I SA/Kr 1760/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.W., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 18.09.2015r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 18.09.2015r., nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2012r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów S.W. ur. w 1981r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką H.W.ur. w 1958r. i ojcem E. W. ur. w 1956r. Wnioskodawca zatrudniony jest w firmie kurierskiej UPS jako kierowca – kurier, z wynagrodzeniem w wysokości 1432,68 zł., netto, miesięcznie. W roku 2015r. uzyskał on z tego tytułu dochód w wysokości 8 632,56 zł. , przy przychodzie na poziomie 10 301,28 zł. E.W. jest po przebytym zawale serca i pozostaje w leczeniu farmakologicznym. Otrzymuje rentę w wysokości 540,35 zł. miesięcznie, netto. W 2015r. osiągnął on z tego tytułu dochód w wysokości 10 570,44 zł. H.W. nie uzyskuje natomiast dochodów. Na okoliczność ponoszonych wydatków strona skarżąca przedłożyła: fakturę vat nr [...] za gaz, obejmującą okres od 23.02.2015r. do 16.02.2016r., na kwotę 459, 29 zł.; fakturę vat nr [...] za energię elektryczną, obejmującą okres od 06.07.2015r. do 11.01.2016r., na kwotę 1 391,57 zł.; fakturę za lekarstwa, na kwotę 163 zł.; decyzję Burmistrza W., z dnia 05.01.2016r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016, ustalającą w stosunku do M.K.W. – T. i S. W. łączny podatek w wysokości 183 zł. Wnioskodawca oświadczył też , że miesięcznie na media wydawana jest kwota ok. 300 zł. a na leki ok. 250 zł. S.W. nie posiada oszczędności, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł., Jest współwłaścicielem domu o pow. 119m2 i nieruchomości rolnej o pow. 1, 2919 ha, położonej w W. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja S.W. nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych. Nawet tak niedużych jak w obecnej chwili, które wynoszą 200 zł. Budżet trzyosobowej rodziny obejmuje bowiem sumę 1973,03 zł., która nie tylko musi starczyć na pokrycie bieżących wydatków ale i lekarstw dla ojca. Stąd też przy takim dochodzie rodziny kwota 200 zł., stanowiąca wysokość wpisu od skargi, stanowi duże obciążenie finansowe znacznie pogarszające warunki jej egzystencji. Poczynienie oszczędności przez stronę skarżąca, w takiej sytuacji, nie jest więc możliwe bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Nieruchomość, której współwłaścicielem jest wnioskodawca składa się natomiast z domu, w którym mieszka rodzina oraz gruntu porośniętego wieloletnią trawą i samosiejkami krzewów i drzew. Biorąc więc pod uwagę powyższe przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).