I SA/Kr 2029/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie indywidualnej interpretacji Ministra Finansów działającego poprzez Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.08.2010r. sygn. [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych, w sprawie indywidualnej interpretacji Ministra Finansów działającego poprzez Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.08.2010r. sygn. [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" M. W. prowadzi gospodarstwo domowe w B. . Na jego utrzymaniu pozostają: córka M. P. – W. ur. w 2009r. oraz E. P. ur. w 1979r. – matka dziecka. W ramach programu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego " Wsparcie międzynarodowej mobilności naukowców" od lipca 2010r. do lutego 2011r. wnioskodawca otrzymuje środki w wysokości 13 000 zł. miesięcznie. Dodatkowo otrzymał też jednorazową kwotę 3000 zł. na dojazdy. Ponadto M. W. z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 2500 zł. miesięcznie. Z kwoty tej spłaca raty za samochód osobowy marki Renault Megane z 2010 r., który jest własnością jego i E. P., w wysokości 1195 zł. miesięcznie oraz opłaca koszty mieszkania w Krakowie w wysokości 500 zł. , miesięcznie. Wnioskodawca jest wraz z matką M. W. współwłaścicielem domu jednorodzinnego o pow. 140 m2 , w ½ części. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzyskiwane obecnie przez M.W. dochody (13 000 zł. + 2500 zł. = 15 500 zł. ) pozwalają na utrzymanie nawet trzyosobowej rodziny bez uszczerbku w zakresie warunków jej egzystencji. Dla porównania należy zauważyć iż według Obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2010 r. ( M.P. z dnia 2009 nr 48 , poz. 709) wynagrodzenie to od dnia 1 stycznia 2010r. wynosi 1 317 zł. i stanowi kwotę wielokrotnie niższą od sumy którą dysponuje miesięcznie wnioskodawca. Ponadto zaznaczyć trzeba , iż strona skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości i wartościowego samochodu. Podjęła się też w związku z tym spłaty wysokich rat za pojazd w wysokości 1195 zł. miesięcznie. Nie można natomiast dopuszczać aby zobowiązania prywatnoprawne miały pierwszeństwo przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, zwłaszcza w przypadku kiedy te pierwsze nie są konieczne. Przyjmując nawet bowiem założenie, iż samochód jest przydatny w codziennym funkcjonowaniu (aczkolwiek nie niezbędny), w warunkach oszczędzania należałoby rozważyć opcję posiadania tańszego pojazdu (używanego lub nowego o niższej wartości), co wiązałoby się z o wiele niższymi ratami. Tego rodzaju postulat stanowiłby realizację zasad racjonalnej gospodarki finansowej strony skarżącej w przypadku woli poczynienia przez nią oszczędności. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.