I SA/Kr 206/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 02.12.2010r. , nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 02.12.2010r. , nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" , akt sprawy i nadesłanych dokumentów W. K. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zatrudniony jest w "E" sp. z o.o. w K. Z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie, które po potrąceniach z wynikających z zajęć komorniczych i umowy pożyczki wynosi 1 671,81 zł. miesięcznie , netto. W 2010r. osiągnął dochód w wysokości 39 940,54 zł. Wnioskodawca ma konto bankowe w Banku PEKAO S.A., posiada też kartę kredytową VISA Castorama przyznaną przez Lukas Bank S.A., na której rachunku, na dzień 21.01.2011r. dostępne były środki w wysokości 2 792 zł. Z kolei na rachunku karty kredytowej Maxima Plus na dzień 02.01.2011r. limit do dyspozycji wynosił 1 845 zł. Średnie miesięczne wydatki strony skarżącej związane z bieżącymi potrzebami wynoszą ok. 808 zł. i obejmują: opłatę za prąd – 193 zł. , opłatę za gaz – 382 zł. , opłatę za wodę – 40 zł. , opłatę za wywóz nieczystości – 40 zł. , opłatę za wywóz śmieci – 15 zł. opłatę za telefon – 100 zł. , abonament TV – 38 zł. Przeznacza ona również 280 zł. na dojazdy do pracy, 250 zł. na "karty kredytowe" , 1061,50 zł. na spłatę pożyczek i 500 zł. na spłatę zobowiązań wynikających z podziału majątku dorobkowego. W. K. łączne miesięczne wydatki szacuje na kwotę 2 614,50 zł. i zaznacza, iż nadwyżkę wydatków nad dochodami finansuje z zaciągniętych pożyczek i kart kredytowych. Dostaje również środki finansowe od swoich synów w wysokości 200 zł. Jest właścicielem nieruchomości o pow. 85 m2, mieszkania o pow. 40 m2 , nieruchomości rolnej o pow. 30 arów., samochodu osobowego Renault Laguna rok. prod. 1996 oraz współwłaścicielem samochodu osobowego marki Saab rok prod. 1999 . Nie posiada oszczędności. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić tych kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Przy czym przez uszczerbek ten należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 ). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04) Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). Sytuacja strony skarżącej nie ma natomiast znamion ubóstwa. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy. W.K. jest właścicielem nieruchomości, pracuje , otrzymuje stałe wynagrodzenie, może liczyć na pomoc synów , która zresztą otrzymuje. Trzeba też podkreślić, iż jest w stanie co miesiąc wygospodarowywać kwotę 1061,50 zł. na spłatę pożyczek. Trudno zatem byłoby zaakceptować sytuację, w której strona skarżąca daje pierwszeństwo zobowiązaniom prywatnym przed publicznoprawnymi, zwłaszcza w przypadku kiedy pomoc finansowa dla niej miałaby pochodzić ze Skarbu Państwa. W przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być bowiem udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk, ( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628 ] Stąd też, zdaniem orzecznika przedstawione okoliczności, nie dają podstaw do zastosowania tej wyjątkowej instytucji jaką jest przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt. 1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr. 153, poz .1270 z p. zm. ) orzeczono jak w sentencji.