I SA/Kr 1677/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.D. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.08.2010r. , nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.08.2010r. , nr [...], w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy i przesłanych dokumentów K. D. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe a mieszka w domu będącym własnością rodziny. Zatrudniony jest w "B" S.A. i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 2755,46 zł. netto , miesięcznie (dowód: zaświadczenie z zakładu pracy, z dnia 20.01.2011r. ) przy czym podaje iż jest to kwota 2 853 zł. netto. a od 01.02.2011r. wynosić ona będzie ok. 2300 zł. K.D. w 2009r. osiągnął dochód w wysokości 49 176,97 zł. Jego średnie miesięczne wydatki obejmują : koszty dojazdów – ok. 200 zł. , koszty mediów – ok. 300 zł., koszty lekarstw – ok. 200 zł., ratę z tytułu zobowiązań wobec Banku PEKAO S.A. w wysokości 746,83 zł. , ratę z tytułu zobowiązań wobec Raiffeisen Bank Polska S.A. w wysokości 1061,35 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Rozpatrując przedmiotowy wniosek należy zwrócić uwagę na dwie zasadnicze kwestie bezpośrednio rzutujące na rozstrzygnięcie. Po pierwsze podkreślić trzeba , iż strona skarżąca nie wywiązała się w pełni z nałożonego na nią obowiązku przesłania odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zarządzeniem z dnia 17.12.2010r. wezwana została bowiem do przedłożenia m.in. wyciągów z kont bankowych, obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem przesłany wyciąg z konta osobistego z Raiffeisen Bank Polska S.A. z dnia 25.01.2011r. obejmuje tylko okres od dnia 27.12.2010r. do dnia 25.01.2011r. i praktycznie nie obrazuje żadnych transakcji, a wyciąg z konta w PEKAO S.A. nie został w ogóle przesłany, mimo, iż termin do wykonania zarządzenia został wnioskodawcy przedłużony. Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem ich charakteru , wielkości i posiadanych środków trwałych . Brak dokładnych danych w tym zakresie, których obiektywnym obrazem byłyby wyciągi z kont bankowych znacznie utrudnia ten zabieg a nawet może prowadzić do uniemożliwienia rzeczywistej analizy dotyczącej zdolności płatniczych strony skarżącej. Po drugie natomiast trudno przypisać sytuacji strony skarżącej znamiona wyjątkowości. Wynagrodzenie K.D. jest znacznie większe od najniższego wynagrodzenia za pracę w 2011r. ( zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 5 października 2010 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2011 r. Dz.U. z 2010r., nr 194, poz. 1288 wynosi ono 1386 zł) a miesięczne spłacanie rat kredytów na poziomie 1808,18 zł. (1061,35 zł. + 746,83 zł. ) wyklucza zdaniem orzekającego możliwość zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych na etapie gdzie wpis od skargi wynosi 500 zł. Trudno bowiem akceptować sytuację, w której strona skarżąca dawała by pierwszeństwo zobowiązaniom prywatnym przed publicznoprawnymi, zwłaszcza w przypadku kiedy pomoc finansowa dla niej miałaby pochodzić ze Skarbu Państwa. W związku z zaistniałymi okolicznościami, wnioskodawca, powinien więc liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania mu pomocy.(por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08) Wobec tego, mając na względzie fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, K.D. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09). Stąd też żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).