I SA/Kr 1992/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14.10.2014r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek S.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14.10.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów S. S.ur. w 1996r. jest uczennicą trzeciej klasy Liceum Ogólnokształcącego w T., cierpi na atopowe zapalenie skóry i astmę. Nie uzyskuje żadnych dochodów . Pozostaje na utrzymaniu matki – D. K.. D.K. zatrudniona jest w salonie meblowym, na podstawie umowy o pracę z wynagrodzeniem 1680 zł., miesięcznie , brutto. W 2014r. uzyskała z tego tytułu 18 412 zł., dochodu, przy przychodzie w wysokości 19 747 zł. Z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje natomiast ok. 1000 zł., miesięcznie. Jest właścicielem domu o pow. 150 m2 , mieszkania o pow. 48 m2 oraz lokalu użytkowego o pow. 140 m2, jak również samochodu osobowego marki S., rok prod. 2010. Samochód został kupiony na raty w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Miesięczna rata wynosi 1 329,35 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują m.in. czynsz za mieszkanie – 654,88 zł. i opłatę za energię elektryczną - 61,61 zł. Sama wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez S. S. sytuacja nie daje możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Ona sama nie posiada żadnych oszczędności , nie uzyskuje też dochodów. Pozostaje na utrzymaniu matki, która w pełni wypełnia ciążący na niej obowiązek prawnorodzinny w tym zakresie. Pomoc ta realizuje się poprzez dostarczanie środków utrzymania i wychowania (por. art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, t.j. Dz.U z 2012r.,poz. 788, z p. zm.). Uzależniona jest jednak zarówno od potrzeb uprawnionego jak i od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (por. art. 135 k.r.o ), co wymaga jednostkowego podejścia do każdorazowo ocenianego przypadku. W przedmiotowej sprawie sytuacja finansowa matki wnioskodawczyni nie daje podstaw do tego aby obciążyć ją dodatkowo kosztami sądowymi postępowania, w którym S.S. jest stroną. Uzyskiwany przez D.K. łączny, miesięczny dochód nie jest wysoki jak na dwuosobowe gospodarstwo domowe i wynosi ok. 2200 zł., netto. Pamiętać przy tym trzeba, że S.S. pobiera jeszcze naukę i jest osobą chorowitą , co zwiększa czynione przez matkę nakłady na jej utrzymanie i wychowanie. Stąd też, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznać należy, że zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych jest uzasadnione. Orzeczono więc jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).