I SA/Kr 179/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lipca 2017 r. sprawy ze skargi T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej postanawia uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2017 r. T.G. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 lutego 2017 r. wezwano Skarżącą, pod rygorem odrzucenia skargi, do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia. Skarżąca uiściła wpis, czego dowodem jest wydruk dokumentu elektronicznego (k. 22 akt sądowych). Z dokumentu tego wynika, że data obciążenia / wpłaty, autoryzacji, rozrachunku i przetworzenia to 21 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: P.p.s.a.) i zwrócił Skarżącej kwotę wpisu wskazując, że w terminie nie został uiszczony od niej wpis sądowy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że przesyłka pocztowa zawierająca odpis powyższego zarządzenia została doręczona Skarżącej 13 marca 2017 r. Wpis od skargi Skarżąca uiściła 21 marca 2017 r., a zatem po terminie. Odpis ww. postanowienia został doręczony Skarżącej 16 maja 2017 r. Pismem z 17 maja 2017 r. (data nadania) Skarżąca wniosła pismo skierowane do Prezesa WSA w Krakowie, podnosząc że terminu uiszczenia wpisu dochowała wpłacając 100 zł dnia 20 marca 2017 r. Zarzuciła pomyłkę sędziego, wniosła o zmianę postanowienia. Załączyła kserokopię dowodu wpłaty z pieczątką Agencji opłat Intax opiewającą na 20 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Pismo Skarżącej zostało wniesione w otwartym terminie do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. Z ww. powodu oraz nakierowania pisma wprost na zmianę ww. postanowienia, Sąd potraktował je jako zażalenie. Zgodnie z art. 195 § 2 P.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Zacytowany przepis stanowi podstawę do dokonania autokontroli zaskarżonego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny. W ocenie Sądu w okolicznościach niniejszej sprawy, ponowna ocena jej stanu pozwala uznać, że zażalenie to jest oczywiście uzasadnione. Zgodnie z art. 219 § 2 P.p.s.a. opłatę sądową uiszcza się gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego lub na rachunek bankowy właściwego sądu. W przedmiotowej sprawie z akt sądowych na dzień wydania kwestionowanego postanowienia 26 kwietnia 2017 r. wynikało, że Skarżąca uiściła wpis 21 marca 2017 r. Informację, że Skarżąca uiściła należny wpis sądowy w dniu 20 marca 2017 r. Sąd uzyskał z załączonej do zażalenia z 17 maja 2017 r. kserokopii dowodu wpłaty z pieczątką Agencji opłat Intax, na której widnieje data 20 marca 2017 r. (podkreślenie Sądu). Powyższy fakt musiał więc zostać poddany ocenie Sądu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że datą uiszczenia wpisu sądowego za pomocą przelewu jest dzień złożenia dyspozycji, a nie dzień jego realizacji (por. postanowienie NSA z 8 sierpnia 2006 r. sygn. I FSK 1157/05, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). To stanowisko zostało potwierdzone w postanowieniu z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 1946/08, w którym NSA uznał, że przy uiszczaniu opłaty przelewem o zachowaniu terminu decyduje data złożenia przez stronę zlecenia w banku lub instytucji uprawnionej do przyjmowania zleceń dokonania przelewu, pod warunkiem, że w tej dacie, a przynajmniej przed upływem terminu do wniesienia opłaty, istniało pokrycie tej kwoty na rachunku strony. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 5 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 313/09, gdzie stwierdził, że momentem mającym znaczenie dla oceny daty uiszczenia opłaty sądowej przelewem będzie moment złożenia dyspozycji przez stronę (por. postanowienie NSA z 24 czerwca 2015 r. sygn. II GSK 1227/15). W rozpoznawanej sprawie, z załączonego do pisma Skarżącej kopii potwierdzenia wpłaty wynika, że Skarżąca w dniu 20 marca 2017 r. uiściła wpis za pośrednictwem Agencji Opłat Intax, czyli za pośrednictwem instytucji finansowej innej niż bank lub polska placówka pocztowa. Należy wskazać, że w kwestii określenia daty uiszczenia wpisu aktualna pozostaje uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. III CZP 112/13 (OSNC 2014/12/122 Biul.SN 2014/2/10 Prok.i Pr.-wkł. 2015/1-2/48 LEX nr 1433736). Zgodnie z tezą powyższej uchwały datą uiszczenia opłaty sądowej na rachunek bankowy sądu w postaci wpłaty gotówkowej w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego (Poczty Polskiej S.A.) jest data przyjęcia tej wpłaty przez operatora, a nie dzień uznania rachunku bankowego prowadzonego dla sądu. Sąd w pełni wyżej wskazaną tezę podziela. W praktyce usługa polegająca na przyjęciu przez agencję opłat wpłaty gotówkowej w celu przekazania jej na wskazany rachunek bankowy polega na tym, że operator ten przyjmuje wpłatę określonej kwoty w gotówce, a następnie kwotą tą uznawany jest rachunek bankowy wskazany przez wpłacającego. Wpłaty gotówkowe są przekazywane na rachunek bankowy odbiorcy w postaci komunikatu elektronicznego przy wykorzystaniu międzybankowego systemu "elixir". Rozliczenie jest prowadzone za pośrednictwem rachunku bankowego należącego do agencji opłat, w którego ramach składa ona zlecenie w postaci komunikatu elektronicznego umożliwiającego uznanie określoną kwotą rachunku bankowego beneficjenta wskazanego przez wpłacającego. Można przyjąć, że czynność agencji przybiera w tym wypadku postać zbliżoną do polecenia przelewu, którego istota polega na udzieleniu bankowi przez dłużnika dyspozycji obciążenia jego rachunku określoną kwotą i uznania tą kwotą rachunku wierzyciela (art. 63c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 1988 ze zm.). Należy podkreślić, że taka forma płatnicza może być stosowana przy uiszczaniu opłat sądowych, ponieważ w P.p.s.a. nie przewidziano żadnych ograniczeń co do bezgotówkowych form transferu pieniędzy. W szczególności nie ma podstaw do redukowania dostępnych w tym zakresie form wyłącznie do polecenia przelewu, tym bardziej że katalog bezgotówkowych sposobów rozliczeń międzybankowych jest otwarty i oprócz polecenia przelewu obejmuje także m.in. polecenie zapłaty, czek rozrachunkowy i kartę płatniczą (art. 63 ust. 3 pkt 1-4 Prawa bankowego). Czynienie doniosłych w skutkach rozróżnień między uiszczeniem opłaty sądowej w formie przelewu bankowego a uiszczeniem jej przy wykorzystaniu usługi agencji polegającej na przyjęciu przez nią określonej wpłaty na rachunek prowadzony dla sądu jest zatem bezzasadne. Doprowadziłoby ono nie tylko do dezorientacji stron co do sposobów uiszczania należnych opłat sądowych oraz związanych z tym skutków, ale zmuszałoby także sądy do ustalania szczegółów technicznych wykonywania przez agencję omawianej usługi i dociekania, kiedy agencja udzieliła bankowi zlecenia przelewu. W konsekwencji mogłoby się okazać, że dochowanie terminu uiszczenia opłaty przez stronę zależy od okoliczności przypadkowych, na które strona nie ma wpływu, a w szczególności od ustalonej przez agencję metody wykonywania usług polegających na przyjmowaniu wpłaty gotówkowej w celu przekazania jej na wskazany rachunek bankowy; metody te mogą być różne i podlegać zmianom. Trzeba przy tym brać pod uwagę, że strony - klienci agencji opłat - nie dostrzegają, i trudno tego od nich wymagać, różnicy pomiędzy usługą w postaci przekazu pieniężnego a usługą finansową zlecenia przekazania środków pieniężnych na określony rachunek bankowy; w obu wypadkach dochodzi do powierzenia agencji określonej kwoty pieniężnej, bez wnikania w szczegóły techniczne dokonywanej transakcji. W związku z powyższym wpłata w Agencji opłat Intax ma taki sam skutek jak wpłata w bankach lub instytucjach pocztowych dlatego też w przedmiotowej sprawie datą uiszczenia wpisu sądowego za pomocą przelewu jest dzień złożenia dyspozycji, a nie dzień jego realizacji. Ponieważ siedmiodniowy termin na uiszczenie wpisu upływał w dniu 20 marca 2017 r., a Skarżąca dokonała wpłaty 20 marca 2017 r. należało uznać, w świetle powołanego orzecznictwa NSA i SN, że Skarżąca nie uchybiła temu terminowi. Na marginesie Sąd wskazuje, że nie podziela poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 września 2009 r., sygn. II OSK 1379/09, jakoby posłużenie się agencją finansową następuje na ryzyko i odpowiedzialność strony zobowiązanej do dokonania wpłaty na rachunek sądu i stronę obciążają ewentualne uchybienia pośrednika w bezzwłocznym przekazaniu powierzonych mu środków finansowych. Zdaniem Sądu, takie pojawiające się w orzecznictwie poglądy nie zasługują na aprobatę z przyczyn szczegółowo wyjaśnionych w ww. uchwale Sądu Najwyższego, przy uwzględnieniu prokonstytucyjnej wykładni przepisów o uiszczaniu wpisu (prawo do sądu). Mając na uwadze stwierdzenia wyrażone w piśmie Skarżącej należy zdecydowanie podkreślić, że Sąd w chwili orzekania 26 kwietnia 2017 r. nie miał absolutnie żadnych przesłanek do domniemywania, że wpłata w placówce Agencji Intax mogła nastąpić w dacie innej, niż data wskazana na dokumencie elektronicznym zalegającym w aktach sądowych, gdyż jak wskazano powyżej, w dzisiejszej dobie transakcje pieniężne są dokonywane w formie elektronicznej i są realizowane w tym samym dniu. Zatem sugestie Skarżącej dotyczące domniemanej pomyłki Sądu, nie mówiąc o celowym, sprzecznym z prawem działaniu, nie mają żadnego pokrycia w rzeczywistości, a sformułowane w piśmie zarzuty są całkowicie bezpodstawne. W związku z powyższym Sąd uznał zażalenie na postanowienie z dnia 26 kwietnia 2017 r. za oczywiście uzasadnione i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a.