I SA/Kr 2/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.11.2006r. , nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.11.2006r. , nr [...], w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanego wyjaśnienia M.K. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Mieszka w starym domu. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1500 zł. miesięcznie. Jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 3,93 ha położonego w S. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M. K. uzyskuje bowiem stały miesięczny dochód. Jest właścicielem dość znacznej nieruchomości. Okoliczności te umożliwiają mu zaciągnięcie kredytu lub pożyczki na opłacenie kosztów sądowych. Zwrócić należy również uwagę , iż na obecnym etapie postępowania, sprawa nie generuje wysokich kosztów sądowych, których opłacenie mogłyby pogorszyć warunki bytowe strony skarżącej. Pamiętać bowiem wypada , iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Ponadto podkreślić trzeba , iż zachowanie strony skarżącej dalekie jest od chęci rzeczywistego przedstawienia swojej sytuacji majątkowej. M. K. i z nałożonych na niego wezwaniem z dnia [...].11.2008r. obowiązków, nie wywiązał się w sposób zadowalający. Nie przesłał odcinka renty za ostatni miesiąc lub dowodu przelewu świadczenia. Ograniczył się jedynie w piśmie z dnia [...].12.2008r. do określenia , że jego miesięczna emerytura wynosi 1500 zł. Tym samym powstała rozbieżność w jego oświadczeniach. We wniosku o przyznanie prawa pomocy M. K. napisał bowiem, że jest rencistą. Nie nadesłał zeznania podatkowego o wysokości osiągniętego w roku 2007 dochodu. Nie przedłożył spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami. Odniósł się jedynie do tej kwestii stwierdzając , iż "nie posiada rachunków związanych z bieżącymi wydatkami albowiem rachunków nie pobierał". Takie stanowisko ma charakter wymijający i wskazuje na brak woli w przedstawieniu sytuacji majątkowej oraz zdolności płatniczych strony skarżącej. Jednocześnie daje podstawę do twierdzenia , że strona skarżąca nie zrealizowała przesłanki z art. 246§1 w/w ustawy warunkującej przyznanie prawa pomocy (wykazanie). Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 30 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.