I SA/Kr 1761/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 10 września 2015r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 17 września 2014r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.M. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. skarżący rozszerzył zakres żądania wniosku o ustanowienie na jego rzecz adwokata z urzędu. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód wynosi 870,99 zł i stanowi go renta w wysokości 670,99 zł i dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 200 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi udział 1/2 we własności lokalu położonego w K. przy ul. B. oraz nieruchomość rolna wielkości 28 arów. Wnioskodawca nie posiada oszczędności, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy R.M. podniósł, iż nie stać go na poniesienie kosztów postępowania. Komornik zajmuje mu rentę, dlatego na wyżywienie, środki higieniczne i leki pozostaje mu kwota 350 zł. Skarżący posiada zadłużenie w ZUS i US na kwotę około 600.000 zł. W związku z tym, że dane zawarte we wniosku nie miały cechy "dokładności", o której mowa w art. 252 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, R.M. został wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, a to: spisu miesięcznych wydatków, związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, wyciągów z kont bankowych (osobistych i firmowych) obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z lokat bankowych, zeznania podatkowego skarżącego, odpisów z ksiąg wieczystych obejmujących nieruchomości będące własnością, współwłasnością R.M., zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością, współwłasnością strony lub o ich braku, a także dowodu przekazu, przelewu renty za ostatni miesiąc. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, iż nie posiada lokat bankowych, ani funduszy inwestycyjnych. Spółka R. s.c. R. M., R. M. posiada rachunki bankowe w Banku Spółdzielczym Rzemiosła nr [...], który został zajęty na poczet należności wobec ZUS i w Banku PEKAO S.A. Oddział w K. nr:[...] zajęty na poczet postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. w sprawie [...]. Skarżący podał, iż jest współwłaścicielem wraz z Getin Bankiem samochodu 3511 IVECO z 2002 roku, zajętego przez komornika sądowego w sprawie [...]. Jest też współwłaścicielem wraz z Santander Bankiem samochodu Fiat Stilo, rok produkcji 2005, również zajętego przez komornika sądowego w sprawie [...]. Poza tym strona nie posiada żadnych istotnych ruchomości, poza rzeczami osobistego użytku. Egzekwowane należności sięgają 600.000 zł, a skarżący nie ma środków na ich zaspokojenie. Do pisma załączone zostały odpisy z ksiąg wieczystych obejmujące nieruchomości skarżącego. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2015r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia wnioskodawca stwierdził, że Referendarz sądowy niedostatecznie dokładnie zapoznał się z jego sytuacją finansową oraz przedłożonymi dokumentami. W konsekwencji jego ocena jest oderwana od rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. W szczególności nie uwzględniono faktu znacznych zaległości płatniczych w kwocie ponad 600.000zł, co potwierdzają przede wszystkim zawarte w aktach potwierdzenia zajęć komorniczych oraz hipotek obciążających nieruchomości strony. Jeśli zaś chodzi o żądane przez Referendarza dokumenty, to w znacznej mierze dotyczą one nieistniejącej spółki cywilnej, której dokumentacji nie chcą wydać będące w jej posiadaniu banki. Dodatkowo sytuacja finansowa skarżącego wystarczająco dokumentowana jest dołączonymi aktami postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity - Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z wniosku skarżącego jednoznacznie wynika, iż wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a to zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu. Zawarta w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulacja prawa pomocy - stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W konsekwencji przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, powinny uzasadniać jego żądanie. Oznacza to, iż na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa, przy czym do Sądu należy ocena tych dowodów w świetle spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Stwierdzenie przez Sąd sprzeczności w składanych przez stronę wyjaśnieniach oraz przedkładanych dokumentach, a następnie powzięcie uzasadnionych wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie pozwalają na przeniesienie na budżet państwa kosztów sądowych obciążających podatnika. W świetle przytoczonej regulacji oraz powyższych uwag, Sąd uznał, iż okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy, a to mając na względzie spoczywający na skarżącym ciężar dowodowy w tym zakresie. To bowiem strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna więc należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Możliwość wezwania daje Sądowi przepis art. 255 p.p.s.a. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2012 r. (II FZ 175/12) konstrukcja tego przepisu zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Niedopełnienie tego obowiązku może w konsekwencji skutkować niewykazaniem, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania w rozumieniu art. 246 p.p.s.a. Jest to bowiem rodzaj dodatkowego postępowania dowodowego, w którym Sąd ma możliwość uzupełnienia wniosku oraz ustalenia w sposób pełny i klarowny stanu majątkowego wnioskodawcy. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, o którym mowa w art. 255 p.p.s.a., uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 160/12). Tymczasem skoro w warunkach niniejszej sprawy dane zawarte w urzędowym formularzu "PPF" nie miały cech "dokładności", uzasadnione i celowe było wezwanie do ich uzupełnienia. W przeważającej mierze skarżący nie zadośćuczynił jednak temu wezwaniu, przedkładając zaledwie odpisy z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości stanowiących jego własność lub współwłasność. Strona nie przedłożyła zaś w szczególności dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanego w miesiącu dochodu z renty. Nie przedłożono także zeznania podatkowego, które stanowiłoby potwierdzenie przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący nie podał choćby nawet szacunkowych informacji o wysokości wydatków związanych z jego koniecznym utrzymaniem i nie przedłożył na tę okoliczność rachunków, które potwierdzałyby te dane. Wbrew twierdzeniu strony informacji tych nie można uzyskać z dołączonych akt postępowania administracyjnego. Pomijając już nawet kwestię, że z oczywistych względów brak jest tam w szczególności zestawienia miesięcznych wydatków bytowych, jakiekolwiek dane zebrane w toku postępowania egzekucyjnego dotyczą sytuacji strony sprzed ponad roku, są zatem dalece nieaktualne. Skoro strona uchyliła się od szczegółowego naświetlenia wskazanych w wezwaniu okoliczności, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Lakoniczne i ogólnikowe sformułowanie wniosku nie daje Sądowi podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżący wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Dokonując oceny możliwości płatniczych strony należy zaś przecież przeprowadzić swoistą symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Podstawą wnioskowania w tym zakresie mogą być zaś jedynie szczegółowe i wiarygodne informacje pozwalające choćby na stwierdzenie, które z wydatków na gospodarstwo domowe mają charakter niezbędnych w konfrontacji z powinnością uiszczenia kosztów sądowych. Zrekonstruowana w oparciu o przedstawione przez skarżącego twierdzenia sytuacja majątkowa nadal jawi się w sposób oczywisty jako wyrwana ze znacznie szerszego kontekstu i nie pozwala na realną jej ocenę z punktu widzenia regulacji przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na zasadzie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.