I SA/Kr 1819/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z 9 września 2013r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2007 rok postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek P.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał, że nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Pozostaje na utrzymaniu rodziców, którzy zapewniają mu wyżywienie oraz dziadków, którzy wspierają go finansowo, aby mógł opłacić studia i mieszkanie. Opłata za studia wynosi 370,00 zł za trzy miesiące. Roczny czynsz za wynajem mieszkania to 6.000,00 zł brutto. Skarżący wskazał nadto, że bardzo często choruje, w związku z czym wydaje pieniądze na leki i wizyty u lekarzy. Otrzymuje także zasiłek z ZUS-u. Wskazał, że dochód ze spółki, w której jest wspólnikiem czasami może być wypłacony jako dywidenda, lecz nie był wypłacany od dwóch lat. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z uwagi na to, że informacje podane przez skarżącego nie były wystarczające do rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, zarządzeniem referendarza sądowego pełnomocnik skarżącego, w oparciu o art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi został wezwany do uzupełninia wniosku poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, w szczególności poprzez przedłożenie dowodów przelewów lub przekazów opłat za studia, wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich stan obecny, zaświadczeń z zakładów pracy rodziców o wysokości uzyskiwanych przez nich wynagrodzeń, wyciągów z lokat bankowych, zeznania podatkowego za 2012r. jak również zeznań podatkowych rodziców za ten rok, oświadczenia czyją własnością jest lokal, w którym mieszka skarżący, oświadczenia w jakiej spółce jest wspólnikiem i jaka jest ilość i wysokość jego udziałów, zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością skarżącego lub o ich braku. Odpowiadając na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący mieszka przy ul. B., stanowiącej własność H. sp. z o.o. w K. Płaci z tego tytułu czynsz w wysokości 500,00 zł miesięcznie brutto (faktura za rok 2014r. opiewa na kwotę 6.000,00 zł). Koszty miesięcznych opłat za energię elektryczną, wodę, gaz wynoszą ok. 550,00 zł. Wydatki na wyżywienie skarżący szacuje na około 75,00 zł dziennie. Skarżący wskazał, że posiada konto bankowe w Banku Raiffeisen Polbank S.A. Zgromadzona kwota na tym koncie to ok. 51,00 zł. Z załączonych przez skarżącego dokumentów wynika, że w styczniu 2014r. z konta skarżącego przelane zostały dwie kwoty tj. 2.160,00 zł i 1.110,00 zł na rzecz Prywatnej Wyższej Szkoły Ochrony Środowiska w Radomiu, tytułem czesnego i opłaty dyplomowej (potwierdzenia operacji z 14 stycznia 2014r.). Nadto skarżący jest właścicielem 49% udziałów w G. sp. z o.o. spółka komandytowa w R. Z załączonych dokumentów wynika, że w 2012r. przychód tej spółki wyniósł 1.783 512,20 zł, z czego przychód przypadający na skarżącego wyniósł 873.920,98 zł. Dochód spółki stanowiła natomiast kwota 14.410,75 zł, z czego dochód P.C. wyniósł 7.061,27 zł. W 2012r. skarżący uzyskał ponadto dochód z innych źródeł w wysokości 6. 854,87 zł. Z informacji podanych przez skarżącego wynika, że jego matka H.C. ur. w 1961r. otrzymuje rentę w wysokości 863,19 zł, miesięcznie netto. Z załączonych zeznań podatkowych wynika, że w 2012r. uzyskała ona z tego tytułu oraz z innych źródeł dochód w wysokości 23. 858,62 zł. Ojciec – M.C. w 2012r. uzyskał natomiast łączny dochód w wysokości 10.841,11 zł. Rodzice nie posiadają lokat bankowych. Skarżący wskazał, że nie posiada żadnych pojazdów mechanicznych. Postanowieniem z 7 lutego 2014r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że skarżący, mimo wezwania, nie przesłał wszystkich wymaganych dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Pismem datowanym na 4 marca 2014r. zatytułowanym "zażalenie" pełnomocnik skarżącego wniósł o: zmianę postanowienia z 27 lutego 2014r. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z postanowienia Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego z 15 stycznia 2014r. na okoliczność wykazania, że skarżący nie posiada majątku który pozwoliłby na pokrycie kosztów związanych z uiszczeniem opłat sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący podniósł, że z obszernej dokumentacji jaką przedłożył w niniejszej sprawie wynika bezsprzecznie, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Podniósł, że opłaty za media wynoszą ok. 550,00 zł miesięcznie, natomiast koszt związany z dziennym wyżywieniem to kwota ok. 75,00 zł. Wszystkie powyższe wydatki, w tym opłaty za studia znajdują pełne potwierdzenie w dokumentach, które załączył. Podkreślił, że żadne z jego rodziców nie jest obecnie nigdzie zatrudnione i nie pobiera wynagrodzenia. Podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem zwartym w uzasadnieniu postanowienia z 7 lutego 2014r., iż nie udzielił stosownych informacji na wezwanie Sądu i nie przedłożył dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Skarżący wskazał nadto, że w dniu 15 stycznia 2014r. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nr [...], w uzasadnieniu którego wskazał, iż należność w postępowaniu egzekucyjnym okazała się nieściągalna. Treść tego postanowienia wyraźnie potwierdza, że skarżący nie posiada większych składników majątku i nie jest właścicielem żadnej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm. dalej - p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Z uwagi na wniesienie sprzeciwu w terminie, wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych podlega ponownemu rozpoznaniu. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zwolnienie od kosztów sądowych jest, zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania, zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zgodnie z regulacją art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W przedmiotowej sprawie skarżący, odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego, nie przedłożył wszystkich dokumentów o które był wzywany. W szczególności skarżący nie przedstawił wyciągów z kont bankowych obejmujących operacje finansowe za ostatnie trzy miesiące oraz wskazujące stan obecny. Jest to szczególnie istotne bowiem jak wynika z okoliczności sprawy skarżący posiada 49% udziałów w spółce G. sp. z o.o. spółka komandytowa, której przychód w 2012r. wyniósł 1. 783 512,20 zł, z czego na rzecz skarżącego przypadło 873. 920,98 zł. Nadto zauważyć należy, że z informacji podanych przez skarżącego wynika, iż jego miesięczne wydatki obejmujące opłaty za energię elektryczną, wodę i gaz w wysokości ok. 550,00 zł oraz wydatki na wyżywienie wynoszące miesięcznie według szacunku skarżącego 2.250,00 zł pokrywają rodzice. Równocześnie z przedstawionych przez skarżącego informacji wynika, że jego matka H. C. otrzymuje rentę w wysokości 863,10 zł miesięcznie. Jej roczny dochód z tego tytułu oraz z innych źródeł wyniósł w 2012r. 23. 858,62 zł. Roczny dochód ojca w 2012r. wyniósł zaś 10. 841,11 zł. Mając na uwadze zestawienie powyższych kwot trudno przyjąć za wiarygodne twierdzenia skarżącego, iż nie uzyskuje on żadnych dochodów i we wskazanym zakresie korzysta z pomocy rodziców. W orzecznictwie sądowym powszechny jest pogląd, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i powinno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Prawo pomocy powinno być więc udzielane przede wszystkim osobom bez źródeł stałego dochodu oraz bez majątku, które ze względu na okoliczności życiowe są pozbawione środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005r. (sygn. akt: FZ 478/04, LEX nr 393645) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Mając na uwadze okoliczności przedmiotowej sprawy, w szczególności to, że skarżący jest udziałowcem spółki, której przychód w 2012r. wyniósł 1. 783 512,20 zł (a na rzecz skarżącego przypadło 873. 920,98 zł), nie można zdaniem Sądu przyjąć, by skarżący był osobą pozostającą w ubóstwie. Nadto przy ocenie sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy nie można całkowicie pominąć jej możliwości zarobkowych. Skarżący jest osobą młodą i zdolną do pracy. Jego twierdzenia o tym, iż często choruje nie zostały w żadne sposób udokumentowane. Uwzględniając wskazane powyżej okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych nie mógł zostać uwzględniony, albowiem skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów sądowych zainicjowanego postępowania sądowego. Wskazać również należy, że nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 marca 2012r., sygn. akt: II FZ 199/12, LEX nr 1123054). Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.