I SA/Kr 1793/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.C. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.08.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 12.08.2011r., w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J.C. ur. w 1955r. wraz z żoną M.C. ur. w 1956r. przebywa we Włoszech. Małżonkowie mają na utrzymaniu syna D. ur. w 1990r. , który uczęszcza do III klasy ZSP – Gimnazjum. J.C. zarabia ok. 1200 euro, miesięcznie. W okresie od 05.02.2010r. do 31.10.2010r.uzyskał dochód w wysokości 2517,09 euro. Ponadto uzyskuje środki finansowe z najmu budynku gospodarczego w wysokości 500 zł., miesięcznie. M.C. pracuje dorywczo i otrzymuje z tego tytułu ok. 600 euro. Strona skarżąca podała, iż jest właścicielem domu o pow. 80 m2. a na okoliczność miesięcznych wydatków rodziny przedłożyła: fakturę za odbiór odpadów komunalnych, z dnia 15.09.2011r. w wysokości 51 zł., dowód zapłaty za energię elektryczną w wysokości 159,29 zł., dowód zapłaty za gaz w wysokości 183,57 zł., dowód zapłaty za pakiet CANAL + w wysokości 46 zł. oraz dowód zapłaty za obiady szkolne w wysokości 60 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Tymczasem przedstawione przez stronę skarżącą dane nie mają cech spójności i przejrzystości. W nadesłanym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała , iż na utrzymaniu ma dwójkę dzieci mieszkających w Polsce; P. i D. W przesłanym natomiast później oświadczeniu, osoba która je sporządziła (brak jest bowiem podpisu) twierdzi , iż na utrzymaniu ma żonę i syna uczęszczającego do trzeciej klasy gimnazjum. Oczywiście bak podpisu pod przedmiotowym oświadczeniem nie daje pewności , iż złożył je J.C.. Z dużą dozą prawdopodobieństwa przyjąć należy jednak , że to właśnie on był jego autorem. On bowiem był nadawcą tego oświadczenia a jego fragment dotyczący stwierdzenia, że ma na utrzymaniu żonę i syna uczęszczającego do trzeciej klasy gimnazjum w zestawieniu, z treścią zaświadczenia z Zespołu Szkolno – Przedszkolnego, z dnia 04.01.2012r. dość wyraźnie potwierdza to założenie. W zaświadczeniu tym Dyrektor Zespołu Szkolno – Przedszkolnego, zaświadcza, że D.C. ur. 28.08.1996r. (data urodzenia zgadza się z datą urodzenia syna podaną przez J.C. w formularzu PPF) zam. B. jest uczniem klasy III ZSP – Gimnazjum w roku szkolnym 2011/2012, a zaświadczenie wydaje się na prośbę rodzica. Przyjmując więc dalej, że nadesłane oświadczenie sporządzone zostało przez wnioskodawcę , trzeba zwrócić uwagę na drugą niekonsekwencję. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca podała, iż zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę a w przedmiotowym oświadczeniu stwierdziła , iż pracuje dorywczo. Należy też podkreślić , iż J.C. nie wywiązał się w pełni z nałożonego na niego obowiązku przedłożenia odpowiednich dokumentów potrzebnych do oceny jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nie przysłał bowiem spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami obejmującego koszty utrzymania zarówno małżonków jak i dzieci. Przesłanie samych rachunków nie może być bowiem potraktowane jako prawidłowe wykonanie wezwania. Dokumenty te nie obrazują wszystkich sfer które powinien zawierać taki spis, zarówno przedmiotowych (np. dotyczących wydatków na żywność, leki, ubrania, ) jak i podmiotowych (nie odnoszą się do obydwóch centrów życiowych rodziny znajdujących się we Włoszech i w Polsce). Strona skarżąca nie przesłała też wyciągów z kont bankowych, ani dowodów przelewów wynagrodzeń. Trzeba przy tym zaznaczyć, iż w przypadku kiedy pieniądze nie były przekazywane za pomocą bankowych przelewów, należyta staranność osoby , która ubiega się o przyznanie prawa pomocy wskazywałaby na konieczność przesłania chociażby pokwitowań na otrzymywane kwoty wynagrodzenia. Podnieść należy też fakt, iż skoro małżonkowie pracują we Włoszech i tam zarabiają a dziecko lub też dzieci będące na ich utrzymaniu przebywa(ją) w kraju to trudno przyjąć , że transfer pieniędzy odbywa się poza systemem bankowym i nie pozostawia jakiejkolwiek dokumentacji. Biorąc pod uwagę zasady logiki, doświadczenia życiowego i realiów obrotu finansowego taka ewentualność jest bardzo mało prawdopodobna. Wreszcie podnieść trzeba, że J.C. nie przesłał odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością rodziny. W przypadku zbycia dotychczas posiadanych nieruchomości lub ich części miał on przedłożyć kserokopie stosownych aktów notarialnych, czego też nie zrobił. Nie wyjaśnił również czy jakieś zmiany prawa własności miały miejsce czy nie. Ma to o tyle duże znaczenie, iż z akt administracyjnych sprawy (k. akt 28) wynika , że w marcu 2011r. strona skarżąca była właścicielem: gruntów zabudowanych o pow. 896 m2, poł. w B., gruntów niezabudowanych o pow. 4 774 m2, poł. w B., lokalu mieszkalnego wraz z częścią gruntu o pow. 896 m2, poł. w B. oraz lokalu użytkowego wraz z częścią gruntu o pow. 90 m2, poł. w B. Zwrócić należy uwagę, iż dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony trzeba przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych oszczędności, nieruchomości czy wartościowych ruchomości. Tymczasem brak danych w tym zakresie lub przedstawienie sprzecznych danych skutecznie uniemożliwia rzetelną analizę sytuacji materialnej i zdolności płatniczych strony skarżącej, co z kolei wyklucza zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych. Strona skarżąca powinna się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08). Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż J.C. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn.akt II FZ 253/2010). W związku z tym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).