I SA/Kr 1868/12

|Sygn. akt I SA/Kr 1868/12 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 czerwca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędzia: WSA Inga Gołowska, Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Aleksandra Osipowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2013 r., sprawy ze skarg W.K., na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 24 września 2012 r. Nr [...], oraz, z dnia 28 września 2012 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji - skargi oddala - Decyzją z dnia 20 lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 10 września 2008 r. określającej W.K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2008 r. w kwocie 8 394 zł, natomiast decyzją z dnia 21 marca 2012 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta z dnia 29 sierpnia 2007 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2007 r. w kwocie 8 392 zł. Kolegium nie stwierdziło bowiem, aby badane decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa (art. 247§1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej określanej skrótem "O.p."). Organ zaznaczył, że strona zakwestionowała ustalenia faktyczne, które legły u podstaw wydania decyzji Prezydenta Miasta i wnosząc o stwierdzenie ich nieważności de facto zażądała przeprowadzenia postępowania podatkowego "od nowa", szczególnie w zakresie ustalenia stanu faktycznego. Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, wskazało, że postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności na podstawie art. 247§1 pkt 3 O.p. nie daje możliwości ponownego rozpatrzenia sprawy co do ustaleń faktycznych i prawnych mających na celu wzruszenie w ten sposób decyzji ostatecznej. W odwołaniach od decyzji z dnia 20 lutego i 21 marca 2012 r. pełnomocnik W.K. wniósł o ich zmianę i stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta K., względnie ich uchylenie i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania organowi I instancji, zarzucając naruszenie: - art. 247§1 pkt 3 O.p., poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa; - art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez wyczerpującej analizy stanu oraz załatwienie sprawy w sposób dowolny i nieuwzględnienie interesu społecznego, a także słusznego interesu obywateli. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że decyzje Prezydenta Miasta są rażąco niezgodne z art. 9 u.p.o.l., wobec faktu, że w 2007 i 2008 r. W.K. nie był już właścicielem pojazdów, o czym poinformował organ podatkowy. SKO powinno stwierdzić nieważność decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego po ustaniu tego obowiązku wobec zbycia pojazdów. Pełnomocnik podał także, że w orzecznictwie przyjęto, że znamiona rażącego naruszenia prawa noszą m.in. działania organów administracji publicznej charakteryzujące się oczywistym i niewątpliwym naruszeniem zasad ogólnych postępowania, polegającym na tym, że w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty nie zastosowano tych zasad w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano je nieprawidłowo. W trakcie prowadzonego postępowania wymiarowego organ dysponował dowodami potwierdzającymi, że podatnik nie był już właścicielem pojazdów. Organ nie podjął jednak czynności zmierzających do wyjaśnienia sprawy. W sposób oczywisty naruszono zatem zasady postępowania, w tym zwłaszcza zasadę prawdy obiektywnej i zasadę pogłębiania zaufania uczestników do władzy publicznej. W ocenie pełnomocnika strony nie ulega zatem wątpliwości fakt wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, co stanowi podstawę stwierdzenia nieważności przedmiotowych decyzji. Pełnomocnik zaznaczył także, że we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie podał żadnych nowych okoliczności, które by wymagały ponownego ustalenia stanu faktycznego. Narusza zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz art. 7 i art. 8 k.p.a. wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, że podatnik domaga się ponownego przeanalizowania i ustalenia stanu faktycznego. W trakcie prowadzonych postępowań wymiarowych podatnik informował o wyzbyciu się pojazdów stanowiących przedmiot opodatkowania i okoliczności te były znane organowi podatkowemu. Decyzjami z dnia 24 września 2012 r., nr [...], oraz z dnia 28 września 2012 r., nr [...], SKO w K. utrzymało w mocy zaskarżone decyzje. Organ za słuszne uznał stanowisko organu I instancji, że decyzje Prezydenta Miasta K. nie są obarczone wadami, o jakich mowa w art. 247§1 O.p., w szczególności nie zostały one wydane z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W sprawach brak jest oczywistości tego naruszenia. W uzasadnieniu decyzji z dnia 24 września 2012 r. Kolegium wskazało, że zarzut pominięcia faktu, że w 2007 W.K. nie był już właścicielem pojazdów, a także wskazanie, że powiadomił on organ podatkowy o tym fakcie, powinien być podnoszony w postępowaniu odwoławczym, instancyjnym, a nie w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji. Podatnik miał bowiem możliwość wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego i podniesienia powyższego zarzutu przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ zwrócił także uwagę, że pomimo poinformowania organu o sprzedaży bądź wyrejestrowaniu pojazdów stanowiących przedmiot opodatkowania, podatnik nie przedstawił w toku prowadzonego postępowania wymiarowego żadnych dowodów potwierdzających podnoszone okoliczności. Tym samym okoliczności te nie były znane organowi podatkowemu. Kolegium rozpoznając sprawę zainicjowaną wnioskami strony o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta dokonało dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy i wypowiedziało się w sposób szczegółowy w kwestii podnoszonych przez stronę zarzutów. Organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, w którym Kolegium nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Weryfikując czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji, bada natomiast stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie o stwierdzenie jej nieważności, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania podatkowego. Podnoszone przez stronę argumenty wskazują, że wadą dotknięte było samo postępowanie, poprzez niedostateczne wyjaśnienie i w rezultacie błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Kolegium wskazało w związku z tym, że zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa sytuacja, w której w toku postępowania podatkowego organ nie dokonał prawidłowego ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i nie zebrał wystarczających dowodów dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania stosownie do treści art. 240§1 pkt 5 O.p. W skargach na decyzje SKO pełnomocnik strony wniósł o ich uchylenie, zarzucając naruszenie: - art. 233§1 pkt 2 a w związku z art. 247§1 pkt 3 O.p. poprzez nieuchylenie decyzji organu I instancji i odmowę stwierdzenia nieważności decyzji wydanych z rażącym naruszeniem prawa; - art. 121 i art. 122 O.p. poprzez wydanie decyzji w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego postępowania. W uzasadnieniach skarżący jeszcze raz podał, że o zbyciu pojazdów informował Prezydenta Miasta , a zatem decyzje określające rzekome zobowiązania podatkowe strony za okres po zbyciu pojazdów są nieuzasadnione i ich wydanie stanowi rażące naruszenie prawa. Kolegium powinno zatem stwierdzić nieważność decyzji wymiarowych. Strona zarzuciła także, że zaskarżone decyzje stanowią całkowite powtórzenie decyzji I instancji. Takie działanie stanowi naruszenie zasady działania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Świadczy także o niezbadaniu w sposób wystarczający okoliczności faktycznych, towarzyszących sprawie. Odpowiadając na skargi SKO wniosło o ich oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawach. Pismami z dnia 28 lutego 2013 r. skarżący cofnął skargi na decyzje SKO z dnia 24 i 28 września 2012 r. W pismach procesowych z dnia 20 marca 2013 r. pełnomocnik z urzędu W.K., powołując się w szczególności na konieczność działania w interesie reprezentowanej strony, wycofał oświadczenie skarżącego o cofnięciu skarg. Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2013 r., działając na podstawie art. 111 §2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a." połączono w celu łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy ze skarg W.K. na ww. decyzje SKO w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Sprawy te pozostawały bowiem w związku, który poza aspektem podmiotowym (ten sam skarżący), przejawiał się także w związku faktycznym oraz prawnym. Względy ekonomii procesowej przemawiały zatem zdecydowanie za ich połączeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Na wstępie wymaga podkreślenia zakres w jakim toczyło się postępowanie prowadzone przez SKO zakończone zaskarżonymi decyzjami. Nie było to postępowanie prowadzone w tzw. zwykłym toku instancji, lecz postępowanie nadzwyczajne podjęte w trybie art. 247 § 1 O.p. Należy w związku z tym podkreślić, że jest to odrębny tryb postępowania od postępowania wymiarowego, który nie może być poświęcony ponownej ocenie zasadności dokonanych rozstrzygnięć merytorycznych w zakresie określenia wysokości zobowiązania podatkowego, lecz może dotyczyć tylko ustalenia, czy decyzja, do której odnosi się wniosek o stwierdzenie nieważności, obarczona jest bardzo poważnymi wadami, których enumeratywny wykaz określa art. 247 § 1 O.p., czy też wady te nie występują. Taki zakres omawianego przepisu ma niewątpliwie związek z art. 128 O.p. wyrażającym zasadę trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym. Jej istota wyraża się w tym, że ostateczna decyzja obowiązuje w sposób trwały, objęta jest domniemaniem legalności, a jej wzruszenie może nastąpić tylko w przypadkach określonych w Ordynacji podatkowej oraz ustawach podatkowych. Jako przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta skarżący wskazywał wydanie decyzji wymiarowych z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 3 O.p.). Rażącego naruszenia prawa strona upatrywała przede wszystkim w naruszeniu ogólnych zasad postępowania podatkowego, w szczególności zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych oraz zasady prawdy obiektywnej. Według skarżącego, naruszenie tych zasad objawiało się w tym, że Prezydent Miasta w toku prowadzonego postępowania poprzedzającego wydanie decyzji wymiarowych, niedostatecznie zebrał materiał dowodowy oraz nie wyjaśnił istotnych dla sprawy okoliczności związanych ze wskazywanym przez skarżącego zbyciem pojazdów. Strona w konsekwencji wskazywała także na naruszenie art. 9 u.p.o.l. określającego ramy czasowe istnienia obowiązku podatkowego od środków transportowych. Decyzje wymiarowe w ocenie skarżącego naruszyły ten przepis, gdyż w 2007 i 2008 roku nie był on już właścicielem opodatkowanych pojazdów. Odnosząc się do wskazywanego przez stronę "rażącego" naruszenia prawa przez Prezydenta Miasta, Sąd podkreśla, że istnieją zasadnicze różnice pomiędzy "zwykłym" postępowaniem odwoławczym, a postępowaniem nadzwyczajnym, zmierzającym do wzruszenia decyzji ostatecznej, w tym przypadku postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa. Jeżeli bowiem strona nie skorzystała z przysługujących jej środków zaskarżenia, to decydując się na podniesienie określonych zarzutów na etapie i w ramach postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji (w sprawach w oparciu o art. 247 § 1 pkt 3 O.p.), musi liczyć się z tym, że jej pozycja procesowa uległa przez to osłabieniu, albowiem w takim przypadku, dla skutecznego wzruszenia rozstrzygnięcia organu podatkowego, nie wystarczy już wykazanie jakiegokolwiek naruszenia przepisów mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest już wykazanie, że naruszenie miało postać kwalifikowaną, tzn. że było rażące. Pojęcie "rażącego naruszenia prawa" nie zostało zdefiniowane w przepisach Ordynacji podatkowej, a zatem organy podatkowe stosując prawo muszą dokonać jego interpretacji w odniesieniu do każdego konkretnego przypadku. Według wydania internetowego Słownika Języka Polskiego "rażący" to "rzucający się w oczy", "wyraźny", "bardzo duży". Zarówno orzecznictwo jak i doktryna prawa wypracowały w tej mierze szereg wskazówek interpretacyjnych. Najczęściej wskazuje się, że warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące, jest oczywisty charakter tego naruszenia. Przyjmuje się zatem, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu, a rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, a istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa, jako przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, polega zwykle na naruszeniu norm materialnoprawnych i dotyczy ukształtowanego w wyniku wydania decyzji stanu prawnego, jego elementu przedmiotowego lub podmiotowego. Nie można jednak z góry wykluczyć, że do wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa może dojść również w przypadku rażącego naruszenia norm proceduralnych. Naruszenie prawa będzie miało cechę "rażącego" wtedy, gdy czynności postępowania organu podatkowego lub istota załatwienia sprawy są w swej treści zaprzeczeniem treści obowiązującej regulacji prawnej. Działanie organu w toku postępowania lub rozstrzygnięcie sprawy w decyzji w ogóle nie odpowiada nakazom wynikającym z prawa obowiązującego lub też łamie zakazy w nim ustanowione (zob. wyrok NSA z 14 września 2010 r., sygn. akt II FSK 644/09, Lex nr 745784). Przy czym, przyjmując stanowisko, że podstawą stwierdzenia nieważności może być także rażące naruszenie prawa procesowego, podkreśla się jednak zarazem, iż wada wskazująca na nieważność decyzji musi tkwić w samej decyzji (wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2005 r., sygn. akt II FSK 27/05, Lex nr 187767). W rozpatrywanych sprawach zarzuty skarżącego dotyczą właśnie rażącego naruszenia przepisów procesowych, a konkretnie zasad ogólnych postępowania podatkowego. Wskazywane przez stronę naruszenie art. 9 u.p.o.l. było konsekwencję nierzetelnego ustalenia stanu faktycznego. Sąd, mając na względzie ww. uwagi, co do sposobu rozumienia pojęcia "rażącego naruszenia prawa" oraz warunków i zakresu jego stosowania, nie stwierdził, aby nieprawidłowe było stanowisko SKO wyrażone w zaskarżonych decyzjach, że objęte wnioskami skarżącego decyzje Prezydenta Miasta z dnia 29 sierpnia 2007 r. i 10 września 2008 r. nie są obarczone wadą z art. 247§1 pkt 3 O.p. Sąd zauważa w szczególności, że skarżący nie wykazał, aby doszło do naruszenia zasad postępowania w sposób rażący. Taki stopień naruszenia wskazywanych przez skarżącego przepisów oznaczać bowiem musi szczególnie naganne i jaskrawe przejawy wykroczenia organów podatkowych przeciwko kardynalnym zasadom poprawnego procedowania. Takiego naruszenia w sposobie prowadzenia postępowania przez Prezydenta Miasta, Sąd nie stwierdził, podzielając w tym zakresie ocenę dokonaną przez Kolegium. Należy także zaznaczyć, że zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów normujących obowiązki organów podatkowych w zakresie postępowania dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy wymagałyby w istocie przeprowadzenia w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji uzupełniającego postępowania dowodowego zmierzającego do właściwego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy podatkowej, a to oznaczałoby de facto kontynuację właściwego (wymiarowego) postępowania podatkowego, co - jak już wcześniej zostało zaznaczone - jest niedopuszczalne. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że wskazywane przez skarżącego okoliczności mogą natomiast stanowić przyczynę do wznowienia postępowania na podstawie art. 240§1 pkt 5 O.p. Podsumowując powyższe rozważania Sąd jeszcze raz podkreśla, że ustalenie, czy postępowanie organu podatkowego było dostatecznie wnikliwe, czy nie miały miejsca uchybienia w zakresie postępowania dowodowego, czy dokonana przez niego ocena materiału dowodowego jest prawidłowa, czy organ ten ustalił wszystkie niezbędne dla prawidłowego rozstrzygnięcia elementy stanu faktycznego oraz czy w konsekwencji zaistnienia ewentualnych uchybień w tym zakresie, doszło do naruszenia prawa materialnego - mogłoby być w sposób pogłębiony dokonane, ale w ramach zwykłego postępowania instancyjnego, nie zaś w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Sąd nie stwierdził także, aby zaskarżone decyzje naruszały wskazywane przez skarżącego przepisy postępowania. Uzasadnienia wydanych w sprawach rozstrzygnięć pozwalają stwierdzić, że Kolegium wyjaśniło i rozważyło wszystkie istotne okoliczności spraw. Mając na uwadze ww. okoliczności Sąd działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skarg.