I SA/Kr 173/15

|Sygn. akt I SA/Kr 173/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 lipca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Agnieszka Jakimowicz, WSA Ewa Michna, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2015 r., sprawy ze skargi A. O. – G., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 12 listopada 2014 r. Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r., - s k a r g ę o d d a l a - Decyzją z dnia 12 listopada 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza K. – Z. z dnia 10 lipca 2014r. nr [...] w sprawie ustalenia A. O.-G. (dalej skarżący) wysokości zobowiązania podatkowego opłacanego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 w kwocie 7.457 zł. W uzasadnieniu decyzji Kolegium podało, że organ I instancji prawidłowo ustalił na podstawie danych z ewidencji gruntów oraz oględzin budynków stanowiących własność skarżącego powierzchnię gruntów, jak również powierzchnię użytkową budynków. Budynki, w skład których wchodził: 3 stanowiskowy budynek garażowy, magazyn sprzętu żywnościowego Nr 4 oraz budynki Nr 1 i Nr 2, zostały skarżącemu zwrócone przez Skarb Państwa, reprezentowany przez Zarząd Infrastruktury Wojskowej na przełomie lat 80-tych i 90-tych. Skarżący jako właściciel gruntu, jest wobec powyższego zobowiązany do zapłaty podatku również od powierzchni znajdujących się na gruncie budynków. Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania, że posiadaczem samoistnym gruntów na których posadowione są budynki, jest jednostka Skarbu Państwa. Kolegium powołało się przy tym między innymi na wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 grudnia 2012r. sygn. akt I ACa 509/12, w którym zostało między innymi stwierdzone, że Skarb Państwa – Zarząd Infrastruktury Wojskowej w okresie od sierpnia 2000 do sierpnia 2011r. nie był posiadaczem przedmiotowej nieruchomości. Z ustaleń tego Sądu wynikało, że Skarb Państwa w szeregu swoich zachowań manifestował brak zamiaru władania nieruchomością i nie można uznać, aby był posiadaczem samoistnym. W związku z powyższym to skarżący, jako właściciel przedmiotowych nieruchomości, jest zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości. W skardze na powyższą decyzję, skarżący domagał się jej uchylenia, wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Uzasadniając skargę podniósł, że w latach 50-tych sporne grunty zostały mu zabrane i zabudowane budynkami militarnymi. W związku z powyższym budynki te nigdy nie stanowiły własności skarżącego, lecz stanowią własność Skarbu Państwa. Skarżący nie zgodził się z twierdzeniem zawartym w zaskarżonej decyzji, że grunty zostały mu przekazane na przełomie lat 80-tych i 90-tych. Zdaniem skarżącego zabudowane przez wojsko grunty, nigdy nie zostały mu oddane. Skarżący zakwestionował dokonane oględziny w 2009r., stwierdzając, że w istocie nie zostały one dokonane, zaś sam protokół został sporządzony w Urzędzie Miejskim. Został on ponadto sfałszowany poprzez dopisanie w nim dat rzekomego zwrotu zabudowanych gruntów. Ponadto skarżący podniósł, że same pomiary budynków dokonane w 2014r. nie mogą zostać przez niego zweryfikowane, jak również niezasadnie przyjęto, że budynek nr 4, będący w istocie szopą (belki drewniane położone na wylewce betonowej) uznany został za budynek posadowiony na fundamencie trwale związanym z gruntem. Na zakończenie skarżący zarzucił, iż prawo do wydania decyzji ustalającej podatek od nieruchomości za 2009r. uległo przedawnieniu z końcem 2012r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniosło, że organ I instancji uwzględnił, że jeden z budynków mieszkalnych o pow. 250 m2 wpisany jest do rejestru zabytków i zastosował zwolnienie podatkowe. Kolegium nie zgodziło się również z zarzutem dotyczącym przedawnienia stwierdzając, że skarżący nie złożył stosownej deklaracji na podatek od nieruchomości. W związku z powyższym termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej został przedłużony do pięciu lat. W tym okresie skarżącemu zostały doręczone decyzji zarówno organu I instancji, jak również zaskarżona decyzja. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Pierwsza sporna kwestia pomiędzy stronami sprowadzała się do odpowiedzi na pytanie, kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości w zakresie spornych gruntów zabudowanych budynkami. Zdaniem skarżącego podatnikiem jest Skarb Państwa, jako posiadacz samoistny. W opinii zaś organów podatkowych, sporne grunty nie znajduję się w posiadaniu samoistnym Skarbu Państwa i w konsekwencji to skarżący, jako ich właściciel zobowiązany jest do zapłaty podatku. Stosownie do dyspozycji art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. Dz.U. z 2014r., poz. 849 ze zm. – dalej u.p.o.l), podatnikiem podatku od nieruchomości, jest właściciel nieruchomości lub obiektu budowlanego. Jednocześnie stosownie do ust. 3 tego przepisu, jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczy samoistnym. Jak z powyższego wynika, właściciel nieruchomości tylko wówczas nie jest podatnikiem, jeżeli nieruchomość znajduje się posiadaniu samoistnym innego podmiotu. Ponieważ u.p.o.l. nie zawiera definicji posiadacza samoistnego, należy sięgnąć do definicji tego pojęcia zawartej w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (j.t. Dz.U. z 2014r., poz. 121 ze zm. – dalej k.c.). Jak wynika z art. 336 k.c., samoistnym posiadaczem rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Samo posiadanie to określony stan faktyczny, określony rodzaj władztwa nad rzeczą, który co do zasady oderwany jest od stanu prawnego. Posiadaczem samoistnym może być więc właściciel, bądź inny podmiot, który wykonuje w stosunku do rzeczy władztwo, zachowując się jak właściciel. Na samo posiadanie składają się dwa elementy. Pierwszym z nich jest element fizyczny (corpus), drugim zaś element psychiczny (animus). Element fizyczny oznacza, że pewien podmiot znajduje się w sytuacji, która daje mu możliwość władania rzeczą w taki sposób, jak mogą to czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, czyli w niniejszej sprawie właściciele. Element psychiczny z kolei oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Wola ta musi być przy tym zamanifestowana na zewnątrz w taki sposób, że zachowanie posiadacza wskazuje na to, że uważa się on za osobę, której przysługuje do rzeczy określone prawo. W przypadku posiadania samoistnego z zachowania posiadacza musi wynikać, że wykonując określone akty władztwa, czuje się on właścicielem rzeczy, czyli nie respektuje prawa własności przysługującego innej osobie. Do uznania danej osoby za posiadacza samoistnego, koniecznym jest zaistnienie obydwu tych elementów, czyli fizycznego i psychicznego. Jak wynika z ustaleń dokonanych w trakcie postępowania podatkowego, żaden z powyżej opisanych elementów nie miał miejsca. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że rzekomy posiadacz samoistny, czyli Skarb Państwa – Zarząd Infrastruktury Wojskowej, nie potwierdził władania sporną nieruchomością, jako posiadacz samoistny. Świadczy o tym pismo Rejonowego Zarządu Infrastruktury z dnia 21 maja 2014r. skierowane do organu I instancji. Stanowisko jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa dobitnie świadczy, że nie miała ona woli posiadania spornej nieruchomości, jako posiadacz samoistny. Sam skarżący nie wykazał przy tym, aby w jakikolwiek sposób manifestowała ona wolę władania nieruchomością, jak właściciel. Co więcej, sam skarżący przedłożył projekty protokołów zdawczo odbiorczych, sporządzonych przez jednostkę Skarbu Państwa, którymi formalnie chciała przekazać władztwo nad nieruchomością. Jak jednak wynika z akt podatkowych, skarżący nie zgodził się na to przekazanie. Kluczowym jednak dowodem na brak posiadania samoistnego Skarbu Państwa jest wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 czerwca 2012r. sygn. akt I ACa 509/12, którego odpis wraz z uzasadnieniem znajduje się w aktach podatkowych. W sprawie zakończonej tym wyrokiem, skarżący wystąpił o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie ze spornej nieruchomości za okres od dnia 11 sierpnia 2000r., w tym za 2009r., czyli obejmujący rok podatkowy za który wydana została zaskarżona decyzja. Roszczenia skarżącego zostały oddalone z uwagi na fakt, że jak wynika z ustaleń sądu powszechnego, w okresie tym Skarb Państwa nie był posiadaczem samoistnym ani zależnym nieruchomości stanowiącej własność skarżącego. Sąd Apelacyjny szczegółowo wskazał, jakie fakty przemawiają za przyjęciem, że Skarb Państwa nie sprawował władztwa nad rzeczą w sensie fizycznym, gdyż opróżnił z osób i rzeczy sporną nieruchomość, jak również po nieudanym formalnym jej przekazaniu, przesłał skarżącemu klucze, które jednak zostały przez niego wyrzucone. Ponadto Sąd Apelacyjny ustalił, że z zachowania Skarbu Państwa wynika, że nie miał on woli posiadania nieruchomości, jak właściciel. Podkreślić należy, że stosownie do treści art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (j.t. Dz.U. z 2014r., poz. 101 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak z powyższego wynika, organy podatkowe związane były ustaleniami prawomocnego wyroku stwierdzającymi, że Skarb Państwa nie był posiadaczem samoistnym przedmiotowej nieruchomości. Roszczenie skarżącego w procesie cywilnym oparte było bowiem na rozliczeniach pomiędzy właścicielem, czyli skarżącym, a posiadaczem samoistnym, którym miał być Skarb Państwa i powództwo zostało oddalone z uwagi na brak po stronie Skarbu Państwa przymiotu posiadacza. Orzeczenie to wiąże również skarżącego, który był stroną postępowania i nie może on obecnie, wbrew wywodom sądu cywilnego, stwierdzać, że Skarb Państwa był posiadaczem samoistnym w 2009r. Przywołać w tym miejscu można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013r. (sygn. akt I OSK 1731/12 – LEX nr 1366435), w którym znalazło się stwierdzenie, że ratio legis art. 365 § 1 k.p.c. polega na tym, iż gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy. Organy podatkowe prawidłowo zatem przyjęły, że sporna nieruchomość nie znajdowała się w 2009r. w posiadaniu samoistnym Skarbu Państwa i tym samym skarżący jako jej właściciel jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Na marginesie należy jedynie zaznaczyć, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, jest dołączony do akt sprawy fragment uzasadnienia wyroku o sygn. akt I C 474/11, z którego wynika, że nigdy nie doszło do wydania nieruchomości skarżącemu. Pomijając już fakt, że jest to wyrwany z kontekstu fragment, nie ma on znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Faktem istotnym bowiem dla jej rozstrzygnięcia jest ustalenie, czy Skarb Państwa był w 2009r. posiadaczem samoistnym nieruchomości skarżącego, nie zaś, czy wykonał wyrok eksmisyjny. Czym innym jest bowiem prawidłowe wydanie nieruchomości w wykonaniu wyroku eksmisyjnego, czym innym fakt posiadania samoistnego tej nieruchomości. Nie można przy tym zapominać, że sąd wydając wyrok o sygnaturze wskazanej powyżej, oddalił powództwo skarżącego w I instancji stwierdzając, że Skarb Państwa nie był od 2000r. posiadaczem samoistnym nieruchomości. Apelacja od tego wyroku została oddalona wcześniej opisanym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Krakowie, który nie podzielił przy tym stanowiska sądu I instancji, iż nie doszło do zwrotu nieruchomości skarżącemu. W uzasadnieniu zwrócono uwagę na różnicę pomiędzy "zwrotem rzeczy" a "wydaniem rzeczy" podkreślając, że ten pierwszy zwrot jest pojęciowo szerszy. Jak już jednak wcześniej wskazano, przedmiotem niniejszego postępowania nie jest rozstrzyganie, czy prawidłowo został zrealizowany wyrok eksmisyjny. Kolejny zarzut skarżącego związany był z nieprawidłowym przeprowadzeniem oględzin w dniu 24 kwietnia 2014r. W ocenie Sądu zarzut ten jest nieuzasadniony. W aktach sprawy znajduje się protokół oględzin oraz dokumentacja fotograficzna w formie papierowej i na płycie CD. Protokół został podpisany przez skarżącego, który nie wnosił do niego żadnych uwag. Ponadto skarżący w żaden sposób, poza gołosłownymi twierdzeniami, nie wykazał, aby powierzchnia budynków odbiegała od przyjętego w protokole. Organ podatkowy zapewnił skarżącemu prawo wzięcia udziału w oględzinach i mógł on zgłaszać stosowne wnioski np. co do dokonywanych pomiarów. Zgłaszając jedynie w odwołaniu zarzut dokonania tych pomiarów niewłaściwie, bez należytego uzasadnienia swojego stwierdzenia, w ocenie Sądu skarżący nie może skutecznie podważać prawidłowości dokonanych pomiarów w trakcie oględzin. Z kolei zarzuty dotyczące wcześniejszych oględzin, nie mogą stanowić przedmiotu rozstrzygnięcia Sądu, gdyż stan faktyczny został ustalony na podstawie ostatnich oględzin dokonanych w dniu 24 kwietnia 2014r. w stosunku do których skarżący zastrzeżeń nie podnosił. Zaznaczyć należy, że skarżący żadnych zastrzeżeń co do faktycznie ustalonej powierzchni nie podnosił nie tylko na etapie dokonywanych oględzin, lecz również w wyznaczonym mu terminie do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji. W ocenie Sądu organy podatkowe prawidłowo przyjęły również do opodatkowania między innymi budynek nr 4, który jak twierdzi skarżący stanowi szopę drewnianą, nie posiadającą fundamentu (belki drewniane położone na wylewce betonowej). Faktycznie, stosownie do treści art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., przez budynek rozumie się obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z kolei w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (j.t. Dz.U. z 2013r., poz. 1409 ze zm.) wyjaśnione zostało, że przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. Z kolei w pkt 2 definiując budynek, zostało stwierdzone, że należy przez to rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Kwestią sporną, która pojawiła się dopiero na etapie postępowania odwoławczego, była odpowiedź na pytanie, czy budynek nr 4 posiada fundament. W trakcie postępowania przed organem I instancji skarżący nie powoływał się na okoliczność, że fundamentu nie ma. Również jednak w odwołaniu stwierdzenia skarżącego, nie są poparte żadnymi dowodami, lecz jedynie przypuszczeniami. Tymczasem na podstawie dowodu z oględzin nieruchomości, organ stwierdził, że budynek posadowiony jest na fundamencie. Oczywiście pracownicy organu nie wykonywali odkrywki gruntu, aby fakt ten stwierdzić, lecz również skarżący nie twierdził, że budynek fundamentów nie posiada. W ocenie Sądu organ I instancji zasadnie przyjął na podstawie oględzin, że budynek posadowiony jest na fundamencie. Faktu tego organ szeroko nie uzasadniał, gdyż brak było w tym przedmiocie jakichkolwiek zarzutów, zaś istniejąca wylewka betonowa jednoznacznie wskazywała na istnienie fundamentów. Dokonując wymiaru podatku od nieruchomości, uwzględniony został fakt, że jeden z budynków stanowi zabytek i dlatego z mocy art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. zastosowano w stosunku do niego zwolnienie. Dokonując oględzin przedmiotowej nieruchomości, znalazło się w protokole oględzin stwierdzenie, że do rejestru zabytków wpisany jest jedynie budynek. Skarżący faktu tego nie zakwestionował. Warunkiem zwolnienia całej działki na podstawie wyżej wskazanego przepisu, byłoby wpisanie jej do rejestru zabytków. Tymczasem do rejestru zabytków wpisany został jedynie budynek i tylko budynek korzysta ze zwolnienia. Skarżący nie zakwestionował protokołu oględzin, w którym stwierdzono, że do rejestru zabytków wpisany jest jedynie budynek, jak również nie przedłożył żadnego dokumentu, z którego by wynikało, że cała działka stanowi zabytek. Nie zasługuje wreszcie na uwzględnienie zarzut skarżącego, że doszło do przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego. Jak wynika z art. 68 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 613 ze zm.), zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 (czyli powstające, jak w niniejszej sprawie poprzez doręczenie decyzji ustalającej), nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Niemniej jednak w § 2 tego przepisu ustawodawca przewidział dłuższy termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej, stwierdzając, że jeżeli podatnik: 1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, lub 2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący nie złożył deklaracji podatkowej wykazującej wszystkie dane niezbędne do wydania decyzji ustalającej. Powierzchnię budynków organ ustalił dopiero po przeprowadzeniu postępowania podatkowego. Tym samym termin przedawnienia prawa do wydania decyzji ustalającej uległ w niniejszej sprawie przedłużeniu do pięciu lat. Skoro sprawa dotyczy podatku od nieruchomości za 2009r., termin przedawnienia upłynąłby, gdyby decyzja ustalająca to zobowiązanie, nie została doręczona skarżącemu do dnia 31 grudnia 2014r. Tymczasem decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego została skarżącemu doręczona w dniu 29 lipca 2014r., czyli przed upływem terminu przedawnienia. Jak z powyższego wynika, zarzuty skarżącego okazały się nieuzasadnione, zaś Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), nie dopatrzył się uchybień, skutkujących koniecznością jej uchylenia. Z tego też powodu działając na podstawie art. 151 wyżej wskazanej ustawy, skarga została oddalona.