest do wydatkowania zgodnie z celami określonymi w art. 8 ust. 1 cyt. ustawy o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego, do końca roku podatkowego, w którym nastąpiło ich wycofanie.
Zgodnie z przepisem art. 27 a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. Dz. U. z 1993 r., Nr 90, poz. 416 z późn. zm.) podatek dochodowy od osób fizycznych zmniejsza się jeżeli w roku podatkowym podatnik systematycznie gromadził oszczędności wyłącznie na jednym rachunku oszczędnościowo - kredytowym i w jednym banku prowadzącym kasę mieszkaniową, według zasad określonych w odrębnych przepisach. Na mocy ust. 13 Jeżeli podatnik skorzystał z odliczeń od dochodu lub podatku z tytułu wydatków poniesionych na cele określone w ust. 1 pkt 1 i 2, a następnie wycofał oszczędności z kasy mieszkaniowej, z wyjątkiem gdy wycofana kwota po określonym w umowie o kredyt kontraktowy okresie systematycznego oszczędzania została wydatkowana zgodnie z celami systematycznego oszczędzania na rachunku prowadzonym przez tę kasę - do dochodu, podatku należnego za rok, w którym zaistniały te okoliczności, dolicza się odpowiednio kwoty poprzednio odliczone z tych tytułów.
Katalog celów mieszkaniowych, na realizację których mogą zostać wydatkowane środki gromadzone, a następnie wycofane z kasy mieszkaniowej określa art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1070 z późn. zm.), zgodnie z którym celami mieszkaniowymi są służące zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych kredytobiorcy:
1) nabycie, budowa, przebudowa, rozbudowa lub nadbudowa domu albo lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość,
2) uzyskanie spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej albo prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego,
3) remont domu albo lokalu, o których mowa powyżej, z wyjątkiem bieżącej konserwacji i odnowienia mieszkania,
4) spłata kredytu na wymienione cele w pkt 1 -3,
5) nabycie działki budowlanej lub jej części pod budowę domu jednorodzinnego lub budynku mieszkalnego, w którym jest lub ma być położony lokal mieszkalny kredytobiorcy.
Jak wynika z powyższego przepisu cele mieszkaniowe mają służyć zaspokojeniu własnych potrzeb mieszkaniowych, a nie potrzeb mieszkaniowych osób trzecich. Skarżący w dacie wydatkowania środków uprzednio gromadzonych w kasie mieszkaniowych część tych środków przeznaczyli na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych syna. Późniejsze zmiany w proporcji udziałów we współwłasności nie może mieć w ocenie Sądu znaczenia dla możliwości skorzystania z ulgi podatkowej, gdyż za istotny należy uznać stan prawny i faktyczny istniejący w dacie wydatkowania środków wycofanych z kasy mieszkaniowej. Wskazać również należy, że zgodnie z art. 27 ust. 13 pkt 4 i 5 cyt. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnicy są obowiązani do wydatkowania środków wycofanych z kasy mieszkaniowej na cele wymienione w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy do końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło ich wycofanie.
Zakres kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że Sąd sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem, Sąd sprawdza, czy wydanie decyzji nastąpiło zgodnie z przepisami prawa materialnego, procesowego, a naruszenie prawa mające lub mogące mieć wpływ na wynik sprawy skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji zgodnie z przepisem art. 145 par. 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).
W związku z powyższym, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego lub procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając ją za zgodną z prawem, skargę oddalił na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło