I SA/Kr 19/14

Kraków, dnia 11 września 2014 r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu w dniu 11 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. sp. z o.o. w upadłości układowej z siedzibą w K. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 października 2014r. znak: [...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień i maj 2010r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie strona skarżąca na etapie złożenia skargi kasacyjnej od wyroku oddalającego jej skargę domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na pogarszający się stan finansowy i brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż bieżąca sytuacja finansowa jak i wyniki działalności z roku ubiegłego zakończone stratą są przesłanką do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podano przy tym, iż Naczelnik US wszczął egzekucję względem spółki na łączną kwotę 34 913 401,10 zł. Dokonał zajęć bankowych oraz zajęć wierzytelności. Wobec tego spółka w dniu 24.12.2013r. złożyła do Sądu Rejonowego dla K. wniosek o ogłoszenie upadłości z możliwością zawarcia układu. Spółka z powodu wszczęcia egzekucji pozbawiona została możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Majątek zastawiony jest hipotekami na rzecz Banku Spółdzielczego Rzemiosła na zabezpieczenie kredytu. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca – Biuro Informatyczno - Wdrożeniowe K. – obecnie W. sp. z o.o. w K. prowadzi działalność o charakterze informatycznym. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału zakładowego podstawowego wynosi 50 000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę: 19 481 678,15 zł. Wykazano również, iż w roku obrotowym 2013r. spółka poniosła stratę w wysokości 59 889 669,47 zł. Spółka posiada rachunek bankowy, na którym wykazano kwotę minus 385,02 zł. Drugi rachunek w zł wykazuje stan 0,00 zł., zaś rachunek walutowy – 1,87 Euro. Wskazano także na zawiadomienia o wpisach hipoteki do ksiąg wieczystych, zawiadomienia o dokonaniu zastawów skarbowych na wierzytelnościach w celu zabezpieczenia należności z tytułu podatku od towarów i usług za 2007 oraz 2008r., tytuły wykonawcze wystawione przez Naczelnika US o zajęciu rachunków bankowych, a także bilans finansowy sporządzony na dzień 31.12.2013r. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia złożonych dokumentów, przedstawiono - rachunek zysków i strat za 2013r., z którego wynika, iż w 2012r spółka wykazywała zysk w wysokości 569 559,96 zł, natomiast w 2013r. odnotowuje stratę w kwocie 56 889 669,47 zł. Przedstawiono oświadczenie, że obroty spółki za okres od stycznia do maja 2014r. wyniosły 2 543 747,16 zł. Przedstawiono deklarację dla podatku VAT za maj 2014r., z której wynika, iż podstawa opodatkowania w tym miesiącu wynosiła 374 900,00 zł. Skarżąca spółka ponadto przedstawiła wykaz nieruchomości objętych hipoteką łączną oraz hipoteką przymusową, a także wykaz nieruchomości bez wpisów – dom w budowie na działce w M. oraz drogę dojazdową do nieruchomości w M. Przedstawiono wykaz środków transportu objętych zastawem skarbowym (8 samochodów), oraz wykaz 6 samochodów osobowych wg. roczników od 2001 do 2004r. niezastawionych w rejestrze zastawów skarbowych. Dodano zestawienie środków w kasie na dzień 1 lipca 2014r. (900,18 zł), oświadczenie, iż wszyscy pracownicy są na urlopach bezpłatnych i oddelegowani zostali na podstawie art. 174-1 § 1 Kodeksu Pracy do innego pracodawcy. Aktualnie spółka nie ponosi kosztów utrzymania pracowników. Według stanu na dzień 1 lipca 2014r. na łącznie 6 rachunkach bankowych zgromadzone są środki pieniężne w kwocie 13 877,11 zł. Ponadto wnioskodawca dołącza oświadczenie, iż wynagrodzenie dla profesjonalnego pełnomocnika zostało wypłacone z góry w 2013r. Postanowieniem z dnia 18 lipca 2014r. referendarz sądowy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalił. Strona skarżąca złożyła w terminie sprzeciw, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu, że nie uwzględniono, iż ze względu na upadłość układową posiadanym majątkiem trwałym spółka nie może swobodnie dysponować w postaci zastawu lub realizacji wierzytelności. Nie było także faktycznej możliwości utworzenia rezerwy na opłacenie skargi kasacyjnej w kwocie 100 tys. zł. Obecna działalność ogranicza się do obsługi kontraktów zawartych przed ogłoszeniem upadłości, z których zysk nie wystarcza na pokrycie wszystkich kosztów działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy osoba prawna wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż strona skarżąca nie wykazała tej przesłanki, to jest, nie wykazała, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie kosztów sądowych. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wnioskodawca, jak przyznaje, nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą, z czym m.in. związane jest opłacanie podwykonawców w związku z realizacją zawartych przed ogłoszeniem upadłości kontraktów. Spółka funkcjonuje zatem w obrocie, gdyż postawienie w stan upadłości układowej ma taki właśnie sens. Pozostawiono zarząd przedsiębiorstwem spółce, a jedynym istotnym ograniczeniem jest udział nadzorcy sądowego. Oznacza to, że mogą być realizowane wpłaty na poczet kosztów wpisów sadowych, gdyż sprawy sądowe zmierzają do zmniejszenia długu lub odzyskania długu. W tym celu spółka musi zabezpieczyć środki finansowe na takie wydatki, zwłaszcza iż wpis jest tylko tymczasowy i zostanie zwrócony w przypadku wygrania sporu. Nie zasługuje na uwzględnienie zatem argument zawarty w sprzeciwie, iż spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, gdyż jest to sprzeczne z ustaleniami, że skoro obsługuje kontrakty to taką działalność prowadzi. Zatem istotne jest, że W. spółka z o.o. w upadłości układowej nadal prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą, co wynika z dołączonych dokumentów. Jednoznacznie bowiem z przedstawionego oświadczenia wynika, iż w okresie od stycznia do maja 2014r. obroty spółki wyniosły 2 543 747,16 zł, a z deklaracji dla podatku VAT za maj 2014r. wynika, iż podstawa opodatkowania wyniosła 374 900,00 zł, a więc na taką kwotę wystawione zostały faktury. Powyższe ustalenia pozostają w sprzeczności z oświadczeniem zawartym w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym spółka oświadczyła, iż nie prowadzi działalności gospodarczej z uwagi na wszczęte egzekucje. Spółka funkcjonuje w obrocie, choć została postawiona w stan upadłości jednakże z możliwością zawarcia układu. Równocześnie spółka wykazuje stratę za 2013 rok w wysokości 56 889 669,47 zł. Oznacza to, iż spółka prowadząc działalność gospodarczą, w tym realizując zawarte wcześniej tj. przed zawarciem upadłością układu umowy, nadal gospodaruje swoim majątkiem, w tym na bieżąco swoimi środkami finansowymi, jedynie z ograniczeniem polegającym na udziale nadzorcy sądowego. Skoro zatem skarżąca spółka jest przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. W przeciwnym wypadku racjonalnym działaniem byłaby upadłość likwidacyjna, prowadząca do całkowitej likwidacji działalności przedsiębiorcy. Skoro zaś przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe, a jeśli faktycznie jej nie prowadzi, lecz jej nie likwiduje, to nie ma podstaw do finansowania takiego przedsiębiorcy przez zwolnienie od kosztów. Wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych (art. 199 p.p.s.a. nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące tę działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania np. wcześniej zawarte kontrakty, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Nadto sam fakt wykazania przez stronę dużych strat nie oznacza jednoznacznie, iż w okolicznościach kontynuowania działalności gospodarczej nie posiada lub nie może uzyskać środków do pokrycia sądowych należności. Wskazana przez wnioskodawcę strata – jak wskazano powyżej - nie oznacza bowiem i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Ponadto wnioskodawca posiada znacznej wartości środki trwałe. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn.. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn. akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Natomiast nawet ewentualne zajęcia komornicze dokonane na majątku skarżącego nie pozbawiają go prawa własności, a jedynie czasowo ograniczaj możliwość rozporządzenia majątkiem. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej spółki nie pozwala na stwierdzenie, iż majątek, jakim dysponuje w powiązaniu z nadal kontynuowana działalnością gospodarcza nie pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie w formie należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.