I SA/Kr 1720/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.S., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 03.08.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 03.08.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanego oświadczenia A.S. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem K.S. ur. w 1992r. oraz córkami : P.S. ur. w 1995r. i K.S. ur. w 2002r. Na dochód rodziny składają się; pensja A.S. w wysokości 1 293, 60 zł., renta rodzinna K.S. w wysokości 302,10 zł. i renty P. i K. S. po 294,07 zł., każda. Część z tych pieniędzy zajęta jest wskutek prowadzonej egzekucji. Strona skarżąca posiada oszczędności w wysokości 3000 zł. Jest właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 10 a, wspólnie z synem mieszkania o pow. 30,79 m2 a wraz z trójka dzieci jest z kolei właścicielką niewykończonego domu o pow. 200 m2 i nieruchomości rolnej o pow. 10 a. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego, z dnia 10.10.2007r. sygn. akt [...] A.S. nabyła po zmarłym R.P. ¼ część spadku o wartości 344 706 zł. W skład masy spadkowej weszły: - niezabudowana działka nr [...] położona w K. o pow. 0,4310 ha o wartości 387 900 zł. – środki pieniężne zgromadzone na rachunku lokaty terminowej i koncie Złoty Sezam w wysokości 241 343,45 zł., - jednostki uczestnictwa w Pionier Pekao Investments o wartości 82 086,96 zł., - papiery wartościowe na koncie Biura Maklerskiego Banku BPH S.A. o wartości 335 495,80 zł., - certyfikaty depozytowe zapisane na rachunku bankowym papierów wartościowych Domu Maklerskiego Pekao o wartości 332 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sadowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. A.S. ma wprawdzie na utrzymaniu trójkę dzieci, otrzymuje jednak stały miesięczny dochód, jest współwłaścicielką lub właścicielką w/w nieruchomości. Buduje również dom. Do tej pory wydała na ten cel 145 200 zł. a na faktury zakupiła towary i usługi w kwocie 119 681 zł. Posiada również oszczędności w wysokości 3000 zł. , które wystarczają na pokrycie kosztów związanych z procesem. Mając więc na względzie fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż A.S. nie wykazała dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p.zm.).