I SA/Kr 1964/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA (del) Grażyna Jarmasz Sędziowie: NSA (del) Józef Michaldo WSA Bogusław Wolas (spr) Protokolant: Iwona Sadowska – Białka po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2004 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 16.08.2001 Nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę I. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. Zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie 18,90 zł (osiemnaście złotych dziewięćdziesiąt groszy). Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2001 r. Urząd Miasta T. odmówił umorzenia w całości odsetek za zwłokę z tytułu uregulowanej przez podatnika kwoty należności głównej podatku od środków transportu w kwocie [...] zł [...] gr. za części I raty 1997 r. oraz za II ratę 1997 r. za pojazd nr rej. [...]. W uzasadnieniu podniesiono iż nie zostały spełnione przesłanki art. 67 par. 1 ordynacji podatkowej gdyż podjęte działania mające na celu spisanie protokołu kontroli okazały się bezskuteczne z przyczyn niezależnych od organu. Uniemożliwiło to dokonanie obiektywnej oceny czy sytuacja majątkowa lub rodzinna zobowiązanego stanowi uzasadnienie zastosowania wyżej wymienionego przepisu. Podniesiono ponadto, że nie stwierdzono aby podatnik wycofał na stałe z ruchu lub zbył objęte podatkiem pojazdy, przyczyniając się w ten sposób do powstania zaległości. Od decyzji z dnia [...] marca 2001 r. z skarżący złożył odwołanie w którym domagał się umorzenia w całości odsetek za zwłokę. Zarzucił przy tym, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, ponieważ jest ona drugą decyzją w sprawie i dlatego powinna być uchylona. W dniu [...] grudnia 2000 r. organ wydał już bowiem decyzję odmawiająca umorzenia zaległych odsetek. Uchylił ją następnie decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., ale w sposób wadliwy. W uzasadnieniu podniósł także, że nie zgłosił się na wezwanie w celu ustalenia jego stanu majątkowego, do dnia [...] marca 2001 r. gdyż złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] lutego 2001 r. i oczekuje na jej rozpoznanie. Podniósł również, że odwołał się od postanowienia Przewodniczącego Zarządu Miasta T. z dnia [...] lutego 2001 r. w którym określono sposobu zarachowania jego wpłaty z dnia [...] kwietnia 2000 r. w kwocie [...] zł [...] gr. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. decyzją z dnia 16 sierpnia 2001 r. utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu podano, że rozpoznając wniosek o umorzenia należności organ podatkowy jest zobowiązany ocenić zależnie od konkretnej sprawy, czy wzgląd na ważny interes podatnika lub interes społeczny daje podstawę do rezygnacji z wierzytelności podatkowej. Organ pierwszej instancji nie przeprowadził takiego postępowania, jednakże zostało to spowodowane działaniem skarżącego, który uniemożliwił organowi podatkowemu przeprowadzenie czynności kontrolnych, bowiem nie zgłosił się do tego organu pomimo wezwania. Naruszył w ten sposób art. 286 ordynacji podatkowej. Od decyzji organu drugiej instancji S. N. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarzucono w niej, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. wydana została bez należytego wyjaśnienia sprawy, oraz sankcjonuje nieprawidłowości w postępowaniu Urzędu Miasta T. jako organu pierwszej instancji m.in. poprzez uznanie za prawidłowe istnienie (czasowe od dnia 15 marca 2001 r. do dnia 4 maja 2001 r.) dwóch decyzji w tej samej sprawie. Ponadto utrzymano w mocy decyzję chociaż tak naprawdę nie wiadomo, czego ma ona dotyczyć, jako, że postanowieniem z tej samej daty co zaskarżona decyzja Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło również postanowienie o zarachowaniu nadpłaty. Dodatkowo stwierdzam, że w uzasadnieniu decyzji przyjęto za uzasadnione okoliczności, które nie miały miejsca np. wezwanie strony skarżącej, które według Samorządowego Kolegium Odwoławczego nastąpiło w dniu [...] lutego 2001 r. Skarżący podniósł również, że przez okres od dnia 15 marca 2001 r. do dnia 4 maja 2001 r. w sprawie istniały dwie decyzje Taka sytuacja jest niedopuszczalna i bezpodstawnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało ją za prawidłową. Zaprzeczył także, aby ze swojej winy nie zgłosił się na wezwanie. Nie mógł bowiem tego uczynić bowiem jego wniosek w tym zakresie bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego został już odmownie załatwiony. Podniósł również iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie załatwiło definitywnie sprawy postanowienia o zarachowaniu wpłaty ale przekazało ją do ponownego rozpatrzenia, co także ma znaczenie dla ustalenia wysokości odsetek. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o oddalenie odwołania podnosząc, że postępowanie było prowadzone w sposób prawidłowy. Nie można przy tym przyjąć, iż Kolegium sankcjonowało nieprawidłowości w postępowaniu Przewodniczącego Zarządu Miasta T. poprzez uznanie za prawidłowe istnienie jak podaje skarżący dwóch decyzji w tej samej sprawie w okresie od 15 marca 2001 r. do 4 maja 2001 r. Zaskarżona decyzja odnosi się bowiem do kwestii umorzenia odsetek za zwłokę jedynie od wpłaty podatku w kwocie [...] zł, zaś decyzja z dnia [...] lutego 2001 r. uchylona w trybie art. 226 decyzją z dnia [...] maja 2001 r. dotyczyła problemu umorzenia całości odsetek tj. kwoty [...] zł. W związku z tym nie można przyjąć, iż w omawianym przypadku istniały jednocześnie dwie decyzje w tej samej sprawie. Powołane orzeczenia dotyczą w istocie różnych kwot odsetek podlegających umorzeniu. Ponadto z rozstrzygnięcia jasno wynika, iż dotyczy ono odmowy umorzenia odsetek za zwłokę za cześć l raty 1997r. i II ratę 1997r. od pojazdu o nr rej. [...]. Podniesiono także, że brak jest podstaw do wiązania sprawy z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. uchylającym postanowienie Przewodniczącego Zarządu Miasta T. o zarachowaniu wpłaty. Postanowieniem tym uchylono orzeczenie organu pierwszej instancji zgodnie z wnioskiem podatnika dotyczącym naruszenia art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej z powodu wadliwej podstawy prawnej. Naruszenie to nie wpłynęło na treść rozstrzygnięcia organu i instancji jednakże wada ta stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego postanowienia z przyczyn formalnych podobnie jak brak uzasadnienia orzeczenia pierwszoinstancyjnego. Podkreślono przy tym, że nieprawdą jest jakoby postanowienie o zarachowaniu wpłaty miało znaczenie dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Niezależnie bowiem od treści rozstrzygnięcia stan faktyczny sprawy wymagał utrzymania decyzji o odmowie umorzenia odsetek za zwlokę. Analiza bowiem materiału dowodowego dokonana przez Kolegium dowiodła, iż organ podatkowy l instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego mającego w szczególności na celu ustalenie sytuacji majątkowej podatnika z przyczyn leżących po stronie skarżącego. Brak postępowania dowodowego będącego wymogiem art. 187 i art. 122 Ordynacji podatkowej był wynikiem uniemożliwienia organowi podatkowemu przeprowadzenia czynności kontrolnych poprzez niezgłoszenie się strony do siedziby organu podatkowego, celem złożenia wyjaśnień pomimo stosownych zawiadomień. Skarżący przez swoje działanie nie zastosował się do wymogów wynikających z art. 286 Ordynacji podatkowej zgodnie z którym "kontrolowany obowiązany jest umożliwić wykonywanie czynności o których mowa w art. 284, a ponadto udzielać wszelkich wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 67 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U nr 137 poz. 926 z późniejszymi zmianami) w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Natomiast zgodnie z § 2 tego artykułu umorzenie zaległości podatkowej powoduje również umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa. Ocena, czy w konkretnej sprawie występują okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości podatkowych, pozostawiona została swobodnemu uznaniu organu podatkowego, przy uwzględnieniu oczywiście wszystkich okoliczności mających wpływ na tę ocenę. Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się więc do stwierdzenia, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Swobodne uznanie nie może bowiem prowadzić do dowolności i musi być poprzedzone dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W szczególności konieczne jest określenie dokładnej kwoty zaległości objętej wnioskiem o umorzenie. Istnienie zaległości, której dotyczy wniosek musi być bowiem niewątpliwe, gdyż nie można umorzyć lub odmówić umorzenia zaległości, która nie istnieje. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 stycznia 2000 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Lu 1589/98 (LEX nr 44308), a także w wyroku z dnia 19 października 2000 r. wydanym w sprawie sygn. akt III SA 2246/99 (LEX nr 47091). Ponadto w sytuacji, gdy organ ma wątpliwość co do zakresu wniosku o umorzenie, powinien przeprowadzić postępowania na okoliczność rzeczywistej woli wnioskodawcy. Konieczne jest także, aby w uzasadnieniu decyzji umarzającej lub odmawiającej umorzenia konkretnej kwoty wskazać na podstawie jakich okoliczności ją ustalono. W omawianej sprawie wyrokiem z dnia 19 lutego 2004 r. wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Kr 473/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienia zaliczające dokonane przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych. W związku z tym sposób zarachowania wpłat jest okolicznością nadal sporną. Nie wiadomo zatem w jakiej konkretnie wysokości zaległość występuje. Ponadto z treści zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji wynika, że rozpoznawano wniosek w zakresie odsetek od należności z tytułu podatku od dwóch środków transportu za II ratę 1996 r. i I ratę 1997 r. natomiast odmówiono umorzenia, odnośnie odsetek od zaległości w podatku od jednego środka transportu i to z tytułu I raty 1997 r. i II raty 1997 r. Uzasadnienie decyzji nie zawiera przy tym żadnych danych mogących wyjaśnić jaka kwota zaległości była oceniana w ramach wniosku o umorzenie. Nastąpiło zatem naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Rozpoznając sprawę oparto się na art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153 poz. 1271 z późniejszymi zmianami) stanowiącym, że sprawy w których skargi zostały wniesione do naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tym, że na podstawie art. 97 § 2 w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych, dlatego też o kosztach orzeczono w oparciu o art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym.