I SA/Kr 2058/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 07.10.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 07.10.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", J.D. ur. w 1941r., jest osobą rozwiedzioną i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Cierpi na choroby serca, nadciśnienie, cukrzycę oraz żylaki. Otrzymuje emeryturę w wysokości 1 068,25 zł. , miesięcznie, netto. Jej miesięczne wydatki obejmują: czynsz - 405 zł., opłatę za energie elektryczną – 70 zł. , opłatę za gaz – 100 zł., opłatę za telefon – 50 zł., koszty leków – 200 zł. Ponadto wnioskodawczyni ponosi koszty podatku od nieruchomości w wysokości ok. 380 zł. , kwartalnie. Strona skarżąca jest właścicielką mieszkania o pow. 48 m2 , trzech działek o łącznej pow. 46 a położonych na obszarze zalewowym (os. L.) , oraz współwłaścicielką działki o pow. 12 a zabudowanej starym domem o pow. ok. 100 m2, w stosunku do której toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności i dział spadku. Od 10.02.2011r. jest również współwłaścicielką działki nr [...] obr. N. o pow. 1,0071 ha zwróconej decyzją Prezydenta Miasta K., zarośniętej drzewami i krzewami, bez dojazdu, zakwalifikowanej jako tereny rekreacyjno – wypoczynkowe. Wnioskodawczyni podkreśla, iż nie czerpie z tych nieruchomości żadnych korzyści a ich sprzedaż jest niemożliwa. Nie posiada też oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienia dla niego fachowego pełnomocnika (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Otrzymuje ona stały miesięczny dochód w postaci emerytury jest też właścicielką lub współwłaścicielką w/w nieruchomości. Przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby zatem, w takiej sytuacji, niezasadne. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04). Warto też pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony orzecznik w ocenie zdolności płatniczych strony skarżącej wziął pod uwagę fakt, iż uzyskiwana emerytura nie jest wysoka i po odliczeniu bieżących opłat w wysokości 951,66 zł. (przy założeniu, że koszt podatku od nieruchomości wynosi ok. 126,66 zł. miesięcznie , gdyż 380 zł. : 3 miesiące = 126,66 zł.) wnioskodawczyni pozostaje z niej kwota 116,59 zł. Specyfika posiadanych działek lub ich części a także stan prawny niektórych z nich wskazują natomiast, iż atrakcyjność rynkowa tych nieruchomości a co za tym idzie ich wartość nie jest duża (tereny zalewowe W., tereny rekreacyjno wypoczynkowe, toczące się postępowanie o zniesienie współwłasności i dział spadku). Okoliczności te sprawiają, że pozyskanie funduszy z tych źródeł staje się bardzo utrudnione. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ale oddalenie wniosku w zakresie przyznania pełnomocnika - będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie jej warunków bytowych. Preferencja wybory podyktowana została natomiast faktem, iż na obecnym etapie postępowania to uiszczenie wpisu od skargi jest czynnikiem blokującym możliwość dalszego rozpoznania skargi a tym samym skontrolowanie pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co jest celem postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§1-3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.