I SA/Kr 167/10

WyrokWSA w Krakowie2010-04-27

Skład orzekający: WSA Jarosław Wiśniewski, WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przychód ze sprzedaży nieruchomości, którego termin płatności został przesunięty aneksem do umowy sprzedaży na okres późniejszy niż dwa lata od daty zawarcia umowy, może być zwolniony z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) i e) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli środki uzyskane z tej sprzedaży (lub środki z innych źródeł) zostały przeznaczone na nabycie innych nieruchomości lub spłatę kredytu w terminie dwóch lat od daty zawarcia umowy sprzedaży?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przychód ze sprzedaży nieruchomości powstaje z chwilą skutecznego zawarcia umowy sprzedaży, niezależnie od faktycznego otrzymania zapłaty. Zwolnienie podatkowe na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 32 lit. a) i e) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wymaga faktycznego powiększenia majątku podatnika wskutek zbycia nieruchomości. Przesunięcie terminu płatności poza okres dwuletni od zbycia nieruchomości, a także brak faktycznego nabycia nieruchomości w tym terminie (np. poprzez kompensatę wierzytelności, które nie były wymagalne), pozbawia podatnika prawa do skorzystania z ulgi. W związku z tym, sąd oddalił skargę, uznając decyzję Dyrektora Izby Skarbowej za zgodną z prawem.
Stan faktyczny
Skarżący S. B. sprzedał działkę za 6.000.000,00 zł, z terminem płatności do 31 grudnia 2007 r. Następnie aneksem termin ten przesunięto do 31 grudnia 2009 r. Skarżący zadeklarował przeznaczenie części przychodu na cele mieszkaniowe i złożył PIT-23. Organ podatkowy uznał, że skarżący nie spełnił warunków do zwolnienia z podatku dochodowego, ponieważ nie wydatkował przychodu na cele mieszkaniowe w terminie dwóch lat od sprzedaży, a środki na zakup lokalu pochodziły z kredytu, a nie bezpośrednio ze sprzedaży, oraz że porozumienie o kompensacie wierzytelności było nieważne z powodu niewymagalności wierzytelności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I SA/Kr 167/10 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2010r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski (spr), Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek, WSA Urszula Zięba, Protokolant: Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2010r., sprawy ze skargi S. B., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 15 grudnia 2009r. nr [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, - skargę oddala - Zaskarżoną decyzją z dnia 15.12.2009r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 30.09.2009 r. nr [...] określającej S. B. zobowiązanie w formie ryczałtu w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 587.492,00 zł od przychodu w kwocie 5.874.920,00 zł. uzyskanego z odpłatnego zbycia niezabudowanej działki nr [...] o pow. 47a 84 m2 położonej w K. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że organ pierwszej instancji ustalił ,iż zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...] z dnia 27.12.2006 r. S. B. sprzedał Spółce "B " spółka z o.o. nieruchomość utworzoną z niezabudowanej działki nr [...] o pow. 47a 84m2 w K. za cenę w 6.000.000,00 zł. Strony umowy postanowiły, że cała cena w kwocie 6.000.000,00 zł. zostanie zapłacona sprzedającemu przez stronę kupującą w terminie do 31 grudnia 2007r., jednorazowo na konto wskazane przez sprzedającego. Na podstawie art. 28 ustawy o podatku dochodowym w dniu 09.01.2007 r. wpłynęła do Urzędu Skarbowego deklaracja PIT-23 i oświadczenie o przeznaczeniu kwoty 5.874.920,00 zł. na cele określone w art. 21 ust. l pkt 32 lit. a i e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Termin rozliczenia upłynął dnia 27.12.2008 r. Po upływie okresu dwóch lat organ podatkowy I instancji wszczął postępowanie podatkowe i wezwał podatnika do rozliczenia się z wydatkowania kwoty uzyskanego przychodu ze sprzedaży nieruchomości. Z dokumentów nadesłanych pismem [...] przez Urząd Skarbowy ustalono, iż w dniu 30.08.2007 r. zgodnie z aktem not. Rep. [...] został sporządzony aneks do umowy sprzedaży z dnia 27.12.2006 r. w którym został zmieniony termin zapłaty całej ceny sprzedaży. Strony postanowiły, że cała cena w kwocie 6.000.000,00 zł. zostanie zapłacona w terminie do 31 grudnia 2009 r. jednorazowo na konto wskazane przez sprzedającego. Organ ustali również , iż prawo do w/w nieruchomości nabył podatnik na podstawie umowy sprzedaży z dnia 17.05.2006 r. a zatem sprzedaż nieruchomości nastąpiła przed upływem pięciu lat od daty jej nabycia co stanowi źródło przychodu o którym mowa w art. 8 ust 1 pkt 8 ustaw z dnia 26 lipca 199 1. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. Nr 14, póz. 176 z 2000r. z późn. zm.) dalej określanej jako u.p.d.o.fiz. Natomiast w myśl uregulowań art. 28 ust 2 i 2a ww. ustawy od dochodu ze sprzedaży praw majątkowych określonych w art. 10 ust 1 pkt 8 lit. a-c w/wym. ustawy, ustala się podatek w formie ryczałtu w wysokości 10 % uzyskanego przychodu. Naczelnik Urzędu Skarbowego decyzją z dnia 30.09.2009 r. określił S.B. wysokość zryczałtowanego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 587.492,00 zł. od przychodu w kwocie 5.874.920,00 zł. uzyskanego z odpłatnego zbycia niezabudowanej działki nr [..] o pow. 47a 84m2 położonej w K. dnia 27.12.2006 r., zgodnie z aktem notarialnym Rep. [...] Od tej decyzji złożone zostało odwołanie z dnia 08.10.2009 r. w którym podniesiono , że ze sprzedaży w/w nieruchomości do tej pory podatnik nie uzyskał i istnieje wysokie prawdopodobieństwo, iż nigdy nie uzyska jakiegokolwiek przychodu. Ponadto do odwołania dołączono dokumenty potwierdzające wydatkowanie kwoty 6.305.078,80 zł. 1. Akt not. Rep. [...] z dnia 17.11.2008 r. dotyczący zakupu lokalu mieszkalnego nr 2 położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] w K. za kwotę 1.700.000,00zł. Zgodnie z par. 5 opisanego aktu, kupujący zobowiązuje się zapłacić całość ceny sprzedaży w terminie do dnia 17.02.2009 r. za środki pochodzące z kredytu bankowego. 2. Porozumienie w sprawie kompensaty wzajemnych wierzytelności zawarte w dniu 18.12.2008 r. z którego wynika że "B" sp. z o.o. dokonuje potrącenia swoich zobowiązań wobec podatnika w kwocie 4.605.078.80 zł. poprzez sprzedaż 13 lokali mieszkalnych w budowanym budynku wielorodzinnym w K. przy ul. [...] . Zgodnie z pkt. 5 porozumienia "B" sp. z o.o. jest zwolniona z obowiązku zapłaty ceny za działkę nr [...], gdyż następuje wzajemne potrącenie wierzytelności w kwocie 4.605.078,80 zł. Organ odwoławczy oceniając materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie zwrócił uwagę na treść przepisu art. 21 ust. l pkt 32 lit. a) i e) ustawy z dnia 26 lipca 1991 r o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz.U. z 2000r. Nr 14, póz. 176 ze zm. ) w brzmieniu obowiązującym w roku 2006, z którego wynika, że wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. l pkt 8 lit. a)-c): a) w części wydatkowanej na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży, budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie, gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie przeznaczonych pod budowę budynku mieszkalnego, w tym również gruntu lub udziału w gruncie albo prawa wieczystego użytkowania gruntu lub udziału w takim prawie z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, remont lub modernizację własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację - na cele mieszkalne - własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego, położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, e) w części wydatkowanej, nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży, na spłatę kredytu lub pożyczki, a także odsetek od kredytu lub pożyczki zaciągniętych na cele, o których mowa w lit. a), w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo - kredytowej, mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w tym również na spłatę kredytu lub pożyczki oraz odsetek od tego kredytu lub pożyczki zaciągniętych przed dniem uzyskania tych przychodów. Jak wynika z powyższych przepisów, mimo generalnej zasady, że sprzedaż nieruchomości jest źródłem przychodów podlegających opodatkowaniu, w ustawie przewidziano szereg zwolnień przedmiotowych, po spełnieniu przez podatnika określonych warunków. Zwolnienie, o którym mowa w art. 21 ust. l pkt 32 lit. a) i e) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest zwolnieniem z mocy prawa i przysługuje podatnikowi jeżeli spełni on określone przepisami warunki, którymi są: 1) wydatkowanie przychodu na cele mieszkaniowe, 2) dokonanie tej czynności przed upływem terminu dwuletniego. Spełnienie tych warunków łącznie, a więc wydatkowanie przychodu na określony cel i w określonym czasie, powoduje nabycie i zrealizowanie zwolnienia podatkowego (uchwała 7 sędziów NSA w Warszawie z dnia 23.06.2003r., FPS 1/03, ONSA 2003/4/117). Zwolnienie to dotyczy konkretnej osoby fizycznej, która jest podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. l cyt ustawy. W stanie faktycznym zaistniałym w przedmiotowej sprawie organ odwoławczy uznał, że zwolnienie powyższe nie będzie przysługiwało podatnikowi , gdyż nie wydatkował w całości przychodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości na cele określone w przepisie art. 21 ust. l pkt 32 lita) lub lit. e) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w odniesieniu do załączonych do odwołania dokumentów, nie mogą być one uznane jako wydatki uprawniające do zwolnienia na podstawie art. 21 ust. l pkt 32 lit. a lub e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ponieważ: 1)w przedmiotowej sprawie, do skorzystania przez odwołującego się ze zwolnienia z opodatkowania musiałby być spełniony warunek, by środki ze sprzedaży działki nr [..] zostały wydatkowane na spłatę kredytu bankowego na zakup lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w budynku nr [...] przy ul. [...] , a tymczasem zapłata za w/w lokal nastąpiła z kredytu bankowego, czyli z innego źródła. 2) z porozumienia wynika, iż będzie podatnik właścicielem 13 mieszkań w realizowanej inwestycji tj. w budowanym budynku wielorodzinnym w K., przy ul. [...]. Jednakże nie nastąpiło nabycie tych nieruchomości. Na to rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust 2 i art. 21 ust 1 pkt 32a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W związku z tymi zarzutami wniesiono o uchylenie rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia . W uzasadnieniu skargi podniesiono , iż cena sprzedaży działki nr [...] nie została zapłacona , a w konsekwencji przychód ze sprzedaży działki nie został osiągnięty . Zwrócono uwagę , iż w wyniku aneksu do umowy w dniu wydania decyzji przez organy podatkowe obu instancji termin płatności jeszcze nie nadszedł. Skarżący nie mógł żądać od kupującego zapłaty ceny sprzedaży gdyż jego roszczenie nie wobec "B" Spółka z o.o. nie było wymagalne . Zdaniem skarżącego jest on uprawniony do przeznaczenia przychodu z tytułu sprzedaży działki nr [...] w terminie dwóch lat od dnia osiągnięcia przychodu . Nie jest zatem stanie wydatkować przychodu na zakup innej nieruchomości przed rzeczywistym uzyskaniem przychodu z tytułu sprzedaży Skarżący zarzucił ponadto , iż od dnia zawarcia umowy sprzedaży z dnia 27 grudnia 2006 r. wydatkował na zakup innych nieruchomości kwotę przekraczającą przychód z tytułu sprzedaży działki nr [...] W dniu 17.11. 2008 r. zakupił bowiem lokal mieszkalny nr [...] w nieruchomości przy ul. [...] za kwotę 1.700.000 zł Natomiast w dniu 18.12. 2008 r. zawarł porozumienie z "B" sp. z o.o. dotyczące kompensaty wzajemnych wierzytelności. Na podstawie tegoż porozumienia skarżący przeznaczył 4.605.078 ,80 zł m na zakup trzynastu lokali mieszkalnych , które zostały zakupione w dniu 22.12.2009 r. Dodatkowo skarżący zarzucił , iż stanowisko organów podatkowych jest niespójne albowiem jeśli przyjąć , iż przychód ze sprzedaży działki nr [...] osiągnął w dniu 27.12. 2006 r. to bezcelowe jest badanie źródła pochodzenia środków wydatkowanych na zakup innych nieruchomości . Postępowanie organów zakłada zatem fikcje prawną , że przychód ze sprzedaży został osiągnięty w dniu sprzedaży działki podczas gdy przychód ten w ogóle nie został osiągnięty i nie powinien podlegać opodatkowaniu . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji . Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja ta nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Istota sporu ogniskuje się wokół dwóch problemów; pierwszy dotyczy kwestii momentu uzyskania przychodu o którym mowa w art. 10 ust 1 pkt 8 u.p.d.o.fiz.. , drugi wiąże się z możliwością zwolnienia tych przychodów z opodatkowania w części wydatkowanych na cele określone w art. 21 ust 1 pkt 32 lit a i e u.p.d.o.fiz. Odpowiadając na pierwszy zarzut uznać należy , iż jest on bezpodstawny albowiem nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach prawa . Zgodnie z art. 11 ust 1 cyt ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Z definicji pojęcia przychodu jako świadczenia otrzymanego czy też w niektórych przypadkach postawionego do dyspozycji wnosić można iż przychód w postaci pieniędzy lub wartości pieniężnych powstaje w momencie otrzymania ich przez podatnika lub w momencie postawienia ich do dyspozycji podatnika. Nie można również utożsamiać momentu powstania przychodu na zasadach ogólnych z faktem wymagalności świadczenia. Wymagalność nie oznacza bowiem postawienia świadczenia do dyspozycji podatnika. Niemniej jednak analiza art. 11 u.p.d.o.fiz wskazuje , iż definicja przychodu wyprowadzona na podstawie ww. przepisu ma charakter generalny, a zatem będzie ona w użyciu wówczas, gdy zastosowania nie będą znajdować regulacje szczegółowe, inaczej opisujące danego rodzaju przychód. Pamiętać również należy, że przepisy art. 11 u.p.d.o.f. należy interpretować w powiązaniu z przepisami art. 10 oraz 12-20 u.p.d.o.f., co pozwala na ustalenie, czy dana kwota lub świadczenie przynależy do któregokolwiek ze źródeł przychodów podatkowych. Odpłatne zbycie nieruchomości, które nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej jest odrębnym źródłem przychodów podatkowych, Ustawodawca w przypadku źródła przychodów, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, przyjmuje specyficzną konstrukcję przychodu. Jest on bowiem określony inaczej niż w sposób ogólny, zarówno co do momentu uzyskania, jak i przedmiotu. Co do zasady zatem, przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Mamy tu do czynienia zarówno z innym określeniem momentu uzyskania przychodu, jak i z określeniem przedmiotu stanowiącego przychód. W związku z powyższym określeniem uważa się, iż przychód z tytułu odpłatnego zbycia powstaje z chwilą skutecznego zawarcia umowy. Z art. 19 w związku z art. 28 ust. 2 powyższej ustawy wynika, że uzyskanie przychodu następuje w dacie zawarcia umowy sprzedaży. Bez znaczenia przy tym źródle przychodu jest moment faktycznego uzyskania pieniędzy oznaczonych w umowie (wyrok NSA z dnia 26 maja 1997 r., I SA/Ka 86/96, niepubl.). Przychodem ze sprzedaży nieruchomości jest jej wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Dla wystąpienia przychodu wystarczy zatem samo zawarcie umowy sprzedaży, która musi określać cenę z mocy art. 535 k.c. Ta specyficzna konstrukcja powstania przychodu wyłącza przewidziany w art. 11 ust. 1 ustawy z 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wymóg otrzymania lub postawienia do dyspozycji podatnika pieniędzy czy wartości pieniężnych, co wynika z samego art. 11, który przewiduje inne unormowanie powstania przychodu w art. 19 (wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., III SA 7/98, niepubl.). Art. 19 ust. 1 u.o.p.d.fiz. jest przepisem szczególnym, określającym wysokość przychodu ze źródeł, określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 tej ustawy. Wprowadza on w stosunku do tych przychodów zasadę memoriałową, zgodnie z którą obowiązek podatkowy pozostaje niezależnie od tego, czy podatnik faktycznie otrzymał do dyspozycji pieniądze lub inne wartości, a więc czy cena ta została faktycznie zapłacona. Jest to odstępstwo od zasady kasowej, wyrażonej w stanowiącym lex generalis art. 11 ust. 1 tej ustawy Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy , iż przychód ze sprzedaży nieruchomości w dniu 27 grudnia 2006 r. powstał z chwilą jej sprzedaży czyli dokładnie w te j samej dacie . Spór w niniejszej sprawie sprowadzić należy do wykładni art. 21 ust. 1 punkt 32 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w brzmieniu z 2006 roku. Przepis ten stanowił, iż wolne od podatku dochodowego są przychody uzyskane ze sprzedaży nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 punkt 8 lit. a-c, w części wydatkowanej nie później niż w okresie dwóch lat od dnia sprzedaży na nabycie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem. W orzecznictwie sądowym można spotkać się ze stanowiskiem , iż finansowanie wydatków mieszkaniowych ze środków pochodzących z kredytu nie jest tożsame z wydatkowaniem przychodu ze sprzedaży nieruchomości, gdyż nie została zachowana zasada tożsamości źródła przychodów w zakresie zwolnienia i wydatkowania przychodów. (Wyrok z 12.02.2008 r. sygn. akt I SA/Kr 151/07) Można się spotkać jednak i z innym poglądem , iż interpretując ww. przepis należy się odwoływać nie tyle do literalnej jego redakcji, ile do ratio legis przepisu. Otóż intencja Ustawodawcy wyrażona w tym przepisie była taka, aby w ciągu dwóch lat od zbycia nieruchomości zaspakajającej potrzeby mieszkaniowe podatnik nabył nową nieruchomość zaspakajającą takie potrzeby. Przychodem jest wszelkie przysporzenie w majątku podatnika - czy to pochodzące ze zbycia nieruchomości, czy też ze źródeł innych, np. kredytu bankowego. Z punktu widzenia celu art. 21 ust. 1 punkt 32 ustawy jest kwestią obojętną, czy nabycie nowej nieruchomości nastąpi z jednej, czy z drugiej części majątku podatnika. Nie można poprzestawać więc na literalnym brzmieniu przepisu i wymagać, aby nabycie nieruchomości nastąpiło bezpośrednio "ze środków" pochodzących ze zbycia. Przepis ten należy interpretować z uwzględnieniem jego celu - chodzi o nabycie z majątku powiększonego po zbyciu i wskutek zbycia nieruchomości, a to nabycie musi nastąpić w ciągu dwóch lat od zbycia. Istotne jest nie to, skąd bezpośrednio, "wprost" pochodzą środki na nabycie nowej nieruchomości mieszkaniowej, lecz to, że w ciągu dwóch lat podatnik, po uprzednim powiększeniu swojego majątku o środki pochodzące ze zbycia takiej nieruchomości, taką samą część - obojętnie skąd pochodzącą - przeznaczył na nabycie innej nieruchomości zaspokajającej jego potrzeby mieszkaniowe. Niemniej jednak zauważyć należy , iż i w tym przypadku warunkiem koniecznym jest faktyczne powiększenie majątku podatnika wskutek zbycia nieruchomości . Jeżeli natomiast podatnik w sposób jednoznaczny pozbawia się powiększenia tego majątku poprzez umowne przesunięcie terminu płatności poza okres dwuletni od zbycia nieruchomości sam pozbawia się uprawnienia do skorzystania z ulgi z art. 21 ust 1 pkt 32 u.p.d.o.fiz. Nie uzyskując bowiem żadnych środków ze sprzedaży jak również roszczenia majątkowego o zapłatę ( należność nie jest wymagalna ) nie powiększa swojego majątku. A zatem zakup lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. za środki pochodzące z kredytu w okresie dwuletnim od czasu sprzedaży działki nr [...] nie może uprawniać z podatku na podstawie ww. przepisów . Zdaniem sądu również nie można zgodzić się , iż skarżący dokonał wydatkowania kwoty 4.305.078,80 zł na zakup trzynastu lokali mieszkalnych w oparciu o zawarte w dniu 18 grudnia 2008 r. z "B" Sp. z o.o. porozumienie dotyczące kompensaty wzajemnych wierzytelności . Analiza treści normy prawnej sformułowanej w art. 21 ust. 1 pkt 32 u.p.d.o.fiz. w szczególności użyte w nim słowa "w części wydatkowanej na nabycie" prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wolny od podatku jest przychód wydatkowany w części na definitywne nabycie nieruchomości, tzn. skutkujące przeniesieniem własności. W ocenie Sądu zakwestionowanie przez organ podatkowy ww. porozumienia jako spełniającego przesłankę wydatku poniesionych na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 32 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych jest uzasadnione. Z porozumienia w sprawie wzajemnych kompensat wierzytelności wynikało, że skarżącemu przysługiwała wierzytelność wobec "B"sp. z o.o. z tytułu sprzedaży działki nr [...] natomiast "B" sp. z o.o. posiadał wierzytelność z tytułu sprzedaży S. B. lokali mieszkalnych za kwotę 4.605.078,80 zł. Strony porozumienia ustaliły , iż S. B. z dniem podpisania umowy został zwolniony z obowiązku zapłaty ceny za zakupione lokale mieszkalne, gdyż nastąpiło wzajemne potracenie wierzytelności w kwocie 4.605.078,80 zł. Skarżący pomimo dołączenia do akt sprawy porozumienia , z którego wynikało , iż zakupił wymienione w nim lokale mieszkalne nie przedstawił żadnego dokumentu, który by tę okoliczność potwierdzało. Natomiast z dołączonego do skargi aktu notarialnego nr [...] wynika , iż sprzedaż lokali , o których mowa w ww. porozumieniu nastąpiła dopiero w dniu 22 grudnia 2009 r. a zatem po upływie ustawowego terminu. Wobec tego skarżący nie nabył przedmiotowej nieruchomości w okresie dwóch lat od sprzedaży działki nr [...] jak i w dniu wydania decyzji przez organy podatkowe obu instancji . Analiza treści normy prawnej sformułowanej w art. 21 ust. 1 pkt 32 cyt . ustawy podatkowej, a w szczególności użyte w nim słowa "w części wydatkowanej na nabycie" prowadzi do jednoznacznego wniosku, że wolny od podatku jest przychód wydatkowany w części na definitywne nabycie nieruchomości tzn. skutkujące przeniesieniem własności. Na marginesie zaznaczyć należy , iż samo porozumienie w sprawie kompensaty z dnia 18.12.2008 r. wywołuje szereg wątpliwości co do jego ważności. Przede wszystkim zwrócić należy uwagę, iż dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika , iż termin płatności należności za sprzedaż działki nr [...] w wyniku aneksu do umowy z dnia 27.12.2006 r. został przesunięty na dzień 31.12 2009 r. Zatem wierzytelność ta nie była w dniu sporządzania porozumienia wymagalna. Skarżący okoliczność tą potwierdził w skardze podnosząc , iż wierzytelność ta nie była wymagalna także na dzień wydania decyzji przez organ podatkowy drugiej instancji czyli w dniu 15.12. 2009 r. Przez wymagalność należy rozumieć stan, w którym wierzyciel ma prawną możliwość żądania zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności. Jest to stan potencjalny, o charakterze obiektywnym, którego początek następuje od chwili, w której wierzytelność zostaje uaktywniona. Zatem nie można zgodzić się z postanowieniami porozumienia z dnia 18.12. 2008 r. iż ww. wierzytelność jest wymagalna i może być potrącona w rozumieniu art. 498 kc. Jeśli wierzytelności potrącającej spółki nie były wymagalne w momencie złożenia oświadczenia o potrąceniu, to w świetle art. 498 § 1 k.c. nie mogły być one objęte potrąceniem, a w konsekwencji nie dotyczy ich skutek potrącenia, o którym mowa w art. 498 § 2 k.c ( Wyrok z 12.04.2007 r. sygn. akt II FSK 1600/06 ) Również "B" Sp. z o.o. w umowie kompensaty z dnia 18.12. 2008 r. zawartej w zwykłej formie pisemnej , powołuje się na potrącenie swoich zobowiązań wobec S. B. poprzez sprzedaż lokali mieszkalnych, podczas gdy sprzedaż ta nastąpiła dopiero w dniu 22.12. 2009 r. W tym też dniu strony umowy ponownie dokonały potrącenia wzajemnych wierzytelności w kwocie 4.574.085,00 zł. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski należy powiedzieć, iż brak jest ustawowych przesłanek do uwzględnienia skargi, w związku z czym należało ją oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło