I SA/Kr 1734/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 28.09.2009r. , nr [...] (sprostowano datę i numer zaskarżonej decyzji) w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia 28.09.2009r. , nr [...] (sprostowano datę i numer zaskarżonej decyzji) w przedmiocie wstrzymania płatności dla gospodarstwa niskotowarowego w 4 i 5 roku. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów T. W. prowadzi wraz z żoną B. W. gospodarstwo rolne o pow. 3,61 ha, (dom 120 m2 ). Posiada samochód dostawczy marki V. 2.4 D, rok prod. 1991, ciągnik F. 255, rok prod. 1991 (wartość 13 500 zł. ), rozrzutnik obornika, jednoosiowy (wartość 3 500 zł.), siewnik zbożowy (wartość 1200 zł. ) , kosiarkę rotacyjną (wartość 1400 zł. ), sadzarkę do ziemniaków (wartość 1300 zł. ) , kopaczkę do ziemniaków (wartość 1 600 zł. ), sadzarkę do warzyw (wartość 1700 zł.), opryskiwacz (wartość 900 zł.), przetrząsaczo – zgrabiarkę (wartość 1 200 zł. ) Dochodowość roczna gospodarstwa wynosi 11 563,36 zł. Dochód gospodarstwa brutto za miesiąc październik 2009r. wyniósł - 3069 zł. , za listopad 2009r. - 3531 zł. , za grudzień 2009r. – 3 777 zł. Miesięczne wydatki związane z bieżącymi potrzebami i kosztami produkcji kształtowały się, z kolei następująco: w miesiącu październiku 2009r. – 3 688,6 zł. , w listopadzie 2009r. – 3 893,3 zł. , w grudniu 2009r. - 2 559,5 zł. Strona skarżąca nie ma lokat bankowych ani oszczędności. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Oboje małżonkowie prowadzą wspólnie gospodarstwo rolne. Działalność ta stanowi ich źródło utrzymania. Są właścicielami nieruchomości o pow. 3,61 ha ( w tym domu o pow. 120 m2), samochodu, ciągnika oraz szeregu maszyn rolniczych umożliwiających uprawę roślin. Z przedłożonej dokumentacji wynika, iż dochodowość gospodarstwa jest zmienna, tak jak i ponoszone wydatki. Dane liczbowe wskazują jednak , iż nie zachodzi w badanym przypadku sytuacja ubóstwa czy tez skrajnej biedy. Stąd też zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Warto bowiem przypomnieć, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Orzekający w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej wziął jednak pod uwagę fakt, iż gospodarstwo nie przynosi dochodów wielkich rozmiarów, pozwala raczej na utrzymanie produkcji rolnej. Okoliczność ta daje możliwość zwolnienia T. W. w ½ części od kosztów sądowych, co stanowi rozstrzygnięcie odpowiadające możliwościom finansowym strony skarżącej. Nie pozbawia jej ono zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby zbytnio obciążyć budżet T. W. Biorąc pod uwagę powyższe , na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.