I SA/Kr 175/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosków M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 03.12.2009r., nr [...] w przedmiocie umorzenia lub zwolnienia z opłaty skarbowej postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i wniosek o ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dnia 10.08.2010r. wpłynął wniosek M. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a dnia 21.10.2010r. wniosek o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 03.12.2009r., Nr[...] przedmiocie umorzenia lub zwolnienia z opłaty skarbowej. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" M.W. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i otrzymuje rentę w wysokości 797 zł. miesięcznie wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia dla niego fachowego pełnomocnika (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych M. W. Stąd też została ona wezwana do przedłożenia: - spisu jej miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych M. W. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy, - wyciągów z jej lokat bankowych , - zeznania podatkowego M. W. za 2009r. - oświadczenia określającego gdzie mieszka i czyją własnością jest przedmiotowy lokal , dom, - odcinka renty lub dowodu przelewu otrzymywanego świadczenia, Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak . Nie przysłała wymaganych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Nadesłana przez nią korespondencja w żaden sposób nie odnosi się bowiem do wyliczonych w wezwaniu kwestii. Zwrócić trzeba uwagę, iż Sąd dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony musi przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków żeby uznać je za konieczne lub za zbędne zwłaszcza w obliczu faktu starania się o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem brak tych danych , skutecznie to uniemożliwia. Wnioskodawczyni powinna się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego postępowania strony skarżącej Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08).Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy iż, M. W. nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09,). W związku z tym żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).