I SA/Kr 1838/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 02.10.2012r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w ½ części 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 02.10.2012r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z.B. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury w wysokości 783,65 zł. miesięcznie , netto. Ponadto korzysta z pomocy syna , który zapewnia jej wyżywienie. Na opłatę energii elektrycznej przeznacza 166,96 zł., miesięcznie. Strona skarżąca posiada samochód osobowy marki Mercedes Benz rok prod. 2005, kupiony na kredyt. Obecnie spłata rat kredytowych została zawieszona na prośbę wnioskodawczyni, która podejmuje działania w sprawie sprzedaży tego samochodu. Cena oferowana przez ewentualnych nabywców jest jednak niższa od kwoty długu pozostałego do spłaty. Z.B. zmuszona więc będzie do sprzedaży samochodu poniżej wartości pozostałej do spłaty części kredytu. Wiązać się to z kolei będzie z koniecznością dopłaty zaistniałej różnicy. Strona skarżąca jest również właścicielem: 1/8 części działki nr [...] o pow. 0,2209 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalno – użytkowym, znajdującej się w K. przy ul. I. , dla której Sąd Rejonowy w K., Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...] oraz ¼ części działki nr [...] o pow. 0,1533 ha, zabudowanej budynkiem mieszkalnym o pow. 300 m2, znajdującej się w K. przy ul. Z., dla której Sąd Rejonowy w K., Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Nieruchomość objęta księgą wieczystą nr [...] obciążona jest hipoteką umowną zwykłą na kwotę 130 000 zł. Wnioskodawczyni podnosi , iż w/w nieruchomości nie przynoszą jej żadnego dochodu z uwagi na toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności (sygn. akt I NS 128/07). Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm. ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Z całą pewnością zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma zastosowanie w przypadku kiedy strona skarżąca otrzymuje stały dochód i jest właścicielem części nieruchomości. Oczywiście stopień partycypacji trzeba określić każdorazowo, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację majątkową strony skarżącej. W rozpatrywanej sytuacji dochód wnioskodawczyni nie jest wysoki i korzysta ona z pomocy syna w zakresie wyżywienia. Z powodów finansowych zawiesiła spłatę rat kredytowych za samochód , który zresztą będzie musiała sprzedać i to poniżej wartości pozostałej do spłaty części kredytu. Dysponowanie udziałami w nieruchomościach jest natomiast chwilowo utrudnione w związku z prowadzonym postępowaniem o zniesienie współwłasności. Stąd też konieczność uiszczenia kosztów sądowych w całości byłaby zbyt dużym obciążeniem budżetu domowego wnioskodawczyni. Biorąc powyższe pod uwagę orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie Z.B. w ½ części od kosztów sądowych jest rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawia ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować uniemożliwienie skorzystania z przysługującego stronie prawa do sądowej kontroli legalności zaskarżonego aktu administracyjnego. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1 pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).